Yazılmayı hak eden bir ödül. Devrim niteliğindeki mRNA aşısının gerçekleştirilmesine yol açan temel bilimsel buluşu gerçekleştiren iki bilimciye, Katalin Karikó ve Drew Weissman’a Nobel Tıp/Fizyoloji ödülü verildi.

Dikkat ederseniz Nobel, bu teknolojiyi/yöntemi kullanarak ilk aşıyı üreten Türk kökenli iki bilim insanı Uğur Şahin ve Özlem Türeci’ye verilmedi. Çünkü önemli olan mRNA teknolojisini bulmaktı. Bu teknoloji olmasaydı, mRNA aşısı gerçekleştirilemezdi.

Türeci ve Şahin’e ödül neden verilmedi? yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

DSÖ: 10 büyük tehdidin başında aşıyı red var yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Enfeksiyon hastalıkları vb. konusunda dünya çapında bir uzman olan Ergönül, grip aşısını savunuyor ve özellikle risk altındaki kişilerin aşı olmasını öneriyordu. Ve aşının etkisinin olmadığı yolundaki görüşlere de karşı çıkıyordu.

Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta, kendi web sitesinde buna karşılık bir eleştiri yayımladı ve bunu HBT’ye gönderdi. Küçükusta, sık sık ekranlara çıkarak grip aşısının boşunalığı üzerine yaptığı konuşmalarıyla tanınıyor. Küçükusta’nın itirazlarını okumak için: http://ahmetrasimkucukusta.com/2018/10/08/yazilar/tip-yazilari/grip-tip-yazilari-yazilar/grip-asisi-yaptirmak-ya-da-yaptirmamak/

Önder Ergönül (solda) ve Rasim Küçükusta (sağda)

Neler diyor?

Küçükusta’nın yazısından bazı görüşleri şöyle: “Bağışıklığı sadece antikorlar üzerinden anlatıyor, lokal ve hücresel bağışıklığın adını bile anmıyor… Grip aşısı gripten koruyor diye satılıyor ama gripten korumuyorsa ayıplı mal olur… Ergönül, aşının koruyuculuğunun %60-70 olduğunu söylüyor… Grip aşısının koruyuculuğu, geçen sene Avustralya’da %10 Kanada’da %17 olarak bildirildi… Son birkaç senedeki etkiler genel olarak %20-50 arasında seyretti, bazı virüs türleri için oran sıfır ve hatta sıfıra yakın da bulundu…”

Ergönül’den yanıt:

Dr. Ergönül’den bu itirazlara bir yanıt rica ettik. Aşağıda okuyabilirsiniz.

“Sayın Editör,

Aşılar içinde sorun olarak en çok influenza (grip) aşısına yönelik eleştiriler olduğunu görüyoruz. Sanırım ve umarım, %100’e yakın koruma sağlayan aşılar tartışılmıyor. Bazı sahte peygamberler kızamık aşısına karşı sahte yayınlar üretti ve takiben birçok ülkede kızamık salgını başladı. Bu konu özelinde “sahte peygamber” sözü, bana değil, çocuk hastalıkları profesörü Paul Offit’e aittir. Offit’in bu konuda çok sayılan kitaplarından birinin adı Otizmin Sahte Peygamberleri’dir (Autism’s False Prophets).

Gelelim influenza aşısına. Bizler, ben, KLİMİK Derneği, Bilim Akademisi gibi kurumlarda ve kurullarda çalışan arkadaşlarım diğer başlıklarda olduğu gibi, dünya tıbbının kabul ettiği doğruları halkımızla paylaşıyoruz. Biz bu görüşleri bir toplumsal sorumluluk çerçevesinde ifade ediyoruz. Konunun uzmanı olmayan kişilere kalmasının felaket olacağı açık.

