deney arşivleri - Herkese Bilim Teknoloji https://www.herkesebilimteknoloji.com/e/deney Türkiye'nin günlük bilim, kültür ve eleştirel düşünce portalı Sun, 24 Mar 2019 09:20:56 +0000 tr hourly 1 Morfinin 600 yıllık öyküsü https://www.herkesebilimteknoloji.com/haberler/saglik/morfinin-600-yillik-oykusu Sun, 17 Mar 2019 14:16:31 +0000 https://www.herkesebilimteknoloji.com/?p=13320 Prof. Dr. Mustafa Çetiner, insanlık tarihine damga vuran 600 yıllık geçmişe sahip morfini konu alıyor. İnsanlığın gülen yüzü ve karanlık yüzü aslında seçimlerinden geçiyor. Morfinin hangi niyetle, ne amaçla ve nasıl kullanıldığı üzerinden bir insanlık dersi veriyor.  

Morfinin 600 yıllık öyküsü yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]>
Prof. Dr. Mustafa Çetiner, insanlık tarihine damga vuran 600 yıllık geçmişe sahip morfini konu alıyor. İnsanlığın gülen yüzü ve karanlık yüzü aslında seçimlerinden geçiyor. Morfinin hangi niyetle, ne amaçla ve nasıl kullanıldığı üzerinden bir insanlık dersi veriyor.

 

Morfinin 600 yıllık öyküsü yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]>
13320
Uzayda yürüyen ilk kadın Svetlana Savitskaya https://www.herkesebilimteknoloji.com/haberler/fizikuzay/uzayda-yuruyen-ilk-kadin-svetlana-savitskaya Tue, 25 Jul 2017 13:43:53 +0000 http://www.herkesebilimteknoloji.com/?p=7293 33 yıl önce bugün Salyut 7 kozmonotu Svetlana Savitskaya, uzayda yürüyen ilk kadın oldu. Bir pilotun kızı olan Svetlana Savitskaya, çocukluğundan beri uçmayı hayal etmişti. Önce paraşütle atlamada dünya şampiyonu oldu, daha sonra test pilotu ve sonunda da bir kozmonot… Sahadaki başarıları eşsizdi ve uçma tutkusu ile rekabet edebilecek birisini bulmak çok zordu. Ailesinden gizli paraşütle atlıyordu Svetlana Savitskaya, 8 Ağustos 1948’de Moskova’da doğdu. Sovyet Hava Savunma Komutanı Yardımcısı Yeveniy Savitsky’nin kızı olarak ayrıcalıklı bir gençlik yaşadı. On altı yaşındayken, ailesinin izni olmadan paraşütle atlamaya başlamıştı. Babası bu ilgisini keşfettiğinde, ona destek oldu. 17. yaş gününe kadar 450 kez atlayış yaptı. 18 yaşında, en iyi Sovyet havacılık mühendisliği okulu olan Moskova Havacılık Enstitüsü’ne kayıt olurken pilotluk dersleri de alıyordu. 20 yaşına geldiğinde ise tek başına uçuş yapabiliyordu. Havacılıkta 18 dünya rekoru Svetlana Savitskaya Havacılık Enstitüsü’nden mezun olduktan sonra uçuş eğitmeni olarak çalıştı. 1970 yılında akrobasi alanında olmak üzere, havacılıkta 18 dünya rekoru kırdı. 1972’de Savitskaya yirmi çeşit uçak ile çalışmış ve 1.500 uçuş saati deneyimi yaşamıştı. Savitskaya, 30 Temmuz 1980’de kadın kozmonot grubunun bir parçası olarak seçildi. Kozmonot araştırmacısı olarak Salyut uzay istasyonu ve Soyuz-T uzay aracı üzerindeki uçuş görevlerine yönelik bir eğitim kursuna başladı. Adı, bir asteroide verildi 19 Ağustos 1982’de diğer kozmonotlar Alexander Serebrov ve Leonid Popov ile birlikte Soyuz T-7 uzay aracı ile Salyut 7 uzay istasyonuna gitti. Birkaç deney yaptıkları 7 gün, 21 saat, 52 dakikalık görevden sonra Dünya’ya döndüler. Böylece Savitskaya, uzaydaki 53. kozmonot ve 2. kadın kozmonot oldu. 2 yıl sonra Soyuz T-12 uzay aracı ile ikinci uzay uçuşuna katıldı. 33 yıl önce bugün, 25 Temmuz 1984’te kozmonot Vladimir Dzhanibekov ile Salyut 7 istasyonunda kaynak deneyleri yapmak için, EVA denilen, araç dışı etkinlik gerçekleştirdi. Bu etkinlik 3 saat 35 dakika sürdü ve Savitskaya uzayda yürüyen ve iki kez uzaya giden ilk kadın oldu. 4118 Sveta asteroidi onun adını taşır. Dünya Kadınlar Günü nedeniyle sadece kadın kozmonotlardan oluşan ekibin komutanı olarak Salyut 7 istasyonuna gitmeleri planladıysa da, sonrasında iptal edildi. Savitskaya 1987’de uzay araçları ve uzayda kullanılan çeşitli malzemeler üreten Rus şirketi RKK Energiya’ya baş tasarımcı olarak atandı. “Uzaydayken, tüm dünya evin olur” Svetlana Savitskaya’dan bir alıntı: “Oradan Dünya’yı izlerken, sadece güzel ve mavi bir gezegen değil, beşeri faaliyetleri olan ve yaşanabilir bir yer görürsünüz. Tüm ışıklandırılmış sokaklarını, caddelerini ve büyük şehirlerini, hem gece hem de gündüz izleyebilirsiniz. Bir uzay istasyonu ya da uzay aracında olan herhangi biri, insan zekası ile yapılmış olan bu araçlar ile ilgili elinde olmadan gururlanır. İnsan uygarlığının yaşadığı bu gezegenin, evi olduğunu düşünür. Yani, ülkesini değil, bütün dünyayı evi olarak görür. Ve, er ya da geç, evine dönmeyi ister.” Uzay araştırmalarında “erkek mi, yoksa kadın mı?” tartışmaları Svetlana Savitskaya, uzay çalışmalarında bir kadının varlığının kesinlikle gerekli olduğuna inanıyor. Karma bir ekibin daha verimli çalıştığına dikkat çekiyor ve ekliyor: “Ayrıca bir kadın, yörüngedeki bazı operasyonlar için daha uygun, mesela biyoteknolojide.” Bilim insanları da, renk seçiciliği konusunda kadın gözünün erkeğe göre daha dikkatli olduğunu savunuyor. Kadınlar, daha geniş bir skalada renk ayrımı yapabiliyor, bu da uzaydaki maden yataklarını tespit edebilmek için çok önemli. Uzmanlara göre, bir kadının dikkati, astrofizik araştırmalarında hayati önem taşıyor. Kadınların uzay çalışmalarında ön plana çıkmasıyla, “erkek işi” mi yoksa “kadın işi” mi tartışmaları önemsiz hale geldi. Ancak bu herkesin uçabileceği anlamına gelmez, sadece profesyoneller uçabilir.

