Bu konuda bugüne kadar 200’ü aşkın araştırma yapıldı. Bilim insanları son 10 yıldır sürekli uyarıyorlar; “fosil yakıtları azaltıp yeni binalar inşa etmekten vazgeçin. 1,3 derecelik jeofiziksel ısınma taahhüdüne uyun” diye. Ne yazık ki politika belirleyicilerin öncelikleri arasına giremedi bu durum.

İşin bizim ülkemizi ilgilendiren boyutu, içinde bulunduğumuz Akdeniz Havzası’nın iklim değişikliğinin etkileri açısından en sıcak noktalardan biri olması. Konuyu farklı kaynaklardan siz okurlarımız için derledik. Türkiye ayağını uzmanlarla konuştuk.

Doğan Kuban’ın ilginç sorusu

Doğan Kuban Hoca da küresel ısınma tehdidi üzerine yazdı. Ve aslında son derece önemli bir soru ile konuyu gündeme getirdi: Yok oluş olasılığı korkusu insanlığı iyiliğe yönlendirebilir mi? Ne yazık ki toplum bu tehdidi ciddi olarak algılamıyor. Peki ne yapacağız?

Kara delikler her zaman ilgi çekmiştir. Evrenin ve gezegenimizin başlangıcına ilişkin gizlerin ilk ipuçlarının burada olduğu varsayılır. Bu konuda yeni birkaç keşif yapıldı. Çok ince bir diskin kara deliğin çevresinde çok büyük bir hızla dönmekte olduğu keşfedildi. Bu Einstein’ın özel genel Görelilik Kuramları’nın test edilmesinde de yeni bir adım. Konuyu dergimize taşıdık.

Geçen hafta başlattığımız “İnsan bedeninin bilinmeyenleri” başlıklı yazı dizimizde bu hafta konu vücudumuzun kontrol dışı garip davranışları.

Bilirsiniz çok uzun süreden beri Araştırma Gündemi adı altında bilim dünyasındaki yeni gelişmeleri kısa haberler şeklinde siz okurlarımıza aktarıyoruz. Bu hafta da ilginç konular var: Filistinlilerin Avrupa kökenli olduğundan, taş devrinde işlenen bir cinayete, beyaz köpekbalığının ilkel atalarının bulunmasına kadar…

Kulak cerrahisinde uluslararası başarımız

Kulak cerrahisi ve işitme kaybının tedavisi konusunda önemli çalışmalar yapan bir bilim insanımız var: Ankara Üniversitesi’nden Dr. Emre Ocak ve ekibi, bu alanda uluslararası bir otorite kabul edilen Politzer Derneği’nin ödülünü kazandı. Arkadaşımız Batuhan Sarıcan da Dr. Ocak ile keyifli bir söyleşi gerçekleştirdi.

Müfit Akyos Yapay Zeka üzerindeki yazılarını sürdürüyor. Bu hafta Yapay Zeka’nın ahlakını kim temsil edecek sorusunu ortaya attı ve bu konuda Avrupa Birliği’nde yürütülen bir projeyi aktardı.

Tanol Türkoğlu da Facebook’un 2020’de çıkarmayı planladığı kriptopara Libra üzerine yazdı.

Bilim ve beslenme sayfasını konusu peynir. Tabii faydaları ve zararları ile birlikte…

Ve geometri

Ergun Akleman, Teksas Üniversitesi’nde görev yapan bilgisayar mühendisi bir arkadaşımız. Aynı zamanda hoş ve düşündürücü karikatürler de çiziyor. Akleman geçtiğimiz ay Kanada’nın Vancouver kentinde  düzenlenen Uluslararası Geometri Zirvesi’ne katıldı. Hem izlenimlerini hem de geometri dünyasının ilginç çözümlerini bizlerle paylaştı.