Ulusal ve uluslararası kurullarda görüş oluşurken, çok sayıda makale, çalışma inceleniyor ve çok sayıda bilgi sentezleniyor. Birkaç makale üzerinden konuşulamaz. Her konuda, her başlıkta farklı ve karşı görüş bildiren çalışmalar, yayınlar olabilir. Ama tüm bunlardan genel bir senteze gitmek önemlidir. Örneğin, influenza aşısının etkinliği %60-70 denildiğinde (hatta %70-90 diyenler de var), bu genel bir kestirimi ifade ediyor. Virüsün alt suşlarından olan H3N2’ye karşı aşı etkinliğinin %20 civarında olduğunu bildiren yayınlar oldu ama bu suş gibi 3 suş daha var. Bu verilerin de bilgisiyle %60-70 etkinlik halen ifade ediliyor. Bir başka tartışma konusu edilen burundan uygulanan aşı ise Amerika Birleşik Devletleri’nde uygulanıyor, Avrupa ve ülkemizde hiç uygulanmadı. Ülkemizde olmayan bir aşının tartışılması yersizdir.

Bilim daha iyisini, daha etkili seçenekler bularak yoluna devam ediyor, insanlık öyle ilerliyor. Daha iyisini bulununcaya kadar, sıkça hasta olan risk gruplarında yer alan hastalarımıza var olan aşıyı önermek durumundayız.

Saygılarımla,

Önder Ergönül, MD, MPH., Enfeksiyon hastalıkları ve TKlinik Mikrobiyoloji Profesörü, oergonul@ku.edu.tr “

Grip aşısının etkinliği üzerine tartışma yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Aşı olmak ya da olmamak yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

AA’nın haberine göre; Sağlık Bakanlığı ve KLİMİK Derneğinin iş birliği ile bu yıl 5’incisi düzenlenen “Ulusal Erişkin Bağışıklaması Sempozyumu” Mardin’de yapıldı.

Prof. Dr. Alpay Azap, sempozyum sonrası düzenlenen basın toplantısında, yetişkinlerin aşı olmaya çekindiğini belirterek, aşıların ciddi yan etkileri bulunmadığını, tam tersine çok sayıda fazla faydaları olduğunu söyledi.

Yolda yürümekten daha az riskli

Gerçekleştirilen her uygulamanın, riskleri olabileceğini dile getiren Azap, “Aşılar da tamamen risksiz değildir. Şunu rahatlıkla söyleyebiliriz, aşı uygulamaları yolda yürümekten daha az risklidir” ifadelerini kullandı.

Aşıların ölümleri azalttığını kaydeden Azap, insanların doğru kaynaklardan bilgilenmediğini, internette dolaşan bilgilere çok fazla itibar edildiğini belirtti.

“Lütfen herhangi bir sağlıkla ilgili konuda doğru bilgiye ulaşmak istiyorlarsa, o konuda uzman derneklerinin ne dediklerine baksınlar” diyen Azap, kış aylarına girildiğini, ileriki günlerde grip sezonunun başlayacağını, herkesin özellikle bu dönemde grip aşısını mutlaka yapması gerektiğini vurguladı.

Grip aşısı sadece gripten korumuyor

Prof. Dr. Azap (solda), şu bilgileri aktardı: “Grip aşısı, sadece gripten korumuyor. Yine yapılan bilimsel çalışmalarda çok net bir şekilde biliyoruz ki grip aşısı, özellikle yaşlı kişilerde felç ve kalp krizi geçirmesini de engelliyor. Avrupa’da eğer aşı yapılma oranı yüzde 75’e çıkartılacak olunursa, sadece Avrupa’da yılda 40 bin kalp krizi sonucu ölüm engellenir. O yüzden aşılar gerçekten faydaları saymakla bitmeyecek ürünlerdir ve ciddi yan etkileri son derece nadirdir. Halkımızı aşı olmaya davet ediyoruz. Grip sezonu için mutlaka grip aşılarını olsunlar. Yine erişkinlerin olması gereken aşılardan bir tanesi de zatürre aşısı ve yine onun da sadece zatürreden değil, felç ve kalp krizinden koruduğunu gösteren çalışmalarımız var. O yüzden bu iki aşıyı ben özellikle vurgulamak istiyorum.”

Mardin İl Sağlık Müdürü Saffet Yavuz da, kentte aşılama oranın yüksekliğine dikkati çekerek aşının en temel sağlık hizmetlerinden biri olduğunu aktardı.