Uzayda yürüyen ilk kadın Svetlana Savitskaya yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]>
33 yıl önce bugün Salyut 7 kozmonotu Svetlana Savitskaya, uzayda yürüyen ilk kadın oldu.

Bir pilotun kızı olan Svetlana Savitskaya, çocukluğundan beri uçmayı hayal etmişti. Önce paraşütle atlamada dünya şampiyonu oldu, daha sonra test pilotu ve sonunda da bir kozmonot… Sahadaki başarıları eşsizdi ve uçma tutkusu ile rekabet edebilecek birisini bulmak çok zordu.

Ailesinden gizli paraşütle atlıyordu

Svetlana Savitskaya, 8 Ağustos 1948’de Moskova’da doğdu. Sovyet Hava Savunma Komutanı Yardımcısı Yeveniy Savitsky’nin kızı olarak ayrıcalıklı bir gençlik yaşadı. On altı yaşındayken, ailesinin izni olmadan paraşütle atlamaya başlamıştı. Babası bu ilgisini keşfettiğinde, ona destek oldu. 17. yaş gününe kadar 450 kez atlayış yaptı. 18 yaşında, en iyi Sovyet havacılık mühendisliği okulu olan Moskova Havacılık Enstitüsü’ne kayıt olurken pilotluk dersleri de alıyordu. 20 yaşına geldiğinde ise tek başına uçuş yapabiliyordu.

