Scientific American

Nature Dergisi 2019 yılında yayınladığı makaleler arasından çarpıcı olan ve en çok okunan 10 tanesini belirledi. Koşan robotlardan mitokondriye, Neptün’ün yeni uydusundan, oda sıcaklığında süper iletkenliğe kadar ilginç çalışmalar sayfalarımızda.. Her ikisini de arkadaşımız Murat Altaş derledi. Dünya nereye gidiyor sorusu, en azından bilim ve teknoloji ve ekonomik olarak, bir tablo var karşımızda.

Kanada Yerbilimleri Dergisi Prof. Celal Şengör adına 2 ciltlik özel bir sayı çıkardı. Derginin baş editörü ve aynı zamanda Şengör’ün öğrencisi Windsson Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Ali Polat HBT okurlarına kendi gözünden Şengör’ü anlattı. Özel sayılara jeolojinin çok önemli tanıdık insanları da katkıda bulundu. Neden Şengör? Yanıtı yazıda..

“Türkiye’nin tarihçileri nedense dünya ile yüzlerce yıl savaşmış Osmanlı’nın karşısındaki ülkelerin sanayi, eğitim, kültür, sanat, üretim alanında bize göre ne durumda olduklarını merak edip de yazmıyorlar.  Hiçbir kültür tarihçisi resimsiz, heykelsiz, bilimsiz, felsefesiz gelişmiş bir kültür olamayacağını düşünmedi. Kimse bizde Mühendishane açıldığı zaman, Viyana’da da mühendishane var mıydı diye merak etmedi. Biz Rus Bilimler Akademisi’nin ne zaman kurulduğunu merak etmiyoruz..” Doğan Kuban Hoca “21. Yüzyıl Köleliğine kırsal kültür köprüsü” yazısında gelişmişlik ekseninde kültürün rolünü irdeledi.

Başarının basit formülü

Uzun vadeli başarı nasıl sağlanır? Kolay bir yanıtı yok diyeceksiniz ama bir fizikçi bu konuya kafayı yordu ve basit bir formül geliştirdi. Başarının formülünü… Yani S= Qr Peki bu ne anlama geliyor? Sayfalarımızda…

Bebeğiniz Büyürken… Bu hafta başlattığımız yeni yazı serimizin başlığı bu. Bilim insanları bebeklerin çıkarttıkları sesleri, el kol devinimlerini, bakışları ve tepkilerini araştırdılar. Ve ilginç veriler elde edildi…

Aşı neden önemli?

Mustafa Çetiner Güncel Tıp’ta grip aşısı tartışmasını sürdürdü bu hafta da.. Aşılar ve ilaç şirketleri biliyorsunuz şu son günlerin en sıcak tartışma konularından. Bir doktor ve bilim insanı gözlüğünden konuyu tüm detayları ile işliyor Çetiner.

Üretim paradigması değişirken sanayileşmeye ne oldu? diye soruyor Bayram Ali Eşiyok ve Sanayi 4.0 evresinde Türkiye sanayisinin durumunu irdeliyor. Ali Akurgal, 5G’yi inceliyor: 2 yıl sonra ihale yapılsa fiyatı yarı yarıya düşer diyor.

Bilim ve Üniversite sayfamızda bu hafta Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Meltem Bilikmen’in kaleminden önemli bir konu var: Bilimsel gelişmeler halka nasıl daha iyi aktarılır? Algı yönetiminin iyi yapıldığı ve bilimsel gerçeklikten kolaylıkla sapılabildiği günümüzde konu daha da önem kazanıyor.

Bilim ve Beslenmede hangi yiyeceklerin kansızlığa daha iyi geleceğine ilişkin yazıyı da okumanızı öneririz. Koyu yeşil yapraklı sebzeler, deniz ürünleri, et, fasulye.. Tamam iyi hoş da bunlar nasıl tüketilmeli, hangi ürünün yanında yenirse etkisi azalır. Hangisinde çoğalır?

Hava ve Omega etkisi

Kış aylarındayız ama havalar bir türlü soğumuyor. Ve her kafadan farklı bir ses çıkıyor. Biz de Prof. Mikdat Kadıoğlu’na rica ettik. “Hava havai bir şeydir. Normali falan yoktur. Meteoroloji okumadan iklim bilimci olunmaz” dedi ve bize hava-iklim meselesini anlattı. Aralık ayında Türkiye’yi saran sıcaklığın nedenini okuyacaksınız: Omega etkisi.. Çok önemli ve aydınlatıcı..

Avrupa Birliği 11 aralıkta Yeşil Sözleşmesinin bildirisini açıkladı. Sıfır karbondan, tarladan sofraya, binaların enerji ihtiyacının en aza indirilmesine kadar devrimci plan kabul edildi. Peki ya Türkiye? Erdal Musoğlu’nun yazısını kaçırmayın deriz.

