Evrensel bilimsel kişiliği, Şerif’in ülkemizde dramatik olaylar yaşamasına ne yazık ki engel olamadı. Solculuk ve düşünce düşmanlığı topraklarımızda yeni değil; ne yazık ki sürüyor. Ülkemizin içinde bulunduğu yoksunluklar ve yoksulluklarla bu çizgi arasında birebir ilişki ve paralellikler kurmamak, ancak körlükle açıklanabilir.

Muzaffer Şerif, ülkemiz sosyal psikoloji ve sosyal bilimler alanında çalışanlar tarafından çok iyi bilinir. Onun dünya çapında öncü ve bilim dalı kurucu özelliği ve yaptığı büyük katkılar da.

Biz neden şimdi gündeme getirdik Şerif’i?

Amerika’da Trump’ın milleti kutuplaştırıcı politikası, sosyal psikologların dikkatini çekti. 1950’lerde McCarthy’nin toplumdaki ayrıştırıcı ve bölücü cadı avından sonra, bilimciler herhalde Trump zamanındaki kadar kamplaştırıcı bir politikayla karşılaşmamışlardı. Ve hemen Muzaffer Şerif’i ve onun çok ünlü Hırsızlar Mağarası deneyini anımsayarak, çatışmacılık ile nasıl bir sosyal mühendislik politikası güdüldüğünü gündeme getirdiler. Şüphesiz bu kutuplaştırıcı politikayı Türkiye yıllardır yaşıyor.

Muzaffer Şerif’in izinden giderek, ülkemiz sosyal bilimcileri için,“Kutuplaşan ve gettolaşan Türkiye’de ne yapılabileceğini daha cesur sorgulayabilir ve toplumu uzlaştıracak üst ortak amacın ne olabileceğini, derinleşen çatışmanın nasıl çözüleceğini tartışmaya başlayabilirler”  diyor Nebi Bey.

İnsana değer veren ekonomi

Doğan Kuban bu hafta “Küçük Güzeldir” başlıklı yazısıyla paraya değil, insana değer veren ekonomiye değiniyor. Kuban’a göre insanca bir yolda, paradan önce insan mutluluğunu temel alan bir ekonomik örgütlenme, aç, işsiz, evsiz barksız, eğitimsiz kalmayan ve gereksiz tüketim yapmayan bir toplum idealinden başlayarak çağdaş bir ekonomi tasarlanabilir.

Bu hafta bir de yepyeni bir organla tanıştık: Interstitium. Anatomideki kılı kırk yaran çalışmalardan sonra bu yeni bilgi şaşırtıcı değil mi? Ancak bunun yeni bir organ kabul edilmesi için ileri çalışmalara gereksinim var.

Çevresindeki insanların iş yapmak ve üretmek için büyük bir isteksizlik sergilediğini gözlemlediğini belirten Ali Akurgal, çözümü Sakıp Sabancı’nın şu sözlerinde arıyor: “Üretim, üretim, üretim.” Erdal Musoğlu günümüzden 2300 yıl öncesine uzanarak “Bir kuyu, bir deve ve bir çubuk ile dünyanın çevresi nasıl ölçülür” diye soruyor ve büyük bilgin Eratosten’in bu hayranlık uyandıran çalışmasını anımsatıyor.

Mustafa Çetiner “nostaljik takılıyor” ve geçmişlerimizi ne belirler, ne yaparız da kendimiz oluruz diye soruyor. Tanol Türkoğlu’nun Dijitalem’i bu ay “Dijital Günah” başlığı altında bir dizi ilginç gelişmeye daha değiniyor. Kullandığınız robotların size nasıl hitap etmesini isterdiniz: Abi/Abla, Reis/Başkan, Hanımefendi/Beyefendi, Patron/Sahip, Aşkım/Sevgilim… Robotlarla geyik muhabbeti yapabilecek miyiz?

Planlı olmadan sanayileşmede başarılı olmanın hayal olduğuna işaret eden Bayram Ali Eşiyok, 20. yüzyılda sanayileşmede başarılı olmuş ülkelerin hemen hemen hepsinin planlamaya başvurmuş olduklarını vurguluyor. Nuran Hariri, yiyeceklerin geleceğinde kısa bir gezintiye çıkıyor. Örneğin et artık laboratuvarda üretilecek. Şimdiden dünyada 2 tür kültür eti bulunuyor.