Havacılıkta 18 dünya rekoru

Svetlana Savitskaya Havacılık Enstitüsü’nden mezun olduktan sonra uçuş eğitmeni olarak çalıştı. 1970 yılında akrobasi alanında olmak üzere, havacılıkta 18 dünya rekoru kırdı. 1972’de Savitskaya yirmi çeşit uçak ile çalışmış ve 1.500 uçuş saati deneyimi yaşamıştı.

Savitskaya, 30 Temmuz 1980’de kadın kozmonot grubunun bir parçası olarak seçildi. Kozmonot araştırmacısı olarak Salyut uzay istasyonu ve Soyuz-T uzay aracı üzerindeki uçuş görevlerine yönelik bir eğitim kursuna başladı.

Adı, bir asteroide verildi

19 Ağustos 1982’de diğer kozmonotlar Alexander Serebrov ve Leonid Popov ile birlikte Soyuz T-7 uzay aracı ile Salyut 7 uzay istasyonuna gitti. Birkaç deney yaptıkları 7 gün, 21 saat, 52 dakikalık görevden sonra Dünya’ya döndüler. Böylece Savitskaya, uzaydaki 53. kozmonot ve 2. kadın kozmonot oldu.

2 yıl sonra Soyuz T-12 uzay aracı ile ikinci uzay uçuşuna katıldı. 33 yıl önce bugün, 25 Temmuz 1984’te kozmonot Vladimir Dzhanibekov ile Salyut 7 istasyonunda kaynak deneyleri yapmak için, EVA denilen, araç dışı etkinlik gerçekleştirdi. Bu etkinlik 3 saat 35 dakika sürdü ve Savitskaya uzayda yürüyen ve iki kez uzaya giden ilk kadın oldu. 4118 Sveta asteroidi onun adını taşır.

Dünya Kadınlar Günü nedeniyle sadece kadın kozmonotlardan oluşan ekibin komutanı olarak Salyut 7 istasyonuna gitmeleri planladıysa da, sonrasında iptal edildi. Savitskaya 1987’de uzay araçları ve uzayda kullanılan çeşitli malzemeler üreten Rus şirketi RKK Energiya’ya baş tasarımcı olarak atandı.

“Uzaydayken, tüm dünya evin olur”

Svetlana Savitskaya’dan bir alıntı:

“Oradan Dünya’yı izlerken, sadece güzel ve mavi bir gezegen değil, beşeri faaliyetleri olan ve yaşanabilir bir yer görürsünüz. Tüm ışıklandırılmış sokaklarını, caddelerini ve büyük şehirlerini, hem gece hem de gündüz izleyebilirsiniz. Bir uzay istasyonu ya da uzay aracında olan herhangi biri, insan zekası ile yapılmış olan bu araçlar ile ilgili elinde olmadan gururlanır. İnsan uygarlığının yaşadığı bu gezegenin, evi olduğunu düşünür. Yani, ülkesini değil, bütün dünyayı evi olarak görür. Ve, er ya da geç, evine dönmeyi ister.”

Uzay araştırmalarında “erkek mi, yoksa kadın mı?” tartışmaları

Svetlana Savitskaya, uzay çalışmalarında bir kadının varlığının kesinlikle gerekli olduğuna inanıyor. Karma bir ekibin daha verimli çalıştığına dikkat çekiyor ve ekliyor: “Ayrıca bir kadın, yörüngedeki bazı operasyonlar için daha uygun, mesela biyoteknolojide.” Bilim insanları da, renk seçiciliği konusunda kadın gözünün erkeğe göre daha dikkatli olduğunu savunuyor. Kadınlar, daha geniş bir skalada renk ayrımı yapabiliyor, bu da uzaydaki maden yataklarını tespit edebilmek için çok önemli. Uzmanlara göre, bir kadının dikkati, astrofizik araştırmalarında hayati önem taşıyor. Kadınların uzay çalışmalarında ön plana çıkmasıyla, “erkek işi” mi yoksa “kadın işi” mi tartışmaları önemsiz hale geldi. Ancak bu herkesin uçabileceği anlamına gelmez, sadece profesyoneller uçabilir.

