COVID-19 bulaşması çok güncel belirsizlikleri içeriyor, insanlık önünü göremiyor. HBT aşı ve ilaç çalışmalarını biliyorsunuz çok yakından izliyor ve gelişmeleri sizlerle paylaşıyor. Bugün için söyleyebileceğimiz, artık ekonomik ve sosyal hayat, mümkün olduğu kadar sıkı kontrolümüz altında koronalı sürecek. Buna alışalım. Hastalığı sürekli denetim altında tutmaya çalışarak, bütün insani faaliyetler yeni biçimlerine bürünecek.

Korona her açıdan değiştiriyor

Yeni yaşamın alacağı biçimleri konusunda Korona Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Tevfik Özlü’nün aydınlatıcı ve tartışmaya açık yazısını sunuyoruz. Reyhan Oksay, COVID- 129’un neden herkeste farklı etkiler yarattığını ve aynı zamanda 3 çıkış senaryosunu derledi. Mustafa Çetiner geçmiş salgınlar konusunu sürdürürken, Müfit Akyos yine korona süreci ve sonrası ekonomik ve sosyal değişimlere, dayanışma ve insani yardım açısından yenilikçilik açısından kalıcı olmasını istiyor.

Tanol Türkoğlu “Yeni normal basit bir kriter sunuyor: Evden yapabilme imkânın varsa, dışarı çıkma!” diyor. Kültür Üniversitesi’nden Gamze Ertürk Uzunoğlu karantina günlerinde hareketsiz kalmanın yol açtığı sorunları irdeledi ve önerilerini sıraladı. Atılım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Füsun Terzioğlu, Dünya Sağlık Örgütü’nün 2020 yılını Dünya Hemşireler Yılı ilan ettiğini hatırlatıyor, dünya sağlığı için hemşirelerin kritik önemine vurgu yaparak COVID-19 pandemisinin kahramanlarını yazdı.

Salgında eve kapanır ve evden çalışırken, buzdolabınızla fazla dost olmayın, Bilim ve Beslenme sayfamızda uyarıları okuyun. Geçmişteki 4 koron virüsü bize neler öğretiyor? Yağmur Kan derledi.

Doğan Kuban Türkiye’de aydının entelektüel olamadığına dair görüşlerini paylaşıyor: “Bizde entelektüel karşılığı bir sözcük yok. Bu da doğal. Çünkü felsefeyi yadsımış bir gelenekte dünyayı kavramsal düzeyde yorumlayacak adam yetişemezdi. “3 Haftada Bir” köşesinde Dilara Çolak, “basit olan açıklamanın doğru olmaya her zaman daha yakın” olduğuna yönelik yöntem üzerine yazdı. Uzay çalışmalarında büyük bir atılımın eşiğindeyiz. Türkiye’nin ilk kırmızı ötesi teleskopuna sahip uluslararası Doğu Anadolu Gözlemevi (DAG) projesinin yöneticisi Doç. Dr. Cahit Yeşilyaprak ile bir söyleşi yaptı Batuhan Sarıcan. Astronomide iddiamızı yükseltiyoruz.

Ahmet Yavuz, Atatürk’e başka ve yeni bir açıdan bakıyor yazısında. Samsun ve sonrasının anahtarının ‘bilim ve ahlak’ olduğunu söylüyor. Atatürk’ün bir asker olarak dünyaya bakışını irdeliyor. Evrenin 10 Gizi yazı serimizde bu hafta büyük patlamanın kısa öyküsü var. Bilim ve Üniversite sayfamızda ise Michael Brooks’un “Yoksa evrenin bilinci mi var?” yazısının devamını okuyacaksınız. Arkeolog Sergen Çirkin Şamanizm konusunda ilginç bir kitap yazdı. Ve HBT okurları için 10 soruda Şamanizmi anlattı. Murat Altaş’ın hazırladığı Hayvanlar Dünyası’nda üç önemli haberi kaçırmayın lütfen.

HBT dergisine ulaşmanın zorluklarının yaşandığı bugünlerde, derginin satın alınması ve yayılması çok çok önemli. Bu süreçte Cuma değil Çarşamba günleri raflarda yerini alıyor dergi..

