Stephen Hawking ve eski eşi Jane Wilde, 1965’te düğün gününde

Dünyanın en büyük bilim insanlarından biri olarak görülen Hawking, hem uzayın sonsuzluğunda hem de kuantum teorisinin alt-moleküler dünyasında, zamanın başlangıcında ve sonunda ne olacağını tahmin edebileceğini iddia eden insanoğlunun anlama yetisinin sınırlarını araştırmıştı.

Çalışmaları, evrenin kökenlerinden kara deliklerin gizemlerine ve hatta zaman yolculuğu ihtimaline kadar uzanıyordu. Ne yazık ki zekasının gücü, vücudunun zayıflığıyla zalimce çelişiyordu. 21 yaşındayken motor nöron hastalığına yakalandı. İlk teşhiste Hawking’e sadece 2 yıl yaşayabileceğini söylediler. Ancak 76 yaşına kadar savaştı.

“Sevdiğiniz insanlara ev sahipliği yapmasaydı, evrenin bir anlamı olmazdı”

Hawking’in ölüm haberinin ardından, çocukları Lucy, Robert ve Tim yaptıkları açıklamada şunları söyledi: “Çalışmaları ve mirası uzun yıllar boyunca yaşayacak büyük bir bilim insanı ve olağanüstü bir adamdı. Onun parlaklığı, mizahı, cesareti ve kararlılığı dünya çapında insanlara ilham verdi. Bir keresinde, ‘Eğer evren sevdiğiniz insanlara ev sahipliği yapmasaydı, bir anlamı da olmazdı’ demişti. Onu sonsuza dek özleyeceğiz.”

Hawking hayatının büyük kısmını tekerlekli sandalyede geçirdi. Durumu kötüleştikçe, kaşlarını hareket ettirerek iletişim kurmak zorunda kaldı ve ses sentezleyicisiyle konuşmaya başladı.

Hawking’in “Zamanın Kısa Tarihi” adlı kitabı, popüler bilimin en başarılı eserlerinden biri olarak kabul edilir.

Küresel şöhreti, 1988’de çok satan Zamanın Kısa Tarihi: Büyük Patlamadan Kara deliklere kitabının beklenmeyen başarısıyla başladı. Çizgi televizyon şovu The Simpsons’a konuk olması ve ardından Pink Floyd’un kendi elektronik sesini içeren albümü ile şöhreti popüler kültüre dönüştü.

“İnsanlığın geleceğinden endişe ediyorum”

Hawking geçen yılki doğum gününde (8 Ocak) hayata şükranla baktığını ancak biyolojik savaş, iklim değişikliği ve yapay zekanın yükselişi nedeniyle insanlığın yaşayacağı zorluklardan endişe ettiğini söylemişti:

“Bu tür tehditler henüz kontrolden çıkmadan, harekete geçmek için daha hızlı davranmalıyız. Bu bir dünya hükumeti kurmak gerektiği anlamına gelebilir. Ancak dünya hükumeti de başka sorunlara, örneğin tiranlığa dönüşebilir. Bütün bunlar biraz sinir bozucu geliyor olabilir ama ben iyimserim. İnsan ırkının bu zorluklarla başa çıkacağını düşünüyorum.”

Sadece yaşaması bile mucizeyken, fazlasını da başardı

Cambridge Üniversitesi’nde görevli olan İngiliz kozmolog ve astrofizikçi Profesör Sir Martin Rees de, Hawking’le, 1964’te ALS teşhisi konduktan kısa bir süre sonra, Cambridge’de öğrenci olduğu dönemde tanıştığını anlattı:

“Hawking’le yüksek lisansa başladığımda tanıştım. Benden 2 yıl öndeydi, yürümede ve konuşmada biraz zorluk yaşıyordu. Herkes doktora tezini bitirecek kadar bile yaşayamayacağını söylüyordu. Fakat şaşırtıcı bir şekilde 76 yaşına kadar yaşadı. Hayatta kalması bile tıbbi bir mucize olarak tanımlanabilir fakat bundan fazlasını da yaptı. Dünyanın en önemli bilim insanlarından biri oldu. Matematiksel fizik alanında dünya lideri bir araştırmacı olarak, uzay, zaman ve kozmos hakkında en çok satan kitaplara imza attı. Milyonlarca insanın ufkunu açtı ve dünya çapında herkese ilham verdi.”