Uzayda yürüyen ilk kadın Svetlana Savitskaya yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]>
7293
Ardahanlı çocuklar bilimle buluştu https://www.herkesebilimteknoloji.com/haberler/toplum/ardahanli-cocuklar-bilimle-bulustu Tue, 06 Jun 2017 12:09:15 +0000 http://www.herkesebilimteknoloji.com/?p=6750 Bayer Genç Bilim Elçileri Projesi’nin gezici birimi Bilim Tohumları Ekibi, Ardahan’da çocuklarla buluştu. Proje için özel olarak tasarlanan araç ve ekipmanlarıyla Ardahan il sınırı içinde Çayırbaşı Köyü, Çardaklı Köyü ve Samandöken Köyü’nde 232 çocukla bir araya gelen ekip, 9-12 yaş grubu çocuklarla eğlenceli bilim etkinlikleri gerçekleştirdi. Çocukların başta doğa olayları olmak üzere etraflarında olup bitenleri sorgulaması ve araştırması hedeflenen etkinliklerde, projede gönüllülük yapan üniversite öğrencisi gençler de yer aldı. Türkiye’nin gezen laboratuvarı: Bilim Tohumları Ekibi Türkiye’yi köy köy gezen ekip, gittikleri yerlerde köy kahvesi, okul bahçesi gibi alanlarda çocuklarla buluşuyor. Gezici araçlarında taşıdıkları portatif masa, sandalye ve çadırları ile renkli ve bir o kadar eğlenceli bir etkinlik alanı hazırlayan ekip, çocukların da dâhil olduğu yedi eğlenceli deney yapıyor. Uzman danışmanların hazırladığı eğitim programına katılarak “Bilim Elçisi” olan gönüllü gençler, çocukları soru sorma konusunda yüreklendirerek, bilim üzerine düşünmek için laboratuvar koşullarının mecburi olmadığını vurguluyor. Genç Bilim Elçileri Projesi nedir? Bayer’in Toplum Gönüllüleri Vakfı (TOG) ile birlikte gerçekleştirdiği “Bayer Genç Bilim Elçileri” projesi ilköğretim çağındaki çocukları gelecekte bilim insanı olma yönünde yüreklendirerek Türkiye’de bilimin gelişimine katkı sağlamayı amaçlıyor. Projenin iki aşaması bulunuyor. Öncelikle gönüllü üniversite öğrencilerinden oluşan Bilim Elçileri, “Bilim Okuryazarlığı” başlığında formal olmayan eğitim modülleriyle tasarlanmış bir eğitime katılıyor. Ardından ilköğretim çağındaki çocukların bilime ilgi duymalarını ve bilimi sevmelerini sağlamak üzere, ilköğretim okullarında bir dizi etkinliği hayata geçiriyor. Etkinlik faaliyetleri, haftalık ders saatleri dikkate alınarak okullarda gerçekleştiriliyor. Etkinliklerde çocukların ilgisini çeken ve Bayer’in küresel iş stratejileriyle örtüşen; artan ve yaşlanan dünya nüfusu, artan enerji talebi, artan gıda ve yem ihtiyacı, artan yaşam kalitesi ve azalan kaynaklar gibi dünyanın geleceğini ilgilendiren mega trendlere farkındalık oluşturacak yedi eğlenceli deney yapılıyor. Bilim Tohumları Ekibi ise Bayer’in Türkiye’deki 60. yıl dönümüne özel geliştirilen bir uzantısı olarak 2014 yılında hayata geçirildi. Bilim Tohumları Ekibi, gezici bir eğitim aracı ile yola çıkarak köy köy dolaşıyor ve kırsal yerleşimdeki çocuklar ile buluşuyor. Bugüne kadar yaklaşık 67.000 km kat eden ekip 196 noktada çocuklarla buluştu. Proje ödül aldı İngiltere’nin en saygın ödüllerinden Best Business Awards’da “En İyi Kurumsal Sosyal Sorumluluk” ve The International CSR Excellence Awards ödüllerine layık görülen Bayer Genç Bilim Elçileri Projesi kapsamında, son beş yılda 1.750 gönüllü bilim elçisi ile 22.860 öğrenciyle bir araya gelindi. Nerelere gidecekler? Ekip, Mayıs – Kasım 2017 dönemi boyunca Erzincan, Burdur, Amasya, Muş, Kayseri, Aksaray, Karaman ve Kütahya’da çocuklarla buluşacak.