Haydi, hep birlikte, sevgi, sağlık ve dayanışma ile…

Kemal Kılıçdaroğlu’ndan da gençlere hediye abonelik

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu 15 Çağdaş Yaşamlı gence 1 yıllık HBT aboneliği hediye etti. Dzenli olarak dergimizi, hiç bir sayısını kaçırmadan okuduğunu bildiğimiz sayın Kılıçdaroğlu’nun şahsi desteği bizi çok mutlu etti. Kendisine teşekkürlerimizi sunuyoruz. Kılıçdaroğlu, HBT yazarı Doğan Kuban hocamızı da evinde ziyaret etmişti. Belediye başkanlarıyla yaptığı toplantılarda, HBT’yi düzenli izlemeleri ve abone olmaları için de sık sık tavsiyelerde bulunduğunu biliyoruz.

Sayın Kılıçdaroğlu’nun yanı sıra bu hafta bizlerle iletişime geçerek, 30 öğrenciye 1 yıllık abonelik hediye eden Kamil Özoğul’a; 10 öğrenciye destek veren Deniz Özhan’a, 4 gence destek veren Fulya Ateş’e; 2’şer öğrenciye destek veren Sedat Ekinci, Deniz Fevziye Kutlusoy ve Aytaç Metin’e; 1 öğrenciye destek veren Ali Özdolap’a gençlerimiz adına sonsuz teşekkürler.

Bu arada gençlerimizin hediye abonelik için taleplerini de bekliyoruz (info@herkesebilimteknoloji.com).

Gençlerin ve kendini genç hisseden herkesin bayramı 19 Mayıs. Atatürk ülkeyi gençlere emanet etmiş ama şu sözleri de vurgulamayı ihmal etmemişti: “Gençliği yetiştiriniz. Onlara bilim ve kültürün olumlu fikirlerini veriniz. Geleceğin aydınlığına onlarla kavuşacaksınız. Özgür fikirler uygulamaya geçtiği zaman, Türk milleti yükselecektir.”

Herkese Bilim ve Teknoloji ile okurlarımızın elbirliğiyle gençlerimizi de bilim okuryazarlığı seferberliğine katmaktan çok mutluyuz! Bugüne kadar 340’ı Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nden burs alarak okuyan, toplam 650 genci dergimizle tanıştırdık. Bunu yaparken gerçekten dergimizi okumaya ve öğrenmeye hevesli gençleri seçmeye çalıştık. Hediye abonelik kampanyamız sürüyor.

Bir okurumuz Gül Bayramoğlu’nun gönderdiği notu paylaşalım: “Günaydınlar her birinize… Her Çarşamba benim aydınlanma günüm. Hele bu karmaşık ve zorlayıcı dönemde. Zihnimi ve ruhumu temizliyorsunuz. Sadece satın alıp sizleri tüketiyorum aslında ama şu an elimden gelen bu. Sonsuz teşekkürler tüm emekleriniz için..”

Büyük bilinmezlikler içinde bir dünya ve Türkiye, nereye gidiyoruz? yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Sayılarımıza ulaşmak için tıklayınız

HBT Dergi 217. Sayı – 22 Mayıs 2020 yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Bu konuda bugüne kadar 200’ü aşkın araştırma yapıldı. Bilim insanları son 10 yıldır sürekli uyarıyorlar; “fosil yakıtları azaltıp yeni binalar inşa etmekten vazgeçin. 1,3 derecelik jeofiziksel ısınma taahhüdüne uyun” diye. Ne yazık ki politika belirleyicilerin öncelikleri arasına giremedi bu durum.

İşin bizim ülkemizi ilgilendiren boyutu, içinde bulunduğumuz Akdeniz Havzası’nın iklim değişikliğinin etkileri açısından en sıcak noktalardan biri olması. Konuyu farklı kaynaklardan siz okurlarımız için derledik. Türkiye ayağını uzmanlarla konuştuk.

Doğan Kuban’ın ilginç sorusu

Doğan Kuban Hoca da küresel ısınma tehdidi üzerine yazdı. Ve aslında son derece önemli bir soru ile konuyu gündeme getirdi: Yok oluş olasılığı korkusu insanlığı iyiliğe yönlendirebilir mi? Ne yazık ki toplum bu tehdidi ciddi olarak algılamıyor. Peki ne yapacağız?

Kara delikler her zaman ilgi çekmiştir. Evrenin ve gezegenimizin başlangıcına ilişkin gizlerin ilk ipuçlarının burada olduğu varsayılır. Bu konuda yeni birkaç keşif yapıldı. Çok ince bir diskin kara deliğin çevresinde çok büyük bir hızla dönmekte olduğu keşfedildi. Bu Einstein’ın özel genel Görelilik Kuramları’nın test edilmesinde de yeni bir adım. Konuyu dergimize taşıdık.