Prof. Dr. Alpay Azap: Grip ve zatürre aşısı, felç ve kalp krizini engelliyor yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Aşılar sadece uygulandıkları kişiyi korumakla kalmazlar aşı yapılmayan veya yapılamayan kişileri de korurlar. Aşıyla bağışıklık kazanan kişiler enfekte olmayacakları için başkalarına da enfeksiyon bulaştıramazlar ve böylelikle enfeksiyonun toplumda yayılması da engellenmiş olur. Toplumda belli bir hastalığa karşı bağışık olan kişilerin oranı arttıkça hastalığın salgın yapma şansı da azalır ve bağışık kişi oranı belli bir eşiğin üstüne çıktığında salgın riski tamamen ortadan kalktığı gibi sporadik (tek) vakalar da çok azalır (milyonda 1’in altına düşmesi: eliminasyon) veya görülmez olur (eradikasyon).

Hastalıklara göre değişmekle birlikte salgınların önlenebilmesi için sürü bağışıklığının %80’in üzerinde olması istenir ki bunun için toplumun %90’ının aşılanması gerekir. Tıbbi literatürde “sürü bağışıklığı” olarak adlandırılan bu durum nedeniyle, aşı olma veya olmama kararı bireysel olduğu kadar toplum üzerinde de etkisi olan, toplumsal sonuçları olan, bir karardır. Aşı olmayan kişiler sadece kendilerini değil tüm toplumu, çocuklarına aşı yaptırmayan anne babalar sadece kendi çocuklarını değil tüm çocukları riske atmış olurlar.

Bir sahtekârlık öyküsü ve sonuçları: Wakefield ve otizm yalanı

Öykümüz 1998 yılında İngiltere’de Andrew Wakefield ve arkadaşları tarafından, çok önemli ve prestijli bir tıp dergisi olan Lancet’te kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK) aşısının bağırsaklarda enflamasyona ve bunun sonucunda otizme neden olduğuna dair 12 olguyu içeren bir makale yayınlaması ile başlar.

Sonradan yapılan, 20’den fazla büyük ve kaliteli çalışma ile bu bulguların doğru olmadığı gösterilir (Gerber ve Offit, 2009). Dahası Wakefield’in, otistik çocukların aşı firmalarını dava etmiş olan avukatları ile para ilişkisi içinde olduğunun da anlaşılması ile Lancet Dergisi makaleyi 2010 yılında geri çeker ve İngiliz Tıp Konseyi Wakefield’i etik dışı araştırma ve yalan yayın yapma dahil olmak üzere 18 ayrı başlıkta suçlu bularak hekimlik yetkisini iptal eder (Eggertson L, 2010).

Ancak makalenin yayınlandığı 1998’den 2000’li yılların ortalarına kadar konu tüm Birleşik Krallık’ta gündemde kalır, aşı karşıtı kampanyalara “bilimsel” bir malzeme olur ve çok sayıda aile otizm korkusu ile çocuklarına KKK aşısı yaptırmaz. İngiltere ve Galler’de KKK aşısı yaptırma oranları yıllarca düşük düzeyde kalır (Keenan A ve ark., 2017).

Bunun sonucunda, 2003 yılında 2 yaşındaki çocuklar arasında aşı kapsayıcılık oranı %80’in altına düşer. Sürü bağışıklığının bu şekilde azalması İngiltere ve Galler’de kızamık olgu sayısında dramatik artışları da beraberinde getirir (Grafik).

Grafik: İngiltere ve Galler’de kızamık tanısı laboratuvar ile doğrulanmış olgu sayısını gösteriyor. (http://vk.ovg.ox.ac.uk/measles)

KKK Londra’dan Orta Avrupa’ya oradan Amerika’ya bulaşıyor

Londra’da aşının otizme neden olduğuna ilişkin yalan haberler nedeniyle başlayan salgın onlarca kişinin hastanelerde tedavi edilmesi ve en az 4 kişinin ölümü ile sonuçlanır. Aynı dönemde bağışıklama oranlarının düşmesi ile kızamık salgını tüm Avrupa’ya yayılır.

Türkiye de dahil çok sayıda Avrupa ülkesinde kızamık olgu sayısında hızlı artışlar yaşanır. Türkiye’de 2013 yılında olgu sayısı 7415 olarak gerçekleşir.

Salgın, 2000 yılında kızamığı elimine etmiş olduğunu duyuran Amerika Birleşik Devletleri’ne de ulaşır. Avrupa’da salgının bütün hızıyla devam ettiği 2000’li yılların ortalarında Indiana’dan (ABD) 17 yaşında ve kızamık aşısı yaptırmamış bir genç Romanya ziyareti yapar. Dönüş yolculuğunda ateşi çıkar ama cilt döküntüleri henüz yoktur.