1962’de Cambridge’de yüksek lisans eğitimine başlayan Hawking, 1979 yılında, bir zamanlar Sir Isaac Newton‘a da verilmiş olan Lucasian Matematik Profesörü unvanını aldı. 2009 yılında kürsüden emekliye ayrıldı ve ölümüne kadar uygulamalı matematik ve teorik fizik bölümünde araştırma direktörlüğü yaptı.

Stephen Hawking modifiye bir Boeing 727 uçağında yerçekimsiz ortamda 65. doğum gününü kutlarken, 8 Ocak 2007.

Galileo’nun ölüm yıl dönümünde doğdu, Einstein’ın doğum gününde hayatını kaybetti

Cambridge Üniversitesi’nde rektör yardımcısı olan Stephen Toope şunları söyledi: “Profesör Hawking, sadece Cambridge’de değil, dünyanın her yerinde sıcaklık ve sevgi ile hatırlanacak eşsiz bir insandı. Bilimsel bilgiye, bilim ve matematiğin popülerleştirilmesine yaptığı olağanüstü katkılar, silinmez bir miras bıraktı. Onun karakteri milyonlarca insana ilham kaynağı oldu.”

Web’in mucidi Sir Tim Berners-Lee de “Devasa bir aklı ve harika bir ruhu kaybettik. Huzur içinde yat, Stephen Hawking” dedi.

8 Ocak 1942’de, Galileo’nun 300. ölüm yıl dönümünde doğan Hawking, hem ‘Pi Günü’ hem de Albert Einstein’ın doğum günü olan 14 Mart tarihinde aramızdan ayrıldı. Ömrü matematik ve fizikle geçen biri için oldukça anlamlı tarihler.

Kaynak:
https://www.theguardian.com
https://www.thetimes.co.uk

Stephen Hawking’in vizyonu ve kararlılığı milyonlarca insana ilham verdi yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Sokrates, batı felsefesinin kurucularından biri olarak kabul edilen klasik bir Atinalı filozoftur. Etik bilimine katkıları ile tanınır. Sokrates’in etik anlayışı bilgiye dayalı etik düşüncelerinin ilk örneklerindendir. Ne yazık ki ardından yazılı bir kaynak bırakmayan Sokrates, klasik yazarların, özellikle de öğrencileri Plato ile Ksenofon’un yazıları ve ölümünden 15 yıl sonra dünyaya gelen Aristoteles’in dolaylı anlatımlarıyla tanınmış gizemli bir figürdür. Platon’un diyalogları, Sokrates’in hayatını kapsamlı şekilde açıklayan metinlerdir.

Sokrates’in yaşamının en belirgin olaylarından biri MÖ 399 yılında hakkında açılan davadır. Platon’un “Sokrates’in Savunması” adlı eseri, Sokrates’in bir grup Atinalı tarafından şehrin tanrılarına inanmayışı ve gençlerin ahlakını bozması gerekçesiyle suçlanışını, Atina demokrasisi tarafından yargılanışını ve cezalandırılmasını konu alan bir diyalogdur.

Sokrates mahkeme karşısında savunmasını yapar. Aslında kimsenin idam etmeyi düşünmediği, sadece af dilemesi ve çalışmalarına son vermesi hedeflenen filozof; hayatının geri kalan kısmını felsefeden yoksun geçirmektense, ölümü tercih eder.

Sokrates’in infazı 30 gün sonra gerçekleşti. Bu süre içinde arkadaşları yardımıyla kaçabilme şansı olmasına rağmen Sokrates, kendi düşünce ve değerlerine aykırı bir tutum sergilememek için kaçmayı reddeder ve yasalara uyar. Sokrates baldıran zehrini kendi isteğiyle içerek hayatına son vermiştir.

1564: Galileo Galilei doğdu

Dünyaca ünlü astronom, fizikçi, mühendis, filozof ve matematikçi. Galilei hem Aristoteles akımından hem de Kutsal Kitap’tan şüphe duymuş, Orta Çağ’daki bilim anlayışında devrim yaratmış, “gözlemsel astronominin babası”, “modern fiziğin babası” ve “bilimin babası” gibi isimlerle anılmıştır.

