İlk bilgisayarın atası ENIAC

II. Dünya Savaşı’nda atılan bir füzenin manuel hesaplanması yaklaşık 20 saat sürüyordu. Sonunda bu süreyi 15 saniyeye kadar düşürebilen bir makine tasarlandı. Bilgisayar teknolojisinin ilk yansıması olarak tarihe geçen bu cihaz ENIAC idi. (Electronic Numerical Integrator and Computer). Türkçe’de elektronik sayısal entegreli hesaplayıcı olarak bilinmektedir.

ENIAC, yaklaşık 30 ton ağırlığında ve kurulumu için 167 metrekare bir alana ihtiyaç duyulan devasa bir makineydi. 500.000 dolara mal olmuştu ve 150 kilovat saat enerji tüketmekteydi. 385 çarpma işlemi veya 38 bölme ya da karekök işlemi yapabiliyor ve hafızasında 200 sayıyı saklayabiliyordu. Bu tür işlemleri yapabildiği için tarihin ilk bilgisayarı unvanını kazanan makine, programlanma işlemi manuel kontrol edilen anahtar ve kablolardan oluşuyordu.

II. Dünya Savaşı’nın bitmesinden sonra ENIAC, bilimsel araştırmalar ve endüstriyel çalışmalar için kullanıldı. 1955’te daha az enerji tüketen cihazlar yapılmaya başlandığında ise fişi çekilerek emekliye ayrıldı.

İlk kişisel bilgisayarlar

ENIAC, her ne kadar ilk bilgisayar olarak biliniyor olsa da, sadece sayısal mantıkla hesaplama yapabilen büyük hacimli bir hesap makinesiydi. Kişisel bilgisayar olarak kullanılması mümkün değildi. Bunun için bir ekran ve gelişmiş bir depolama sistemi gerekiyordu. Bu da ancak transistörün keşfi ile mümkündü. 1947’de önce transistör ve ardından silikon yonganın keşfi sayesinde 1970’lerde masaüstü bilgisayarlar üretilmeye başlandı.

Silikon yonga sayesinde bilgisayarların kapasiteleri artarken, ebatları da küçüldü. Basit işlemleri yapabilen taşınabilir bilgisayarın üretilebileceği ilk kez 1968’de öne sürülmüştü. Bu cihazın şarj edildikten sonra birkaç saat çalışması, taşınabilir hafiflikte, ucuz ve masa üstü bilgisayarlara yakın bir kapasitede olması isteniyordu. Ancak dönemin teknolojisi bunun için yetersizdi.

İlk taşınabilir bilgisayar 1976’da prototipi üretilen Xerox NoteTaker oldu. Fakat ağırlığı 22 kilo ve maliyeti 50 bin doları aştığı için piyasaya sürülemedi. 1981’de üretilen Osborne-1 ise küçük ekranlı bir cihazdı ve 11 kiloydu. Seri üretimi yapılan makine 1800 dolardan satıldı. Ancak üretici firma iki yıl sonra iflas etti.

Gerçek anlamda ilk dizüstü bilgisayar

İlk dizüstü bilgisayarı IBM üretmeyi başardı. IBM, ilk laptopu 3 Nisan 1986’da “IBM PC Convertible” adıyla kullanıcıların beğenisine sundu. (Solda).

Yaklaşık 5,9 kg olan bilgisayarın fiyatı 2000 dolardı. 4,77 MHz hızında çalışan, Intel 80c88 işlemcisi olan bilgisayarın 256 KB sistem belleği bulunuyordu. Bilgisayarda CGA-uyumlu tek renkli LCD ekran kullanıldı. Depolama birimi olarak iki adet 3,5 inç disket sürücüsü bulunan bilgisayar, gerçek anlamda ilk kişisel dizüstü bilgisayar olarak gösterilir.

IBM, ilk kişisel bilgisayarını ürettikten sonra bunu çalıştıracak yeni bir sistem arayışına girdi ve Microsoft ile anlaşarak Windows’un temelini oluşturan ilk DOS işletim sistemini üretti. Pek çok hata ile çalışan bu sistem sonradan geliştirilerek ilk kullanıcı dostu işletim sistemi oldu.

Diğer büyük bilgisayar şirketlerinin ilk bilgisayarları

• Compaq – Mart 1983 tarihinde Compaq Portable adındaki ilk IBM uyumlu bilgisayarını üretti.
• Dell – 1985 yılında Turbo PC adındaki ilk bilgisayarını tanıttı.
• HP – 1966 yılında ilk genel kullanım amaçlı bilgisayarını HP-2115 olarak tanıttı.
• NEC – 1958 yılında NEAC 1101 adındaki ilk bilgisayarını üretti.
• Toshiba – 1958 yılında TAC adındaki ilk dijital bilgisayarını çıkardı.

 3 Nisan 2010 – Apple, iPad olarak adlandırılan tablet bilgisayarların ilk serisini piyasaya sürdü.

Tablet bilgisayarlar

Günümüzün en popüler bilgisayar modellerinden biri olan tablet bilgisayarlar ilk olarak 2003 yılında Microsoft tarafından duyuruldu. Hatta Windows Vista işletim sistemi, ilk tablet uyumlu işletim sistemi oldu fakat Vista, masaüstü bilgisayarlarda bile rağbet görmediği için yüksek fiyatı ve beğenilmeyen ara yüzü ile Microsoft tabletleri piyasaya sürülemedi.

Microsoft’un tabletinden sonra, teknoloji şirketleri tablet bilgisayar için daha uzun yıllar beklemek gerektiğini düşünürken Apple, iPad ile ilk tablet bilgisayarını tanıttı.

2000’lerin başında tablet bilgisayar geliştirme çalışmaları yürüten Apple’ın CEO’su Steve Jobs hafıza ve pilin yetersizliğinden dolayı iPad projesini iki kez iptal etmişti. Jobs, 2009 yılı boyunca tüm dikkatini bu cihazın tamamlanmasına verdi.

iPad ve IOS işletim sistemi ilk kez 27 Ocak 2010’da San Fransisco’da bir basın toplantısında tanıtıldı. İlk nesil iPad (solda) ise 3 Nisan 2010’da piyasaya çıktı. Bir yıl sonra Samsung, Android işletim sistemi ile ilk tableti Galaxy’i piyasaya sürdü.

İlk iPad, müzik çalma, web tarama ve e-posta gönderme, sosyal ağlara bağlanma, oyun oynama gibi işlemler yapabiliyordu. İkinci nesilde bu özelliklere fotoğraf ve video çekimi de eklendi. Tasarım çizgilerine ilk nesilden itibaren sadık kalındı.

Hazırlayan: Cemre Yavuz

Teknoloji tarihinde iki önemli kilometre taşı yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.