Geçen hafta başlattığımız “İnsan bedeninin bilinmeyenleri” başlıklı yazı dizimizde bu hafta konu vücudumuzun kontrol dışı garip davranışları.

Bilirsiniz çok uzun süreden beri Araştırma Gündemi adı altında bilim dünyasındaki yeni gelişmeleri kısa haberler şeklinde siz okurlarımıza aktarıyoruz. Bu hafta da ilginç konular var: Filistinlilerin Avrupa kökenli olduğundan, taş devrinde işlenen bir cinayete, beyaz köpekbalığının ilkel atalarının bulunmasına kadar…

Kulak cerrahisinde uluslararası başarımız

Kulak cerrahisi ve işitme kaybının tedavisi konusunda önemli çalışmalar yapan bir bilim insanımız var: Ankara Üniversitesi’nden Dr. Emre Ocak ve ekibi, bu alanda uluslararası bir otorite kabul edilen Politzer Derneği’nin ödülünü kazandı. Arkadaşımız Batuhan Sarıcan da Dr. Ocak ile keyifli bir söyleşi gerçekleştirdi.

Müfit Akyos Yapay Zeka üzerindeki yazılarını sürdürüyor. Bu hafta Yapay Zeka’nın ahlakını kim temsil edecek sorusunu ortaya attı ve bu konuda Avrupa Birliği’nde yürütülen bir projeyi aktardı.

Tanol Türkoğlu da Facebook’un 2020’de çıkarmayı planladığı kriptopara Libra üzerine yazdı.

Bilim ve beslenme sayfasını konusu peynir. Tabii faydaları ve zararları ile birlikte…

Ve geometri

Ergun Akleman, Teksas Üniversitesi’nde görev yapan bilgisayar mühendisi bir arkadaşımız. Aynı zamanda hoş ve düşündürücü karikatürler de çiziyor. Akleman geçtiğimiz ay Kanada’nın Vancouver kentinde  düzenlenen Uluslararası Geometri Zirvesi’ne katıldı. Hem izlenimlerini hem de geometri dünyasının ilginç çözümlerini bizlerle paylaştı.

Biliyorsunuz Ahmet Yavuz, Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’dan başlattığı Kurtuluş Savaşı sürecinin ele aldığı bir seri yazıya başladı. Bu hafta Amasya’dan Erzurum’a geçiş günlerini yazdı.

Sağlıkta, Yağmur Kan’ın derlediği ilginç bir yazı var: Aslında normal dokularımızda bile kanser mutasyonları olduğu ile ilgili… Yazarımız Mustafa Çetiner’in yazısı kahvaltı hakkında.kahvaltının kapitalizm ile yaşantımıza girdiğini belirten Çetiner, bu öğünün sağlık üzerindeki etkileri ile ilgili çeşitli araştırmaları özetliyor.

İstanbul Kültür Üniversitesi’nden Melis Seray Özden lohusa sendromu ile nasıl baş edileceği üzerine yazarken, Erhan Karaesmen bilim ve mühendislik dünyası çıkışlı sanatçılar yazısını bu hafta da sürdürdü.

TÜBİTAK emekli uzmanı Selçuk Taral’ın “Avrupa Birliği Çerçeve Programlarında neden başarılı olamıyoruz?” başlıklı yazısı da yine bu haftaki dergimizde.

Atılım Üniversitesi’nden Dr. Savaş Mutlu dijital çağda işe alım konusunda yazdı.

Yeditepe Üniversitesi’nin Almanca eğitim veren bir meslek yüksek okulu açmasına ilişkin haberimiz de yine sayfalarımızda.

Her hafta olduğu gibi, Teknoloji Vitrini, İlginç Sorular, Bulmaca Sayfası ve daha birçok yeni bilim haberi ile yine dopdoluyuz anlayacağınız…

Aydınlanma yolunda sizlerin katkıları ile, beraber yol alıyoruz.

Gelecek Cuma yeniden birlikte olmak üzere…

***

ÇYDD’li 15 öğrenciye daha hediye abonelik

Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nden (ÇYDD) burs alan 100 öğrencinin dijital dergi aboneliği isteklerini siz okurlarımıza aktarmıştık. Bu hafta da okurlarımız 14 gence dijital abonelik hediye ettiler. Biz de HBT olarak 1 öğrenciyi üstlendik.