Biliyorsunuz Ahmet Yavuz, Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’dan başlattığı Kurtuluş Savaşı sürecinin ele aldığı bir seri yazıya başladı. Bu hafta Amasya’dan Erzurum’a geçiş günlerini yazdı.

Sağlıkta, Yağmur Kan’ın derlediği ilginç bir yazı var: Aslında normal dokularımızda bile kanser mutasyonları olduğu ile ilgili… Yazarımız Mustafa Çetiner’in yazısı kahvaltı hakkında.kahvaltının kapitalizm ile yaşantımıza girdiğini belirten Çetiner, bu öğünün sağlık üzerindeki etkileri ile ilgili çeşitli araştırmaları özetliyor.

İstanbul Kültür Üniversitesi’nden Melis Seray Özden lohusa sendromu ile nasıl baş edileceği üzerine yazarken, Erhan Karaesmen bilim ve mühendislik dünyası çıkışlı sanatçılar yazısını bu hafta da sürdürdü.

TÜBİTAK emekli uzmanı Selçuk Taral’ın “Avrupa Birliği Çerçeve Programlarında neden başarılı olamıyoruz?” başlıklı yazısı da yine bu haftaki dergimizde.

Atılım Üniversitesi’nden Dr. Savaş Mutlu dijital çağda işe alım konusunda yazdı.

Yeditepe Üniversitesi’nin Almanca eğitim veren bir meslek yüksek okulu açmasına ilişkin haberimiz de yine sayfalarımızda.

Her hafta olduğu gibi, Teknoloji Vitrini, İlginç Sorular, Bulmaca Sayfası ve daha birçok yeni bilim haberi ile yine dopdoluyuz anlayacağınız…

Aydınlanma yolunda sizlerin katkıları ile, beraber yol alıyoruz.

Gelecek Cuma yeniden birlikte olmak üzere…

***

ÇYDD’li 15 öğrenciye daha hediye abonelik

Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nden (ÇYDD) burs alan 100 öğrencinin dijital dergi aboneliği isteklerini siz okurlarımıza aktarmıştık. Bu hafta da okurlarımız 14 gence dijital abonelik hediye ettiler. Biz de HBT olarak 1 öğrenciyi üstlendik.

5 öğrenciye dergi aboneliği hediye eden Özcan Oyan’a , 3 öğrenciyi abone yapan Deniz Güler, Sevmi Güler ve Yağmur Sönmez’e, 2 öğrenciyi üstlenen Mehmet Boran’a, birer öğrenciye abonelik hediye eden Burhan Uyan ve Durmuş Kökatmış’a desteklerinden ve isimlerinin açıklanmasını istemeyen 2 okurumuza desteklerinden ve duyarlılıklarından ötürü sonsuz teşekkürler. Böylece bugüne kadar 80 öğrenci dergimizin yeni okurları oldu. Geriye kalan 20 öğrenci için desteklerinizi bekliyoruz. İlgilenenler için e-posta adresimizi tekrar edelim: info@herkesebilimteknoloji.com

Yeni bela: Daha sık ve daha sıcak günlere hazırlanın yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Ancak Texas Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden beslenme ve metabolizma profesörü Douglas Paddon-Jones, vücudunuzun bir kerede kullanabildiği proteinin bir sınırı, tok hissetmek için ihtiyacınız olan proteinin de belli bir miktarı olduğuna dikkat çekiyor.

“Fiziksel aktiviteleriniz gerçekten çok fazla değilse, her öğünde 30 gram protein almanızın bir faydası olmaz” diye konuşan Paddon-Jones, vücudumuzun fazla proteini daha sonra kullanmak üzere depolama becerisinin olmadığına dikkat çekiyor. İnsanların kahvaltıda protein almadığını veya çok az miktarda aldığını belirten Paddon-Jones, akşam yemeğine gelince gün içinde gerekli olan bütün proteinleri bir kerede alma hatasını yaptıklarını söylüyor.