Kültür Üniversitesi’nden Öğrenim Görevlisi Selen Çeliköz Türkiye’de kadın girişimciliği üzerine yazdı.

AY Işığı, kurtuluş tarihimizi aydınlatmaya devam ediyor. Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişiyle Heyeti Temsiliye’nin merkezi Ankara’ya taşınıyor. Ahmet Yavuz‘un kaleminden.

Prof. Dr. Orhan Öztürk çocukta bilme merakının nasıl söndürüldüğü üzerine son derece önemli bir yazı kaleme aldı. Yılların deneyimi ve gözlemiyle, çok özgün bir yazı.. Atilla Erdemli ise geçen haftaki kapak konumuz Belirsizliği felsefi açıdan inceledi: Özgürlük için çok gerekli..

Conga dansı yapan şempanzeler, hemofili için yeni bir tedavi, dünyanın en derin vadisi, Mars’da kullanılabilir suların tespit edilmesi ve daha birçok konu Araştırma Gündemi sayfalarımızda

Hayvanlar Dünyası sayfamızın bu haftaki konuğu köpekler. Gördükleri nesnelerin sayısı değişince beyinlerinin tepkisinin de değiştiği tespit edilmiş. Peki bu ne anlama geliyor? Okumanızı öneririz..

2019 yılının son sayısını yaptık birlikte. Bir de baktık ki 196 sayıdır sizinle birlikteyiz. Katkılarınızla, desteklerinizle geçen 196 hafta. Heyecanımız ise dipdiri. Siz bu sayfaları okurken biz çoktan bir sonraki sayıyı hazırlamaya başlamış olacağız. Unutmayın biz Türkiye’nin aydınlanma yolculuğuna küçük de olsa bir katkımız olsun diye yola çıktık.

Siz de bu ekibin bir parçası olmayı ihmal etmeyin. Dergimizi okuyun, okutun… Dostlarınıza, fiyatını indirdiğimiz Dijital Abonelik hediye edin!

Güzel, mutlu, sağlıklı bir yeni yıl diliyoruz hepinize.

Yakın geleceğe bakış: Dünyayı değiştirecek 10 yeni gelişme yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Sayılarımıza ulaşmak için tıklayınız

HBT Dergi 196. Sayı – 27 Aralık 2019 yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Tek reçete var: Belirsizliklerle yaşamayı öğrenmek.. Peki ama nasıl? Belirsizlik her zaman kötü müdür? Yoksa insanı daha güvenli yaşamanın yollarını aramaya mı iter? Peki insan beyni geleceği kestirmeye yönelik mi evrilmiştir ve belirsizlikten rahatsız mı olur? Beynimiz, bilememenin rahatsızlığını nasıl aşar? Merak, bu konuda temel iç güdümüz müdür?

Bu konudaki son araştırmaları Reyhan Oksay derledi.

Araştırma Gündemi

Nilgün Özbaşaran Dede’nin hazırladığı ve çok güncel gelişmelerden her hafta iki sayfa derleyip sunduğu Araştırma Gündemi sayfalarını kaçırmayın..

Bu sayımızda sizi iki ilgi çekici haber bekliyor: İlki, maymun hücrelerine sahip domuz yavrusu üretilmesi; gelecekteki olası yapay organ üretimi için oldukça önemli bir haber… Murat Altaş derledi. İkincisi ise kanserle savaşta ilk CRISPR denemelerinin (Gen makası ile DNA düzenlemeleri) başarılı olması. Yağmur Kan’ın derlediği habere göre, üç kanser hastası üzerinde yapılan klinik tedavilerde CRISPR kullanımının güvenli olduğu tespit edildi.

Bilim ve Beslenme sayfasında, beslenmeye bilim odağında yaklaşmaya devam ediyoruz. Bu sayımızda sağlıklı diye tükettiğimiz gıdalardaki olası “şeker” tuzağını Sevda Deniz Karali derledi.

Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Türker Kılıç ve Kadir Sümerkent, “Beyin-Bilgisayar Arayüzleri” yazı dizisine, üçüncüsüyle devam ediyor. Bu konu yakın geleceğimizle çok ilgili, çünkü daha bugünden beyinlere çeşitli amaçlarla elektronik devreler yerleştirmeye başlandı. Bu konu nerelere varacak, merakla izliyoruz.