HBT ile geleceği kuruyoruz, yeni bir beyin besleme haftası başladı, sevgilerimizle…

***

Gençlere 200 HBT aboneliği ve ilk 40 genç

Bilime her zaman destek olan eğitimci İzzettin Silier’in, gençler için hediye HBT kampanyasına başvurular giderek artıyor. Silier, gençlerin bilimle ilişkisini geliştirmek ve HBT’nin yayılmasını sağlamak amacıyla 100 dijital, 100 basılı dergi aboneliği için destek olacağını açıklamıştı. 20 dijital ve 20 basılı dergi aboneliğini başlatacağımız ilk 40 öğrencimizin isimlerini paylaşıyoruz. Gelecek hafta listeyi yayınlamayı sürdüreceğiz. Sevgili gençler sizlerle birlikte olmaktan mutluyuz, iyi okumalar!

Basılı dergi

Büşra Derim: Hacettepe Üni. Dil/Konuşma Terapisi. Mengü İşmen: Anadolu Üni. Spor Yönetimi. Rabia Yetiş: İTÜ Mol. Biy. Gen. Dilara Birsen: YTÜ Metalurji/Malzeme. Işıl Önder: Kocaeli Üni. Çalışma Eko. Fethiye Kabataş: İstanbul Üni. İspanyol Dili Ed. Sare Koç: Afyon Kocatepe Üni. SKY. Hatice Özaltın: Bahçeşehir Üni. Biyomedikal. F. Özgür Barkçin: Şehit Dilay Turan Ortaokulu. Nisan Avcı: Aydın TED Ege Koleji. Erdi Erkılıç: Anadolu Üni. İşletme. Hazal Şeval Küpeli: Ankara Üni. Ziraat Fak. Bahçe Bitki. Sedat Bozdoğan: Çanakkale 18 Mart Üni. Seyahat İşletme/Turizm Rehberliği. Kerem Yücel: Eyüp Anadolu Lisesi. Ahmet Bozkurt: Aksaray Üni. İşletme. Melih Metin Budak: Konya Necmettin Erbakan Üni. Biyoteknoloji. Seray Ayakta: Sabancı Üni. Bilgisayar Müh. Açelya Fani: Nuh Naci Yazgan Üni. Psikoloji. Sina Yılmaz: Küçükçekmece Gazi Anadolu Lisesi. Deniz Can Aykurt: Samsun 19 Mayıs Üni. Elektrik-Elektronik Müh.

Dijital dergi

Meltem Bal: Kastamonu Üni. Bilgi/Belge Yönetimi. Anıl Sedat Ertan: Mersin Hacı Sabancı Anadolu Lisesi. Volkan Yasakçı: Ege Üni. Fen Bil. Ens. Doktora. Süleyman Aydın: Ege Üni. Makine Müh. Bahar Sarıkamış: İstanbul Medipol Üni. Tıbbi Biy. Gen. YL. Gökay Gündüz: 9 Eylül Üni. İktisat. Erol Kıbrıs: İTÜ Mat. Müh. Mesut Keskin: Boğaziçi Üni. Bilgisayar Müh. YL. Özay Öztürk: Ankara Üni. Eczacılık Fak. Deniz Sesli: ODTÜ Kimya Müh. Nilya Çalık: Tarsus Abdülkerim Bengi Anadolu Lisesi. Kadir Atalı: Kocaeli Üni. Elektronik/Haberleşme Müh. Nagihan Aslanhan: Galatasaray Üni. Endüstri Müh. Zelal Erdoğan: Çukurova Üni. Devlet Kons. Berfin Altan: Çanakkale 18 Mart Üni. İktisat. Mustafa Hayri Türkyılmaz: Ankara Üni. Astronomi/Uzay Bil. YL. Anıl Özen: Samsun 19 Mayıs Üni. Elektrik-Elektronik Müh. Ezgi Güler: Çanakkale 18 Mart Üni. Mol. Biy. Gen. Vahid Çağatay Çoksan: KKTC Doğu Akdeniz Üni. Psikoloji. Üveys Altun: YTÜ Sanat/Tasarım Fak.

Dünya çapında sosyal bilimcimiz Muzaffer Şerif yeniden keşfediliyor yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Lütfen tamamını HBT’de okuyun:

“Uygarlık kavramı ile insanların yaşamı arasında uçurumlar var. Günümüz dünyasında hiçbir neden insanları birbirlerine düşman olmaya davet etmemelidir… 80 milyonluk toplumların düşman gruplar olarak gelecekleri olamaz… Böyle bir tablo Batılıların hoşuna gidebilir. Sömürülerini sürdürürler… Anayasa, devletle birlikte kurulan hukuk sistemidir. Referandum konusu değildir… Devlet şekli oyla değişmez. Oy vermeyenler yeni devleti kabul etmekte direnirlerse bu, ülkenin parçalanmasına yol açabilir…”

Kuban,“İnsan sevgisiyle başlayan yeni bir düzene ihtiyaç var”  diyor yazısının sonunda.