Asıl yapılması gereken, protein alımınızı gün içine orantılı olarak yaymak. Paddon-Jones ayrıca kahvaltıda daha çok protein alınmasını, gece ise vücudumuza enerji yüklenmenin bir faydası olmayacağından, protein alımının azaltılmasını öneriyor.

İşte Paddon-Jones ve diğer beslenme uzmanlarının her öğün için protein önerisi:

Kahvaltı

Yumurta (Yumurta başına 6 gram protein): Alışkın olduğumuz bu kahvaltılık besin, önemli bir amino asit kaynağı olduğu kadar sabahları ihtiyacımız olan proteini de sağlar. Kolesterol konusunda da endişelenmenize gerek yok. Edinilen son bulgulara göre yumurtadaki kolesterol, her gün bir yumurta (veya haftada birkaç gün sabahları iki tane) yeseniz bile endişelenmenizi gerektirecek düzeyde değil.

Tam yağlı süzme yoğurt (Bir kutuda 17 gram protein): Yoğurttaki probiyotiklerin sağlığınıza faydalı olup olmadığı henüz kesinleşmemiş olsa da süzme yoğurdun önemli bir protein ve amino asit kaynağı olduğu biliniyor. Bütün yoğurt çeşitlerinde protein bulunsa da araştırmalar sonucunda tam yağlı yoğurdun beliniz için az yağlı veya yağsız sütten daha faydalı olduğu bulundu. (Tam yağlı yoğurt daha doyurucu olduğu gibi aynı zamanda içinde daha az şeker ve diğer katkı maddeleri bulunur.)

Soya sütü (Bir bardakta 8 gram protein): Amerikan Beslenme ve Diyet Akademisi’nden diyetisyen Toby Smithson’a göre hayvansal gıda tüketiminizi azaltmak veya tamamen kesmek istiyorsanız soyayı tercih edebilirsiniz. Önemli bütün amino asitlerin bulunduğu bitkisel kaynaklardan biri olan soya bitkisinin  sütünü sabahları kahvenize veya çayınıza katarak kolay ve keyifli bir protein alımı sağlayabilirsiniz.

Öğle yemeği

Kinoa (Bir kasede 8 gram protein): Antik çağların tahılı olarak görülen kinoa, önemli amino asitlerin eksiksiz bulunduğu nadir bitkisel kaynaklardan biridir. Journal of the Science of Food and Agriculture dergisinde yer alan bir araştırmaya göre kinoa, günümüzde yediğimiz popüler tahıllar olan buğday, mısır ve pirinçle kıyaslandığında protein bakımından çok daha faydalı. Kinoayı salatanıza karıştırarak veya çorbanıza katarak kolaylıkla tüketebilirsiniz.

Badem yağı (Bir yemek kaşığında 3.5 gram protein): Smithson kabuklu yemişlerin ve yağlarının önemli bir protein kaynağı olduğunu ve öğle yemeği için son derece uygun olduğunu belirtiyor. Aynı görüşü paylaşan diğer uzmanlar, ayrıca badem yağındaki sağlıklı yağların da vücudumuza faydalı olduğunu ekliyor. Yapılan araştırmalar, kabuklu yemiş tüketiminin kalp hastalıkları, kanser ve Tip 2 diyabet riskini azalttığını gösteriyor. Ancak uzmanlar, önceden paketlenmiş ürünlerde bol şeker, tuz ve diğer katkı maddeleri bulunduğundan, ambalajlı paketlerdeki değil taze öğütülmüş yağları tercih etmenizi öneriyor.

Tohumlar (Yaklaşık 30 gram başına 4.5 gram protein): Kenevir tohumu, chia tohumu ve keten tohumu, sağlıklı protein kaynaklarıdır. Bu tohumları salatalarınıza veya meyve pürelerinize katarak yediğiniz öğünün protein değerlerini kolayca arttırabilirsiniz. (Keten tohumu gibi bazı tohumların sağlıklı besin değerlerini alabilmeniz için bu tohumların güzelce öğütülmüş olması gerekmektedir. Tohumları öğütmeden tüketmeniz, besinlerin yeteri kadar fayda sağlayamamasına sebep olabilir.)

