Aktif sigara içimine bağlı yılda 100 bin, pasif içime bağlı ise yılda 15 bin kişi hayatını kaybediyor. İçilen her bir sigara insan ömründen 12 dakika eksiltirken, kullanıcılarının yarısı hayatını sigaraya bağlı nedenlerden kaybeder.

Sigara önlenebilir ölümlerin en büyük nedenidir. Sigaraya bağlı ölüm rakamlarla değerlendirildiğinde; her 6 saniyede 1 kişinin, yılda ortalama 6 milyon kişinin kaybı anlamına gelir. Ülkemizde aktif sigara içimine bağlı yılda 100.000, pasif içime bağlı ise yılda 15.000 ölüm yaşanmaktadır. İçilen her bir sigara insan ömründen 12 dakika eksiltirken, kullanıcılarının yarısı hayatını sigaraya bağlı nedenlerden kaybeder.

Tütün epidemisi dünyanın karşı karşıya kaldığı en ciddi toplum sağlığı tehditlerinden biridir. Erken yaşta kaybedilen sigara kullanıcıları sağlık bakım harcamalarında artışa neden olurken, ekonomik gelişmeyi de duraklatır. Erken insan kaybı bugünü olduğu kadar geleceği de olumsuz şekillendirir. 2017 Sigarasız Dünya Günü için Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen ana tema da “Bireylerin Sağlık ve Ekonomik İyiliğine Bir Tehdit Olarak Tütün Kullanımı” olarak belirlenmiştir.

Zehirli, kanserojen ve bağımlılık yaratan bir madde

Sigara içeriğinde 7.000 madde bulunur. Bunların 2.000’i zehirleyici, 70’i de kanser yapıcı özelliktedir. Nikotin ise tek başına içilen tütünün bağımlılık yapmasından sorumludur. Sonuç olarak, sigara etkili, bağımlılık yaratan, zehirli ve kanserojen bir maddedir.

Sigara alışkanlığı edinmek için nikotin bağımlılığının doğal seyrini tamamlamak yeterlidir. Kişi ilk sigarayı içer. Tekrarlanan düzensiz kullanımlardan sonra nikotin kan düzeyinin korunabilmesi için günlük kullanıma başlar. Günde 1-2 sigaradan 15-20 adede çıkar. Sonunda 2-3 yıl içinde düzenli, günlük ve nikotin gereksinimine göre hayatın düzenlendiği alışkanlık başlar.

Ülkemizde durum

Ülkemizde durum nasıl? Sigara içme alışkanlığı ortalama 13-19 yaşında başlar. 18-24 yaş aralığında düzenli tütün kullanımı gelişir ve >18 yaşa gelindiğinde her 3 kişiden 1’i her gün bir tütün ürünü kullanır. Ülkemizde 18 yaş altındaki bireylere sigara satışı yasaklanmış olsa da, aile ve arkadaş ortamından edinebilme, kullanımı kolaylaştırır.

Türkiye genç nüfusa sahip bir ülke olarak sigara üreticilerinin de gözdesidir, çünkü bu firmaların kendilerini uzun süre besleyecek geniş bir tiryaki pazarına gereksinimleri vardır. Bir kez tütün deneyen her 4 kişiden 3’ünün yaşam boyu tütün bağımlısı olduğu düşünülürse, gençlerin neden hedef olduğu bir kez daha anlaşılır.

Nargile ve e-sigara

Gençler için üretilen alternatif tütün kaynakları olan nargile ve e-sigarayı da vurgulamak gerekir. Nargile, sigara bağımlılığı oluşturulmasına aracılık eder, çünkü kullanıcısı nikotine maruz kalmakta ve bağımlılık süreci başlamaktadır. Benzer şekilde elektronik sigara da (e-sigara) tütünlü sigara gibi görünen, hissedilen ve tat veren bir cihazdır. Duman görüntüsü veren kokusuz su buharı oluşturur. Tütün üretici firmaları e-sigara yayılımını sağlayarak yine nikotin bağımlılığını desteklemekte ve e-sigara kullanıcılarının izleyen yıllarda sigara kullanıcısına dönüşmesini sağlamaktadır. Ülkemizde e-sigara satışı yasaktır.

Sigara tüm kanser ve kalp damar hastalığı ölümlerinin % 30’undan ve akciğer hastalığı ölümlerinin % 60’ından sorumludur. Her 10 akciğer kanserinden 9’u doğrudan sigarayla ilişkilidir.

Pasif içiciler de zarar görür

Sadece aktif içim değil, pasif içim de sigaranın yanan ucundan yayılan yan dumandaki kanserojen içeriğe bağlı olarak zarar verir. Pasif içiciler de en az sigara kullanıcıları kadar zarar görür. Benzer şekilde koroner kalp hastalığı ve akciğer kanserine neden olur. Bu duruma en çok maruz kalanlar ise bebek ve çocuklardır. Pasif sigara içimi her yıl 600.000 prematür ölümden sorumludur.