Mekanik bilimi, mercekler ve astronomiyle ilgilenmiş ve birçok icat yapmıştır. 1609’da yapılmış basit bir teleskoptan ilham alarak daha üstün teleskoplar geliştirmiş ve uzay hakkında daha önce hiç yapılamamış gözlemler yapmıştır. Gözlemsel astronomiye katkılarının arasında Venüs’ün evrelerinin teleskopik kanıtı, Jüpiter’in en büyük dört uydusunun keşfi, güneş lekelerinin gözlemi ve analizi bulunmaktadır. Galilei ayrıca uygulamalı bilim ve teknoloji alanında da çalışmış, geliştirilmiş bir askeri pusula ve birçok alet icat etmiştir.  25 yaşındayken matematik profesörü olan Galilei, İtalya’nın önde gelen matematikçilerinden biridir.

Galilei’nin yaşadığı çağda, Güneş sistemi konusunda tartışmalar yaşanıyordu. Dünya’yı evrenin merkezine koyan (dünya merkezcilik) anlayış Kilise tarafından benimsenmiş ve yaklaşık 1400 yıl boyunca resmi görüş olarak varlığını korumuştu. Ancak Polonyalı Kopernik 1530 yılında tamamladığı, “De Revolutionibus” adlı çalışmasıyla Dünya’nın günde bir kez kendi ekseni etrafında, yılda bir kez de Güneşin çevresinde döndüğü yaklaşımını getirdi. Kilise’nin bütün öğretilerini altüst eden bu yaklaşımı Galilei de destekledi. 1632’de yayımlanan ve bu konudaki çalışmaların yer aldığı “Önde gelen İki Dünya Sistemi Üzerine Diyaloglar” adlı kitabı büyük yankı yaptı. Kilise tarafından yargıladı ve suçlu bulundu. Hem yazdıklarından caymaya zorlandı hem de hayatının geri kalanını ev hapsinde geçirmeye mahkum edildi. Ancak bir zamanlar Galilei’yi yargılayan Kilise bugün Dünyanın Güneş’in etrafında döndüğü gerçeğini kabul etmiş durumda.

2005: Video paylaşım sitesi YouTube kuruldu

Soldan sağa: Chad Hurley, Steve Chen ve Jawed Karim

Bir video barındırma web sitesi olan YouTube, 15 Şubat 2005’te eski PayPal çalışanları olan Steve Chen, Chad Hurley ve Jawed Karim tarafından kuruldu. Hurley ve Chen 2005 yılının ilk aylarında YouTube sitesini kurma fikrini geliştirdi. Chen’e göre buna neden olan San Francisco’daki apartmanında yapılan bir akşam yemeği partisi esnasında video paylaşımında yaşadıkları sorunlardı.

YouTube ilk başlarda girişimci finansmanı ile başlayan bir teknolojiydi. 11,5 milyon dolarlık ilk yatırımını Kasım 2005 ve Nisan 2006 arasında Sequoia Capital şirketi tarafından aldı.

İlk YouTube videosu sitenin ortak kurucularından Jawed Karim’in San Diego Hayvanat Bahçesi’nde çekip paylaştığı “Me at the zoo” (Türkçe anlamıyla “Hayvanat bahçesinde ben”) isimli içerikti. Video 23 Nisan 2005’te site üzerinden paylaşıldı ve şu an halen izlenebilir durumda. 2005 Mayıs’ta YouTube beta sürümünü yayınladı. Altı ay sonra Kasım ayında ise site resmi olarak yayına geçti ve hızlı bir şekilde büyüdü. 2006 yılının Temmuz ayında şirket, her gün 65.000’ten fazla yeni video yüklendiğini ve 100 milyondan fazla video izlendiğini duyurdu.

Kasım 2006’da Google tarafından 1,65 milyar dolara satın alındı ve şu an Google’ın hizmetlerinden biri olarak faaliyetine devam ediyor. Youtube, kullanıcılarına video yükleme, izleme ve paylaşma imkânı sunuyor. Youtube üzerindeki içerikler genelde bireyler tarafından yüklenmekte ancak CBS, BBC, Vevo, Hulu gibi şirketler ve diğer organizasyonlar da YouTube ortaklık programı ile içeriklerinin bir kısmını yayınlamaktadır.

Hazırlayan: Cemre Yavuz

Tarihte bugün: 15 Şubat yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Minyatür Model Makine ve Replika yapımcısı Ersan Doğan, Galileo’nun çizdiği Sarkaç resmini hayata geçirdi.

Tarihte zamanın ölçümü ve kontrolü üzerine yapılan araştırmalar mekanik saatleri ortaya çıkaracaktı. Ama mekanik saatlere gelinceye kadar pek çok el alet ve makine  geliştirildi. İlk mekanik saatler 1300’li yıllarda görülmeye başlandı. Dünyanın çalışan durumda bulunan en eski mekanik saati İngiltere’de Salisbury katedralinde 1386 yılında yapıldı ve o zamandan beri çalışır durumdadır. Ancak, Zaman, sürekli ve değişmeyen aralıklarla nasıl ölçülecek ve bu sürenin diğer bütün saatlerde aynı olup olmadığı nasıl kontrol edilecekti?