Akşam yemeği 

Fasulye (Bir kâsede 15 gram protein): Michigan’daki Andrews Üniversitesi’nden beslenme uzmanı Winston Craig’e göre yediğiniz fasulye çeşidi ister börülce, bakla, nohut, barbunya veya Meksika fasulyesi olsun, hepsi önemli protein kaynaklarıdır. Vegan diyet üzerine araştırma yapmış olan Craig, fasulye çeşitlerinin tam tahılla karıştırılarak yenmesi durumunda, vücuda gereken protein amino asitlerin hiçbir et veya süt ürününe ihtiyaç duyulmadan karşılanabildiğini belirtiyor.

Tofu (Bir kâsede 20 gram protein): Soya sütünün kahvaltılarınızın sağlıklı bir protein kaynağı olması gibi tofu da – ki kendisi soya sütünün kesilerek peynir yapılmış halidir- akşam yemekleriniz için önemli bir protein kaynağı görevi görür. Soyanın tümör ve kanser ile bağlantısı konusunda hala yanıtlanmamış sorular bulunsa da birçok uzmana göre soya, endişe edilecek değil zevkle yenecek bir besin.

Balık (Yaklaşık 170 gram balıkta 34 gram protein): Sağlık konusunda aşırı titiz Amerikalılar için et, kümes hayvanları ve balık kelimeleri proteinle eş anlamlıdır. Yine de birçoğumuz kalkan veya somon balığı yemek yerine sığır eti veya tavuk yemeyi tercih ederiz. Balık ağırlıklı Akdeniz usulü beslenmenin birçok kronik hastalık riskini azalttığını göz önünde bulundurursak akşam yemeklerinde protein yüklü balıkları tercih etmemiz de sağlığımız için son derece faydalı olacaktır.

Sevda Deniz Karali

Kaynak: http://time.com/4386215/best-protein-foods/?xid=newsletter-brief

Her öğünde protein almanın 9 kolay yolu yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Hafta sonlarının aşırıya kaçan kahvaltılarına nazaran hafta içleri yapılan kahvaltıların çok daha dikkatli seçilmesi ve faydalı olması gerekir. Hepimiz hem hızla yiyebileceğimiz, gerekirse elimize alabileceğimiz ve öğle yemeğine kadar karnımızı tok, beynimizi zinde tutacak bir kahvaltı ararız.

Harvard Halk Sağlığı Okulu beslenme bölümü başkanı Doktor Walter Willett’a göre hafta içine uygun kahvaltılardan biri tam tahıl, sert kabuklu yemiş, meyve ve biraz da yoğurt ile yapılabilir.

Taneli, ufak meyveler uygun

Willett’a göre taneli ufak meyveler, sabah kahvaltıları için son derece uygundur. Yapılan araştırmalar göz önünde bulundurulduğunda yaban mersini ve böğürtlen gibi meyvelerin, içlerinde bulunan lifler ve polifenoller sayesinde kalp ve damar hastalıklarına ve göğüs kanseri de dahil bazı kanser türlerine karşı koruyucu olduğu söylenebilir.

Buna benzer olarak tam tahılın da kalp sağlığına faydalı olduğunu ve diyabet veya obezite gibi hastalıkların daha az görülmesine sebep olduğunu belirten Willett, sağlıklı beslenmenin yalnızca marketten tam tahıllı ekmek almaktan ibaret olmadığını da belirtiyor.

Tanelerin gözüktüğü yoğun ekmekler

Willett’ın Harvard’dan meslektaşı olan ve Hep Aç mısınız? (Always Hungry? günlük hayatta diyet ve kilo verme konusunda sahip olduğumuz ve bize zarar veren bütün yanlış kuralları yıkan bir kitap) kitabının yazarı Dr. David Ludwig’e göre marketlerdeki tahıl gevrekleri veya tahıllı ekmeklerin çoğu fazla işlenmiş olduğundan faydaları da azalıyor.