Ertesi gün 500 kişilik bir pikniğe katılır ve sonuç: 500 kişi içinde kızamık aşısı olmayan 35 kişiden 31’i (%89) kızamık olur. Aşı yaptırmış olan 465 kişiden ise sadece 3’ü (%0.6) hastalanır.

Benzer bir olay, Ocak 2008’de İsviçre ziyaretinden dönen 9 yaşındaki çocuk nedeniyle onlarca kişinin kızamık olduğu San Diego’da (Kaliforniya, ABD) yaşanır. Bu dönemde Kaliforniya’da 10 bin ailenin çocuklarına kızamık aşısı yaptırmadığı tespit edilmiştir. Kızamığı 2000 yılında elimine etmiş olan ABD’de 2014 yılına kadar 23 büyük kızamık salgını yaşanır. 2009 yılındaki Londra seyahatinde kabakulak olan 11 yaşındaki çocuk ise New York’ta katıldığı bir yaz kampında çok sayıda kişiyi enfekte eder. Bu kamptan başlayan salgın 3 ayda New York’ta 2000 kişinin kabakulak olması, en az 65 kişinin komplikasyonlara (yumurtalık iltihabı, menenjit, sağırlık, yüz felci, pankreas iltihabı) uğraması ile sonuçlanır.

Wakefield’in yalanları ve aşı karşıtı hareketler nedeniyle KKK aşılanma oranlarının çok düşmüş olmasının bedelini farklı ülkelerden çok sayıda insan ödemiştir. Üstelik olay sadece KKK ile sınırlı kalmamış, diğer aşıların da yapılmaması nedeniyle boğmaca, difteri, çocuk felci gibi unutulmuş hastalıklar da salgınlar yaparak insanlığın başına tekrar bela olmuştur.

Aşılar insanoğlunun en önemli buluşudur

Aşılar, 20. yüzyılda halk sağlığı için yapılanlar arasında, içme suyunun klorlanması, tütünün zararlarının ortaya konması gibi çok önemli buluşların önüne geçerek birinci sırada yer almaktadır. 20. yüzyılın ikinci yarısında insan sağlığını tehdit eden çok sayıda hastalık aşılar sayesinde artık neredeyse kaybolma (eliminasyon) noktasına gelmiştir (Tablo).

Tablo: ABD’de aşıyla önlenebilir hastalıkların aşı öncesi döneme kıyasla günümüzdeki sıklığı (2-4).

Aşı karşıtı hareketler, gruplar bilimsel bilgiye uzak oldukları kadar tarih bilgisinden de yoksun olduklarından, bugün aşı olunmasına gerek olmadığını iddia ettikleri hastalıkların yakın geçmişte yüz binlerce insanı sakat bıraktığını ve öldürdüğünü bilmemektedir. Bunları bilseler aşı karşıtlığının insanlık karşıtlığı olduğunu da anlayabilirlerdi. Elbette bilimsel olarak aşılarla ilgili tartışılacak çok başlık var ve bilim insanları halen tartışıyorlar. Ancak bu tartışmalar sadece daha etkili, daha az yan etkisi olan daha ucuz ve pratik aşıların nasıl geliştirilebileceğine ve aşılanma oranlarının nasıl artırılabileceğine ilişkindir.

Hiçbir bilimsel ortamda aşıların gerekli olup olmadığının tartışıldığını duyamazsınız. Aşıların çağımızın üretim ilişkileri içinde, kapitalist sistemin işleyişine tabi olarak büyük şirketler tarafından üretilmesi, satılması ve kullanılması da aşılara karşı olmak için bir gerekçe olmamalıdır. Yapılması gereken, insanların aşı olmaması için değil, tam tersine, aşıların gelişmiş gelişmemiş tüm ülkelere aynı miktarda ve kolaylıkla temin edilmesi, zengin fakir herkese ücretsiz şekilde yapılması için mücadele etmektir. Aşılar bütün insanlık içindir.

Prof. Dr. Alpay Azap, KLİMİK Derneği Başkanı 

http://www.klimik.org.tr/

Aşı karşıtlığı tüm toplumun sağlığını tehdit eder yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.