5 öğrenciye dergi aboneliği hediye eden Özcan Oyan’a , 3 öğrenciyi abone yapan Deniz Güler, Sevmi Güler ve Yağmur Sönmez’e, 2 öğrenciyi üstlenen Mehmet Boran’a, birer öğrenciye abonelik hediye eden Burhan Uyan ve Durmuş Kökatmış’a desteklerinden ve isimlerinin açıklanmasını istemeyen 2 okurumuza desteklerinden ve duyarlılıklarından ötürü sonsuz teşekkürler. Böylece bugüne kadar 80 öğrenci dergimizin yeni okurları oldu. Geriye kalan 20 öğrenci için desteklerinizi bekliyoruz. İlgilenenler için e-posta adresimizi tekrar edelim: info@herkesebilimteknoloji.com

Yeni bela: Daha sık ve daha sıcak günlere hazırlanın yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Lütfen tamamını HBT’de okuyun:

“Uygarlık kavramı ile insanların yaşamı arasında uçurumlar var. Günümüz dünyasında hiçbir neden insanları birbirlerine düşman olmaya davet etmemelidir… 80 milyonluk toplumların düşman gruplar olarak gelecekleri olamaz… Böyle bir tablo Batılıların hoşuna gidebilir. Sömürülerini sürdürürler… Anayasa, devletle birlikte kurulan hukuk sistemidir. Referandum konusu değildir… Devlet şekli oyla değişmez. Oy vermeyenler yeni devleti kabul etmekte direnirlerse bu, ülkenin parçalanmasına yol açabilir…”

Kuban,“İnsan sevgisiyle başlayan yeni bir düzene ihtiyaç var”  diyor yazısının sonunda.

Akıl dışı sesleri- düşünceleri tanımanın kılavuzu

Yaşadığımız günlere ilişkin bizi umutsuzluğa sürükleyen ve “Allah kahretsin, biz ne zaman akli düşünecek ve davranacağız” diye sık sık söylenmemize yol açan olaylar, bilimin de üzerinde durduğu çok önemli araştırma konularıdır. Sosyal bilimler, psikoloji ve daha bir sürü alanda uzmanların yaptıkları araştırmalar hepimize ışık tutacak ve tartışmalar açacak niteliktedir. Akılcı olmayan düşüncelerin kaynağı nedir? Bir bilim insanı “ön yargılardır” diyor.

Hepimiz ön yargılarla donatılı mıyız ve bunlardan kurtulmamız ne kadar mümkün? İçinizdeki akıl dışı sesleri susturmanın yol ve yöntemleri üzerine de öneriler var dergide. Peki, akıldan uzak tartışmaları tanıyabileceğimiz işaretler neler? Meraklı bir sürü sorunun yanıtı aranıyor kapak konumuzda…

Mükemmel bir sağlık konusu: Bir kanser yapıcı madde olan besinlerdeki Akrilamitleri, sağlık için tehlikelerini ve kaçınma-azaltma yollarını Haluk Ertan ve arkadaşları yazıyor. Üstelik hangi besinde ne kadar olduğu bilgilerini de vererek!

54. sayımızda Türkiye’nin derin uzaya el atacak DAG projesini sunmuştuk. Bu kez Sinan Alış, evrende gökbilimcilerin – astrofizikçilerin üzerinde en çok çalıştıkları dört büyük sır üzerine bilgiler veriyor. Gezegenli Yıldızlar: Keşifler artıyor; Karanlık Madde ve Karanlık Enerji: Evrenin %27’si; Galaksilerin Oluşumu ve Evrimi ve Karadeliklerin Önemi: Süper kütleliler…

***

Birinci yılı tamamlamamız nedeniyle gelen başarı ve tebrik dileklerinden ikisine yer veriyoruz:

Aydınlık gelecek ancak bilimle: HBT’nin birinci yılında, onu yaşatanları yürekten kutlamak istiyorum. Aydınlık gelecek, ancak ve ancak bilimle gerçekleştirilebilir. Bilimsel iklim olmadan, bilim tohumları yeşermez. Ancak bilimi yaymadan da bilimsel iklim oluşmaz. İşte CBT’nin devamı olan HBT de bu işlevi görmekte ve bundan dolayı da takdire şayandır. Ne var ki, aynı çabayı, yani bilimi yayma/toplumsallaştırma kültürünü bilim insanlarında göremiyoruz. Avrupa’da 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren bilim insanları hem çalışmalarıyla, hem de bu çalışmalarını düzenlenen konferanslarda toplumun çeşitli kesimlerine aktararak farkındalık yaratırken, Osmanlı bu faaliyetlere sırtını dönmüştür; dolayısıyla toplumda bilimsel iklim de gelişememiştir. Cumhuriyet’le aşılmak istenen bu kültür eksikliği, ne yazık ki günümüzde de devam ediyor… Toplumda bilimsel iklimi/kültürü geliştirmek de haliyle kolay değil. İşte bu bağlamda, HBT’nin işlevi daha da önem kazanıyor. Emeği geçenlere sonsuz saygılar… İbrahim Gedik / Emekli Jeoloji Yük. Müh. Amatör Fizikçi

Ülkemizde yaygın okunmalı: Sizi ve Herkese Bilim Teknoloji’nin birinci yılını candan kutluyorum. HBT’nin bu ileri adımlarıyla ülkemizde bilim, sanat ve teknoloji konularında yaptığı katkı önemli. Son sayının anlamlı yerlerden reklam alması da beni çok sevindirdi. Ümit ederim bu gelişme ile HBT daha da büyüyecek, ülkemizin her yerinde okuma imkânları olacaktır. HBT’nin sayfalarını dolduran bütün kültürlü insanlarımızı tekrar candan kutlar sevgilerimi sunarım. Prof. Dr. Namık K. Aras / Türkiye Bilimler Akademisi Şeref Üyesi; Asya Bilimler Akademileri Birliği Başkan Yardımcısı

***

Dolu dolu bir dergiyi daha sizlere sunuyoruz. Bu bizi mutlu ediyor! Ne diyoruz: Geleceği inşa ediyoruz biz… Her Cuma, bir hafta boyunca beyin besleme günü! HBT’yi yaygınlaştıralım. Web sitemizi izleyin, oradan abone seçeneklerimizi inceleyin!

Sevgiyle kalın…

“İnsanlar birbirine düşman olmaya davet edilemez…” yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Biri neredeyse ebedi ve ezeli korkulu rüyamız. Üzerinde yaşadığımız toprakların büyük çoğunluğu deprem üretir niteliktedir. 17 Ağustos 1999 kâbusunu hiç kimse unutamaz. Türkiye on binlerce insanını depreme kurban vermiştir.

Dergimizin iki büyük ana konusunu hiçbir yerde yayınlanmamış yönleriyle ve özellikleriyle sizlere sunmaktan mutluyuz. Canan Hanımı iki yazıyla ve çok yönlü olarak tanıyacaksınız; Çanakkale’yi sarsan deprem fırtınasının özelliğini ve deprem bilimcilerimizin karşı karşıya kaldıkları bilinmezlikleri de deprembilimci Gürol Seyitoğlu sayfalarımızda anlatıyor!

Bir de son olarak Ayvacık’tan da bir deprem haberi gelmez mi! Hey! Orada bir şeyler oluyor!

Canan Dağdeviren fırtınası

Bir de Canan Dağdeviren fırtına gibi gelip geçti. Çeşitli üniversitelerde konuşmalar yaptı, gençlerle buluştu, son olarak Boğaziçi Üniversitesi’nde konuştu ve İstanbul Kültür Üniversitesi’nde her yıl düzenlenen “Erdal İnönü Günü”nde “Hep sevinçliydi Erdal İnönü” başlıklı konuşma yaptı. İkisini de izledik ve yazdık. Merakla okuyacak ve bir genç bilimcimizi yakından tanıyacaksınız…

Çok önemli diğer konular

Bu sayımızda, palmiye yağı üzerinde esen bir dizi fırtınaya, Haluk Ertan ve arkadaşları, bilimsel araştırmaları didikleyerek, son noktayı koyuyorlar.

Bir başka başarı öyküsü de yine ABD’de çalışan bir diğer bilim insanımızdan geldi: Bülent Kızıltan, 50 yıldır teorik olarak ortaya atılan ve uzayda aranmakta olan orta boy kütleli karadeliği keşfetti. Kızıltan, Trabzon lisesinde okuyup tek tercihi olan fiziği kazanarak ABD’de doktorasını tamamlayan üstün yetenekli bir başka bilimcimiz.

Reyhan Oksay, Bilim Akademisi’nin konferansını izledi ve Prof. Sami Gülgöz’ün “Kişisel ve Toplumsal Olayların Belleğimizdeki Yeri” konuşmasının ana fikirlerini yazdı.