Akıl dışı sesleri- düşünceleri tanımanın kılavuzu

Yaşadığımız günlere ilişkin bizi umutsuzluğa sürükleyen ve “Allah kahretsin, biz ne zaman akli düşünecek ve davranacağız” diye sık sık söylenmemize yol açan olaylar, bilimin de üzerinde durduğu çok önemli araştırma konularıdır. Sosyal bilimler, psikoloji ve daha bir sürü alanda uzmanların yaptıkları araştırmalar hepimize ışık tutacak ve tartışmalar açacak niteliktedir. Akılcı olmayan düşüncelerin kaynağı nedir? Bir bilim insanı “ön yargılardır” diyor.

Hepimiz ön yargılarla donatılı mıyız ve bunlardan kurtulmamız ne kadar mümkün? İçinizdeki akıl dışı sesleri susturmanın yol ve yöntemleri üzerine de öneriler var dergide. Peki, akıldan uzak tartışmaları tanıyabileceğimiz işaretler neler? Meraklı bir sürü sorunun yanıtı aranıyor kapak konumuzda…

Mükemmel bir sağlık konusu: Bir kanser yapıcı madde olan besinlerdeki Akrilamitleri, sağlık için tehlikelerini ve kaçınma-azaltma yollarını Haluk Ertan ve arkadaşları yazıyor. Üstelik hangi besinde ne kadar olduğu bilgilerini de vererek!

54. sayımızda Türkiye’nin derin uzaya el atacak DAG projesini sunmuştuk. Bu kez Sinan Alış, evrende gökbilimcilerin – astrofizikçilerin üzerinde en çok çalıştıkları dört büyük sır üzerine bilgiler veriyor. Gezegenli Yıldızlar: Keşifler artıyor; Karanlık Madde ve Karanlık Enerji: Evrenin %27’si; Galaksilerin Oluşumu ve Evrimi ve Karadeliklerin Önemi: Süper kütleliler…

***

Birinci yılı tamamlamamız nedeniyle gelen başarı ve tebrik dileklerinden ikisine yer veriyoruz:

Aydınlık gelecek ancak bilimle: HBT’nin birinci yılında, onu yaşatanları yürekten kutlamak istiyorum. Aydınlık gelecek, ancak ve ancak bilimle gerçekleştirilebilir. Bilimsel iklim olmadan, bilim tohumları yeşermez. Ancak bilimi yaymadan da bilimsel iklim oluşmaz. İşte CBT’nin devamı olan HBT de bu işlevi görmekte ve bundan dolayı da takdire şayandır. Ne var ki, aynı çabayı, yani bilimi yayma/toplumsallaştırma kültürünü bilim insanlarında göremiyoruz. Avrupa’da 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren bilim insanları hem çalışmalarıyla, hem de bu çalışmalarını düzenlenen konferanslarda toplumun çeşitli kesimlerine aktararak farkındalık yaratırken, Osmanlı bu faaliyetlere sırtını dönmüştür; dolayısıyla toplumda bilimsel iklim de gelişememiştir. Cumhuriyet’le aşılmak istenen bu kültür eksikliği, ne yazık ki günümüzde de devam ediyor… Toplumda bilimsel iklimi/kültürü geliştirmek de haliyle kolay değil. İşte bu bağlamda, HBT’nin işlevi daha da önem kazanıyor. Emeği geçenlere sonsuz saygılar… İbrahim Gedik / Emekli Jeoloji Yük. Müh. Amatör Fizikçi

Ülkemizde yaygın okunmalı: Sizi ve Herkese Bilim Teknoloji’nin birinci yılını candan kutluyorum. HBT’nin bu ileri adımlarıyla ülkemizde bilim, sanat ve teknoloji konularında yaptığı katkı önemli. Son sayının anlamlı yerlerden reklam alması da beni çok sevindirdi. Ümit ederim bu gelişme ile HBT daha da büyüyecek, ülkemizin her yerinde okuma imkânları olacaktır. HBT’nin sayfalarını dolduran bütün kültürlü insanlarımızı tekrar candan kutlar sevgilerimi sunarım. Prof. Dr. Namık K. Aras / Türkiye Bilimler Akademisi Şeref Üyesi; Asya Bilimler Akademileri Birliği Başkan Yardımcısı

***

Dolu dolu bir dergiyi daha sizlere sunuyoruz. Bu bizi mutlu ediyor! Ne diyoruz: Geleceği inşa ediyoruz biz… Her Cuma, bir hafta boyunca beyin besleme günü! HBT’yi yaygınlaştıralım. Web sitemizi izleyin, oradan abone seçeneklerimizi inceleyin!

Sevgiyle kalın…

“İnsanlar birbirine düşman olmaya davet edilemez…” yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.