Ersan Doğan, HBT dergide yayımlanacak yazısında, bu amaçla pek çok çizim ve denemeler yapıldığını, Galileo’nun da (15 Şubat 1564 – 8 Ocak 1642) zamanı dakik ölçmek için bir sarkaç çizimi yaptığını belirtti. Amacı, mekanik saatlerde zamanı sabit ve düzenli ölçebilecek bir mekanizma tasarlamaktı.

Galileo’nun defterlerinde bulunan bu çizimi, Minyatür Model Makine ve Replika yapımcısı Ersan Doğan hayata geçirdi. Geniş öyküsüsü HBT’nin bu haftaki 37.sayısında. Bilimsel geçmişi ve sarkaç üzerine bilgi. Ayrıca Ersan beyin yaptığı sarkaç ile ilgili videoyu da aşağıdan izleyebilirsiniz.

Galileo’nun çizimi 400 yıl sonra Türkiye’de makineye dönüştü yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Hayır, çağımızda yalana yalan dememenin bir yolunu buldular: Post truth! Yani gerçek-ötesi veya post-gerçek…

Gerçeğin ikinci plana atılması, dahası üzerinin yalanla örtülmesi, yerine geçirdiğiniz yalan üzerinden ön yargıların güçlendirilmesi… Buna inanacak geniş kitleler var. İnsanların doğuştan düşünme tembeli olduğu ve gerçeği araştırmayacağı bahanesiyle, pompala yalanı gitsin. Bu post-truth şüphesiz ki politikacıların yarattığı bir durum. Türkiye’de post-truth olayı uzun zamandır yürürlükte!

HBT, bu sayısında çağımızı saran bu veba olayının dosyasını açtı. Neler çıktı neler!

Birkaç yazıyla dallandırdık budaklandırdık! Ersin Kalaycıoğlu da katkıda bulundu. Henüz kendileri post-gerçek olmamış dünyadan, önemli medya ve yazarların da saptamalarını paylaşıyoruz sizlerle: Post-truth ne demek? Neden şimdi gündemde? Politikacılar her zaman yalan söyler ama bu dönemin farkı ne? Gerçek ötesi siyaset ve toplum… Tanol Türkoğlu da “gerçeği değersiz, anlamsız hale getirme” üzerine güzel yazısıyla dosyaya katkıda bulunuyor.

HBT yine mükemmel bir konu ve içerikle size merhaba diyor!

HBT’ye genel bakış

Neler okuyacaksınız bu hafta dergide? Mesela “yaşamın anlamı üzerine” yazı, Metafizik-Fizik köşesinde… Cem Say, Osmanlı’da bilim dizisini nefis bir Piri Reis yazısıyla sürdürüyor. İkinci dili öğrenme zorluklarının nedenleri yine hepimizin ilgisini çekecek bir araştırma. Tartışmada, Proje Okulları’yla üniversitelerin fidanlıklarının kesildiğini yazıyor Kürşat Yıldız. Galileo’nun Sarkacı’nı 400 yıl sonra çalışan bir makineye dönüştüren Ersan Doğan’ın öyküsü çok ilginç! Sağlıkla ilgili: İnsanları etkileyen grip virüsleri, çalışan kalpte koroner arter bypass cerrahisi ve bilim-beslenmede ise yabanmersini ve yararları ile sağlıksız hazır yiyecekler gençleri aptallaştırıyor mu yazıları var.
Tabii matematik ve fende öğrencilerimizin becerilerini açıklayan yeni TIMMS araştırmasının sonuçlarını Can Gürses’ten okuyacaksınız. İlginç bir yazı daha: Yaşlandıkça problem çözme yetisi artıyor! Bir de BAU Tıp Fakültesi’nin iddialı amaçlarına yönelik bir yazı dizisi başladı, anımsatırız.
Daha çok şey var dergide, hele bir elinize alın ve keşfedin! Mesela Doğan Kuban, Bozkurt Güvenç, Müfit Akyos neler yazdılar!

Gelecek Cuma’ya kadar sevgiyle kalın.

Çağımızı saran bir veba: Gerçeklerin yerine yalanları geçirme politikası yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.