Sabahları kızartılmış ekmek yemeyi tercih ediyorsanız alacağınız ekmekte “filizlenmiş” veya “taşta öğütülmüş” taneler olmasına ve paketin üstündeki içindekiler listesinin ilk sırasında tam tahıl gelmesine dikkat etmenizi öneren Ludwig, içinde tanelerin gözüktüğü yoğun ekmeklerin tercih edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Sağlıklı yağ ve protein

Ekmek ve meyve seçiminin yanı sıra sağlıklı bir yağ ve protein alımı, öğle vaktine kadar atıştırmadan dayanmanıza da yardımcı olur. Süzme yoğurt, bunların ikisini de karşılamak için idealdir. Tam yağlı yoğurt çeşitlerinin tercih edilmesini öneren Ludwig, az yağlı yoğurtlara nazaran tam yağlı yoğurtların aşırı kilo alımını kontrol etmede ve diyabet riskini azaltmada faydalı olduğunu belirtti.

Az yağlı yoğurt veya diğer süt ürünlerinin daha az kalorili olmasına rağmen aynı zamanda daha az doyurucu hale de geldiğini belirten Ludwig, az yağlı ürün yiyen insanların hem çok daha fazla yeme ihtiyacı hissettiğini hem de tam yağlı ürün tercih eden insanlara göre daha çabuk acıktığını belirtti. Ayrıca süt ürünleri, yağları azaltıldığında oldukça tatsızlaştığı için üreticilerin bu ürünlere şeker gibi sağlıksız maddeler kattığı da bir gerçek.

Eğer süt ürünü kullanmadan yağ ve protein almayı tercih ediyorsanız sert kabuklu yemişlerin son derece ideal olduğunu belirten Ludwig ve Willett, özellikle cevizin çok faydalı olduğunu söyledi.

Yumurta ve içecekler

San Francisco’nun Kalifoniya Üniversitesi’nde Genç ve Çocuk Sağlığı için Kilo Değerlendirmesi Programı (WATCH) başkanı olan Dr. Robert Lustig’e göre kahvaltıların bir başka kahramanı da yumurta.

Hem lezzetli olan hem de içindeki aminoasitler sayesinde bizi tok tutan yumurtanın aynı zamanda demir, folik asit ve daha birçok faydalı besin kaynağı olduğunu belirten Ludwig, yumurtadaki kolestrolün zararsız olduğunu da ekledi.

İçeceğe gelince, kahvaltılarda kahve veya yeşil çay tercih edebilirsiniz. Her ne kadar kahve içen insanların genelde sigara ve alkol de tüketmesi ve başka sağlıksız davranışlar edinmesi kahvenin itibarının lekelenmesine sebep olmuş olsa da, kahve tüketimi tek başına göz önünde bulundurulduğunda kahve içenlerde kalp hastalıklarının daha az oranda görüldüğü ve bağırsaklarının daha sağlıklı olduğu gözlendi. Kahve içmenin bunama gibi beyin rahatsızlıkları riskini azaltması da olası. Çay tüketimi de vücudunuz için aynı faydaları sağlıyor.

Şeker ve diğer sağlıksız katkı maddelerinin kullanılmamasını öneren Johns Hopkins Halk Sağlığı Okulu epidemiyoloji profesörü Dr. Eliseo Guallar, kafeinli kahvenin kalp sağlığına faydaları konusunu araştırmıştı. Guallar’a göre “ortalama” bir kahve tüketimi -3 veya 4 fincan- sağlık açısından son derece zararsız.

Kaynak: http://time.com/4323142/healthy-breakfast-recipes/

Hafta arası yapabileceğiniz en sağlıklı kahvaltı yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.