Sigara içen her 10 kişiden 7’si sigarayı bırakmak ister. Fiziksel ve psikolojik bağımlılık yapan sigaradan arınmak zor gibi gelse de imkânsız değildir. Her gün binlerce insan sigarayı bırakır. Bıraktıktan sonraki ilk yarım saatte kalp atım hızı düşer; 2 hafta içinde kalp krizi riski azalır; 6 ay içinde nefes darlığı ve öksürük yakınması azalır; 10 yıl içinde akciğer kanseri riski, sigara içen kişilerin yarısında geriler. Sigara bırakılması kişiyi maddi açıdan da kazançlı kılar.

Farkındalık oluşturma

Ülkemizde 2009 yılında kabul edilen 4207 sayılı Tütün Kontrol Yasası ile birlikte sigara bağımlılığı hakkında farkındalık oluşturuldu ve tedavi yöntemlerine ulaşım da kolaylaştırıldı. Sigara paketlerine getirilen kısıtlamalar ve özellikle sigara vergisinin artırılması öncü hareketler oldu. Yazılı ve görsel basınla konu gündemde tutulurken, sigarayı bırakma konusunda istekli bireyler, ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı’nı arayarak bilgi alıp, sigara bırakma polikliniklerine yönlendiriliyorlar. Bu polikliniklerde sigara bırakılmasını kolaylaştıran ilaç desteği de ücretsiz olarak sağlanmaktadır.

Sigarasız yaşamla ile sağlıklı yaşama ulaşmak için, sadece istemeniz yeterli…

Dr. Elif Altuğ – VKV Amerikan Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümü

*Bu yazı HBT’nin 46. sayısında yayınlanmıştır.

6 saniyede 1 kişi sigaradan hayatını kaybediyor yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Sayılarımıza ulaşmak için tıklayınız

HBT Dergi 185. Sayı – 11 Ekim 2019 yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Bilimin saptadıklarını anımsayalım: 40 bin civarında bina çok ağır hasara veya göçmeye uğrayacak… Bu depremde oluşabilecek, sadece bina hasarı kaynaklı maddi kayıp 37 Milyar – 102 Milyar TL tutarına ulaşmakta. İstanbul’daki binaların yaklaşık %14’ünün (150.000 bina veya yaklaşık 550.000 hane) deprem riskli olarak tanımlandı. 1980 öncesi yapılmış 4-7 katlı betonarme binalar en çok hasar görme ihtimaline sahip.. Ve 5 bin bina kadayıf olacak…

Şüphesiz bir şeyler yapıldı, bazı devlet binaları, bazı okullar, bazı viyadükler, ana yollar güçlendirildi. Bazı evlerin yıkılıp yenilerinin yapıldığını da görüyoruz. İstanbul’da 20 kat üzerine 1000 gökdelen var, bir kent rekoru! Ne kadar sağlam olduklarını depremde görebileceğiz. Ama ana bina stoku büyük ölçüde duruyor. Sorun da büyüyor, deprem olasılığının artması ile birlikte.

Sinan Özeren çok anlaşılır bir dille Marmara içindeki faylarla ilgili son bilgileri toparladı. Özeren’e teşekkür! Ve 3 fayı analiz ederek hangisinin kırılabileceğini tartıştı. Bunun yanı sıra, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü’nden aldığımız deprem ile ilgili temel bilgilerden bazılarını sizlerle paylaştık.

İstanbul alarm veriyor!

Ali Akurgal Silivri’deki deprem sonrasında ses iletişiminin, aşırı yüklenmeden kilitlenmesine ve fakat aynı cep telefonundan internet üzerinden sesli arama yapılabilmesine dikkat çekiyor. Bu internet lehine dikkati çeken bir gerçek. Peki bu koşullarda 5G’nin etkisi ne olacak? İnterneti pahalı kılıp, karasal hatların ömrünü uzatabilir. Ancak Akurgal mobil olmayan hizmetleri 5G üzerinden vermeyi israf olarak değerlendiriyor.

Yapay zekâ depremde iş başında

Depremi tahmin etmek günümüz koşullarında mümkün değil. Ancak Jeofizikçi Paul Johnson ve ekibinin, yapay zekâ algoritmalarını kullanarak geliştirdiği bir sistem hayli sevindirici sonuçlar elde etti. Laboratuvar deneylerinden sonra Kuzeybatı Pasifik’teki depremlerde de test edildi. Henüz emekleme aşamasında olsa da umut vaat ediyor.