Bayram Ali Eşiyok ülkemizdeki büyük göçü eşitsizlikler açısından ele aldı. Diyor ki, “insanlığın yaşadığı en sarsıcı, en büyük travmalardan biri”.

Tıp bilimi tarihinden ilginç bir öykünün daha ilk bölümünü sunuyoruz: William Harvey ve kan dolaşımının keşfi. Atabay ve Kılıç’ın kalemlerinden.

Çok uyumaktan mı şikâyetçisiniz? Arka sayfamızda “az uyku ile yetinmenin yolları”nı okuyacaksınız. Bedeninizi daha az uykuya ihtiyaç duyacak şekilde eğitebilir misiniz?

Sağlık sayfamızda “kış tatilinde kar kazalarına dikkat” çekilirken, Big Data – Dev veri – ve Derin Öğrenme konusu İKU sayfalarında; Atılım sayfasında ise sosyal psikolojinin geçmişten günümüze en temel konularından biri olan sosyal etkiyi ele alıyor ve İrem Metin Orta “neden başkalarına uyarız” sorusunu bu bağlamda inceliyor.

Doğan Kuban çok temel bir konuya, bilim tarihinde bir evrensel bilimci yetiştiremeden ve bir bilim akademisi kuramadan, Osmanlının dünya sahnesinden silinişini ele alıyor ve soruyor: Şimdi biz sahnede miyiz?

Ve diğer yazarlarımızın çok ilginç yazılarını ve diğer haberlerimizi anımsatırız; gelecek Cuma’ya kadar sevgiyle kalın.

Deprem fırtınası ile Canan fırtınası yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Kozmik ışın yüz yılı aşkın bir süredir gizini korumakta. Çünkü protonlar ve diğer yüklü parçacıklardan oluşan bu yoğun enerjili yağmurun nereden geldiği sadece kısmen biliniyor.

Bir kısmının güneşe ve komşu yıldızlara ait olduğu öğrenildiyse de ışının yoğun enerjili kısmının kökeninin nerede olduğu hala bilinmiyor. Teorik olarak süpernovalarda, etkin galaksi çekirdeklerinde hatta bugüne dek bilinmeyen egzotik süreçlerle bile oluşabilirler. Ancak burada sorun şu: Kozmik ışının parçacıkları elektrik yüklüdür ve bu yüzden yıldızlararası manyetik alanlarda, düzgün yörüngelerinden saptırılıyorlar. Bu nedenle de astronomlar uçuş yönlerini kaynağına kadar takip edemiyorlar.

Bu nedenle özellikle de kozmik ışının en yoğun enerjili kısmının ne şekilde üretildi öğrenilememişti. Bu konudaki önemli bilgileri, kozmik ışının parçacıkları kaynağının yakınındaki bir yıldızlararası gaz veya fotonlarla karşılaşmaları halinde oluşan gamma ışınları verebilirdi. Astronomlar bu yüzden on yılı aşkın bir süredir, atmosferimize ulaşan gamma ışınının kartografisini Namibya’daki Yüksek Enerji Stereoskopik Sistem (H.E.S.S.) ile çıkarıyor. Ve şimdi de beklenmedik bir şekilde Samanyolu’muzda çok kuvvetli bir ışın kaynağı keşfettiler.

Teleskopun detektörleri, bir peta-elektronvolta kadar hızlanan protonlara işaret eden değerler kaydetti. Bugüne dek yaklaşık olarak 100 tera-elektronvolta kadar olan enerjilerin Samanyolu ve diğer galaksilere ait olabileceği bilinirken, peta-elektronvoltluk bir ışının ancak galaksi ötesi olabileceği sanılıyordu.

“Verilerimiz gözlemlenen gamma ışınlarının, galaktik merkezimin etrafında simetrik olarak yer aldığını göstermekte” diyor uzmanlar. Bu da bu ışının kaynağının Samanyolu’muzdaki süper kütleli karadelik olduğuna işaret ediyor. Astronomlara göre ultra relativistik protonların ve atom çekirdeklerinin en makul üreticisi Sagittarius A. Bununla birlikte bu kozmik parçacık hızlandırıcısının karadeliğin tam olarak neresinde bulunduğu ve bu olağanüstü enerjilerin ne şekilde oluştukları henüz bilinmiyor.

Kaynak: www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature17147.html

Samanyolu’nun kalbinde bir parçacık hızlandırıcısı yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.