3 Türk bilim insanına büyük onur!

Amerikan Ulusal Mucitler Akademisi’nin (NAI) listesinde bu yıl 3 Türk bilim insanı yer aldı: Prof. Dr. Aykut Üren, Prof. Dr. Mihri Özkan ve Doç. Dr. Ebru Oral… Kendilerini tebrik ediyoruz. Bu değerli isimlerden Üren ile, Hacettepe Tıp Fakültesi’nden tanışıklığı bulunan Serhat Totan bir söyleşi gerçekleştirdi. Doğan Kuban ömrünü tek bir konuyu araştırmak ve geliştirmek için harcayan bir dostu, Ruhi Kafesçioğlu bağlamında, bilim yazdı.

Bir bilim insanının kariyerin başlangıcından bu ödüle uzanan süreci içeren hoş bir sohbet okuyacaksınız. İlkokul mezuniyetinde, kendisini hep yönlendiren öğretmeninin, Üren için yazdığı “Geleceğin büyük bilim insanı olacaksın” yazısını saklıyor. Daha küçük yaşta büyük öğretmenlerin varlığı, çocukların geleceği için ne kadar önemli! Diğer isimler ise önümüzdeki haftalarda dergimizde olacak.

Dijital Kültür köşesinde Tanol Türkoğlu, Star Wars hayranlarının ilgisini çekecek bir yazıyla karşınızda: GÜÇ SENİNLE OLSUN! Karanlıkla aydınlığın mücadelesinin dokuzuncu randevusu, Skywalker’ın Yükselişi, bu hafta vizyonda.

Bu arada bu sayımızda bir söyleşi daha var. Sessiz sedasız çalışsa da çok değerli işlere imza atan Ankara CUMOK’un dönem sözcüsü Nejdet Özer ile, askıda kitaptan öğrenci burslarına ve her hafta 100’e yakın Herkese Bilim Teknoloji dergisini öğrencilere ulaştırmalarına kadar, çeşitli farkındalık projeleri üzerine konuştuk.

Oktay Kaynak, arkeoloji meraklılarının ilgisini cezbedecek bir yazıyla daha karşınızda: Göbeklitepe ve benzeri yapılar üzerine kaleme aldığı yazıyla bilimin sınırlarını zorluyor ve 12.000 yıl önceki insanların bizim kadar zeki olduğu üzerine çıkarımlarda bulunuyor.

Grip aşısı korur mu?

Mustafa Çetiner her zaman olduğu gibi gerçeklerle karşımızda! Yılda 500.000’e yakın kişinin ölümüne neden olan gribe karşı grip aşıları üzerine, Güncel Tıp köşesinde grip aşısı tartışmasına açıklayıcı bir yaklaşım getiriyor.

İstanbul Kültür Üniversitesi ise bu hafta oldukça önemli bir konuyu gündemine alıyor. PISA sonuçları ortadayken eğitim raporlarını ele alarak şu soruyu soruyor: “Eğitime ne zaman ve nereden başlamalı?” Müfit Akyos, merakın farklı boyutlarını yazdı, merak ölçülebilir mi sorusunu ise, harcanan değer değil katma değer üzerinden ölçülebileceği görüşünde. Ahmet Yavuz, Mustafa Kemal’in Suriye tasavvuru üzerine 7.yazısında, 1917’de verdiği rapor doğrultusunda, Sina Cephesinde hareket edilseydi, Suriye ve Musul’da durum farklı olabilir miydi konusunu ele alıyor.

Üniversitelerimiz ve Rektörler

Üniversite Araştırmalar Laboratuvarı’nın Direktörü Engin Karadağ ve arkadaşlarının üniversiteleri yöneten rektörlerin bilimsel başarımları üzerine yaptıkları araştırma çok tartışıldı. Karadağ, şimdi bir makale ile konuyu açıyor, bilimsel araştırmaları az olan rektörlerin yönettikleri üniversitelerin başarıları da düşüyor. Yüksek araştırmalara imza atan rektörlerin üniversiteleri de yükseliyor. Merakla okuyacaksınız. Şunu belirtelim: Amacımız, rektörleri üniversitelerinde araştırmalara son derece önem vermeye teşvik etmek, liyakatı gözetmek. Ve bu tablodan bir ders çıkarmak..

HBT, bilim ve teknolojide son haber ve gelişmelerle yine dopdolu. Biz size her hafta sıcak, güncel ve bilgilendirici içerikler sunabilmek için canla başla çalışıyoruz. Siz de destek olarak bizi yalnız bırakmıyorsunuz, teşekkür ederiz. HBT, bilimin ışığındaki ilerleyişine devam ediyor.

Gelecek sayıda yine birlikte olmak umuduyla…

Yalnızlığın ötesi: Belirsizlik ve endişeli yaşam, nereye kadar? yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Sayılarımıza ulaşmak için tıklayınız

HBT Dergi 195. Sayı – 20 Aralık 2019 yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.