Doğan Kuban Hoca her dakika toplumsal bir sorun ile karşı karşıya kaldığımıza dikkat çekerek, bu sorunların adlarına değil, toplumsal içeriğine ve geleceğimizi nasıl etkileyeceğine odaklanmamız gerektiğini söylüyor. Ayrıca: Borçların ülkeye maliyeti ne olacak?

Beslenme sayfamızda bu sefer kefiri anlatıyoruz. Doğal sağlık ürünlerinin en popüleri haline gelen kefir, çoğu insana göre yoğurttan daha sağlıklı. Bilimsel çalışmalar kefirin bağışıklığı güçlendirdiğini, sindirim sistemi hastalıklarını giderdiğini, kemik sağlığını koruduğunu, hatta kansere karşı koruma sağladığını gösteriyor. Tadını beğenmedikleri için kefirden uzak duranlara yalnızca şunu önerebiliriz: Tadı o kadar da kötü değil, ayrana benziyor. Alışmaya çalışın!

Tanol Türkoğlu ayda bir yayımlanan Dijitalem sayfasında dijital dünya ile ilgili birbirinden ilginç olaylara değiniyor. Dünyanın ilk bilgisayarlarından, fotokopinin icadına, milyonlarca dolarlık şirketleri yöneten CEO’ların nasıl çalıştığına ilişkin onlarca bilgi sizi bekliyor. Türkoğlu, ayrıca kendi köşesinde Türkiye’de internet kullanımına ilişkin TÜİK verilerine yer veriyor. Türkiye’de her dört kişiden üçünün internet kullandığını, her üç kişiden birisinin e-ticaret yaptığını, cep telefonu olmayan evin neredeyse hiç kalmadığını öğrenmek herhalde sizi çok da şaşırtmayacak!

Boynunuz mu ağrıyor?

İstanbul Kültür Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Adnan Apti, insanların %70’inden fazlasının yaşamlarının bir döneminde en az bir defa ciddi boyun ağrısı şikâyeti yaşadığına ve bu ağrıların büyük çoğunluğunun boyun fıtığı kaynaklı olduğunu söylüyor. Bundan korunmak ve önlem almak da bizim elimizde…

Pınar Aydın O’Dwyer, “Zamanın belleği” başlıklı ilginç yazısında bir süreliğine bileğimizdeki saati unutup, belleğimizin içindeki zamanda dolaşmamızı öneriyor. Bu bağlamda sinemada, operada zaman unsurunun nasıl işlendiğine ilişkin örnekler veriyor, zamanı geri çevirmenin mümkün olup olmadığını sorguluyor.

Güncel Tıp’ta Dr. Mustafa Çetiner, e-sigara konusundaki 3. yazısında, daha az zararlı olduğu var sayılan e- sigaranın en az sigaranın kendisi kadar zararlı olduğunu bilimsel araştırmalara dayanarak anlatıyor.

Bahçeşehir Üniversitesi’nden Prof. Dr. Kadircan Keskinbora mühendislerin, bilim insanlarının ve bilim-kurgu yazarlarının hayalleri olan zihin gücüyle kontrol edilebilen sistemlerin gerçekleşmesine ramak kaldığına dikkat çekiyor. Bu çok disiplinli sahanın henüz ilk aşamaları yaşanıyor olsa da, hedefe ulaşmaya yakınız.

Atılım Üniversitesi’nden Öğretim Üyesi Nazlı Nazende Yıldırım, mağaza ve müşteri arasında ara yüz vazifesi gören vitrin tasarımına değiniyor. Çeşitli vitrin tiplerinin müşteriyle nasıl ilişki kurduğuna bakıyor. Vitrin tasarımında malzeme, renk, aydınlatma, sergi elemanları, tasarım temasının nasıl kullanılması gerektiği konusunda ipuçları veriyor.

Ters tepen ormanlaştırma

Çin, son 40 yıldır iklim değişikliğine bağlı olarak çölleşen bölgelerini ormanlaştırma çalışmaları yapıyor. Bugüne dek yaklaşık 66 milyar ağaç dikilmiş. Ama bilim insanları bu girişimin başka sorunlara da yol açmasından endişe duyuyor. Dikilen ağaçlar yerel koşullara uyumlu olmadığı için zaten azalmakta olan su kaynaklarına aşırı miktarda yük bindiriyor. Bu da insanların kullanımına daha az su kalması demek.

Yardıma koşma eğilimi doğuştan geliyor. Olaylara seyirci kalındığı yargısı doğru değil. Son bir araştırma her ülkede zor durumda olanların yardımına koşanların olduğunu gösteriyor.