Ardahanlı çocuklar bilimle buluştu yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]>
Bayer Genç Bilim Elçileri Projesi’nin gezici birimi Bilim Tohumları Ekibi, Ardahan’da çocuklarla buluştu.

Proje için özel olarak tasarlanan araç ve ekipmanlarıyla Ardahan il sınırı içinde Çayırbaşı Köyü, Çardaklı Köyü ve Samandöken Köyü’nde 232 çocukla bir araya gelen ekip, 9-12 yaş grubu çocuklarla eğlenceli bilim etkinlikleri gerçekleştirdi. Çocukların başta doğa olayları olmak üzere etraflarında olup bitenleri sorgulaması ve araştırması hedeflenen etkinliklerde, projede gönüllülük yapan üniversite öğrencisi gençler de yer aldı.

Türkiye’nin gezen laboratuvarı: Bilim Tohumları Ekibi

Türkiye’yi köy köy gezen ekip, gittikleri yerlerde köy kahvesi, okul bahçesi gibi alanlarda çocuklarla buluşuyor. Gezici araçlarında taşıdıkları portatif masa, sandalye ve çadırları ile renkli ve bir o kadar eğlenceli bir etkinlik alanı hazırlayan ekip, çocukların da dâhil olduğu yedi eğlenceli deney yapıyor. Uzman danışmanların hazırladığı eğitim programına katılarak “Bilim Elçisi” olan gönüllü gençler, çocukları soru sorma konusunda yüreklendirerek, bilim üzerine düşünmek için laboratuvar koşullarının mecburi olmadığını vurguluyor.

Genç Bilim Elçileri Projesi nedir?

Bayer’in Toplum Gönüllüleri Vakfı (TOG) ile birlikte gerçekleştirdiği “Bayer Genç Bilim Elçileri” projesi ilköğretim çağındaki çocukları gelecekte bilim insanı olma yönünde yüreklendirerek Türkiye’de bilimin gelişimine katkı sağlamayı amaçlıyor.

Projenin iki aşaması bulunuyor. Öncelikle gönüllü üniversite öğrencilerinden oluşan Bilim Elçileri, “Bilim Okuryazarlığı” başlığında formal olmayan eğitim modülleriyle tasarlanmış bir eğitime katılıyor. Ardından ilköğretim çağındaki çocukların bilime ilgi duymalarını ve bilimi sevmelerini sağlamak üzere, ilköğretim okullarında bir dizi etkinliği hayata geçiriyor.

Etkinlik faaliyetleri, haftalık ders saatleri dikkate alınarak okullarda gerçekleştiriliyor. Etkinliklerde çocukların ilgisini çeken ve Bayer’in küresel iş stratejileriyle örtüşen; artan ve yaşlanan dünya nüfusu, artan enerji talebi, artan gıda ve yem ihtiyacı, artan yaşam kalitesi ve azalan kaynaklar gibi dünyanın geleceğini ilgilendiren mega trendlere farkındalık oluşturacak yedi eğlenceli deney yapılıyor.

Bilim Tohumları Ekibi ise Bayer’in Türkiye’deki 60. yıl dönümüne özel geliştirilen bir uzantısı olarak 2014 yılında hayata geçirildi. Bilim Tohumları Ekibi, gezici bir eğitim aracı ile yola çıkarak köy köy dolaşıyor ve kırsal yerleşimdeki çocuklar ile buluşuyor. Bugüne kadar yaklaşık 67.000 km kat eden ekip 196 noktada çocuklarla buluştu.

Proje ödül aldı

İngiltere’nin en saygın ödüllerinden Best Business Awards’da “En İyi Kurumsal Sosyal Sorumluluk” ve The International CSR Excellence Awards ödüllerine layık görülen Bayer Genç Bilim Elçileri Projesi kapsamında, son beş yılda 1.750 gönüllü bilim elçisi ile 22.860 öğrenciyle bir araya gelindi.

Nerelere gidecekler?

Ekip, Mayıs – Kasım 2017 dönemi boyunca Erzincan, Burdur, Amasya, Muş, Kayseri, Aksaray, Karaman ve Kütahya’da çocuklarla buluşacak.

Ardahanlı çocuklar bilimle buluştu yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]>
6750