Hayvanlar dünyasının konuğu bu hafta elektrikli yılan balığı. Bu balığın nelerin keşfine ilham verdiğini okuduğunuzda şaşırıp kalacaksınız.

Sayamadığımız haber ve sayfalarımızla, ülkenin alanında biricik dergisiyiz ve sizlerin yayması, tanıtması ve katkısı ile büyümeye çalışıyoruz.

Dostluk ve sevgiyle, gelecek cumaya kadar…

Deprem! Hazırlıksızlığın bedeli çok ağırdır, kimse ödeyemez yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Sayılarımıza ulaşmak için tıklayınız

HBT Dergi 184. Sayı – 4 Ekim 2019 yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Sayılarımıza ulaşmak için tıklayınız

HBT Dergi 183. Sayı – 27 Eylül 2019 yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Sayılarımıza ulaşmak için tıklayınız

HBT Dergi 182. Sayı – 20 Eylül 2019 yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Elektronik sigara (e-sigara) sağlığa zararlı mı? yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Tütün endüstrisi tarafından elektronik sigara, ısıtılmış yeni nesil tütün ve nikotin ürünleri sigaraya göre daha az zararlı ürünler olarak tanıtılıyor. Peki ama bu doğru mu? Yoksa elektronik sigara da sigara kadar zararlı mı?

Elektronik sigaranın zararları konusunda bilimsel kanıtlar artıyor

Amerikan Toraks Derneği’nin geçtiğimiz Mayıs ayındaki kongresinde, en güncel araştırmalara yer verildi, elektronik sigara ve nikotin içeren tüm ürünlerin önemli sağlık tehditleri oluşturduğu ortaya konuldu. Sağlığa Evet Derneği Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, bu araştırmaların sonuçlarını şu şekilde özetledi:

-Gençlerin büyük bir kısmı elektronik sigaraya tatlandırıcı aromalar nedeniyle başlıyor.

-Kronik obstriktif akciğer hastalığında (KOAH) sigaraya bağlı uzun sürede ortaya çıkan tomografi değişikliklerinin, elektronik sigara kullanıcılarında erken dönemde başladığı gösterildi.

-Sigara dumanı, nikotin, elektronik sigara sıvısı ve nikotin karışımının solunum hücrelerinin erken ölümüne yol açtığı kanıtlandı. Elektronik sigara içeriklerin akciğerlerinde iltihaplanma olasılığının yüksek olduğu anlaşıldı.

-Sigara, nargile ve elektronik sigara içicileri ile hiçbirini kullanmayan kişilerin mukuslarında, iltihaba neden olan kimyasallar ölçüldü ve elektronik sigara içicilerinin en yüksek oranda iltihap maddeleri  taşıdıkları gösterildi.

-Sigara dumanına maruz kalanlar ve KOAH’lı hastalarda saptanan iltihabi balgam proteinleri elektronik sigara içicilerinde de saptandı.

-Elektronik sigaraların, burun mukozasında kistik fibrozisli hastalarda görülen tuz denge bozukluklarının meydana geldiği saptandı. Bu etkilerin klasik sigaradan fazla olduğu görüldü.

–Elektronik sigara sıvı aromalarının, astımlı hayvanlarda farklı derecelerde iltihap oluşturduğu gözlendi.

-Elektronik sigaraya maruz bırakılan farelerin çevresel damarlarında bir saat içinde %31 daralma oldu. Elektronik sigaranın damarlarda işlev bozukluğu yaptığı saptandı.

-Elektronik sigara buharı, klasik sigara dumanı ve oda havası solutulan farelerin akciğerleri incelendiğinde, elektronik sigaranın akciğer dokusuna klasik sigara kadar zarar verdiği saptandı.

Bilimsel çalışmalar elektronik sigara ve nikotin içerikli ürünlerin sigaraya güvenli bir alternatif olmadığını ortaya koyuyor.

Sigara üretimi ve tüketimi hızla artıyor

TAPDK’nın resmi verilerine vurgu yapan Sağlığa Evet Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Osman Elbek “2010 yılından itibaren sigara üretimi her yıl bir önceki yıla oranla daha da artıyor. 2016 yılında üretilen ve satışa sunulan sigara miktarı Ulusal Tütün Kontrol Eylem Planının yapıldığı 2008 yılını dahi aştı” diye konuştu.

Sağlığa Evet Derneği Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı ayrıca, “Derneğimiz tütün ve nikotin ürünlerinin hepsine hayır diyor ve insanların akciğerlerine sadece temiz hava solumasını öneriyoruz. Karar vericilerin, zararın azaltıldığı iddia edilen hiçbir ürüne izin vermemelerini ve tütün kontrol mevzuatı uygulamasından ödün vermemelerini istiyoruz” dedi.

“Nikotin içeren her ürün zararlı” yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.