Arkadaşımız Reyhan Oksay pusula, matbaa, kâğıt ve barut gibi devrim yaratan buluşları dünyaya kazandıran Çin’in son 150 yıllık tarihinde bilimin inişli çıkışlı yolculuğunu yazdı. Çin’i bilimle kurtarmak deyimi nasıl popüler hale geldi? Yurtdışına eğitime giden öğrencilerin geri dönüşlerinin önemli rolü ne? Çin’de bilim insanın sayısının nasıl büyük bir hızla arttığı, alınan patentler, yayımlanan makaleler… Büyük olasılıkla gelişmekte olan bütün ülkelerin çıkaracağı dersler vardır sanırız. Türkiye’de de ilgili kişi ve kurumların Çin’in bilime uzun yürüyüşünü ilgiyle okuyacaklarını umuyoruz.

Neden bilim insanı olarak hekimleri ihtiyaç var? Geçen sayımızda ilkini yayınladığımız yazının bu bölümünde Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Türker Kılıç araştırmacı tıp bilimcilerin sayısının ve temel bilimlerle ilişkilerinin giderek zayıfladığına dikkat çekiyor. “Eğer tıp biliminde ilerleme kaydedilmesi isteniyorsa bunun üzerine düşünmeli; devlet, akademi ve özel sektör arasında işbirliği yapılmalı” diyerek.

Uluğbey Rasathanesi

Özlem Yüzak ve Orhan Bursalı Özbekistan’a kısa bir gezi yaptılar. Türklerin ata yurduna yapılan bu hoş kültür ve tarih gezisinden ilk izlenimlerini Uluğbey Rasathanesi ile yazmaya başladılar. Tüm dünyada astronominin altın çağını başlatan bu rasathanenin kalıntıları ve tam karşısına kurulan müze kadar Uluğbey’in kişiliği de son derece önemli.

Doğan Kuban hoca ‘geleceği özgür bir düşünce ortamında aramazsanız, bulacağınız başka bir pazar yok. Türkiye’nin 21. yüzyıla ortaklığı, özgür bir bilimsel ve teknolojik ortam gerektiriyor’ diyor “Matematiksiz teknoloji” başlıklı yazısı ile.

Çernobil faciasında bitkiler, hayvanlar ve insanlar kadar zarar görmedi. Bunun nedeni bitki fizyolojisinin daha gelişmiş bir uyum yeteneğine sahip olması. Üstelik bugün bölgede devasa bir ekosistem oluşmuş durumda.  Bu da insanların doğaya nükleer radyasyondan daha fazla zarar verdiğini kanıtlıyor. Nasıl mı? Ayrıntılar dergimizde…

IBM Google’u nasıl açığa düşürdü? 

Geçen hafta teknoloji dünyasına bomba gibi düştü Google’un “Kuantum üstünlüğüne sahip bir bilgisayar geliştirdik” haberi. Google bu en hızlı süper bilgisayarlarla 10 bin yıl sürecek hesaplamaların 200 saniyede yapılabildiğini açıkladı. En büyük rakibi IBM’in yanıtı gecikmedi: Google hiçbir şey bulamadı. Kuantum bilgisayarlarda dönüm noktası olacağı düşünülen veriler gerçek değil.

Peki, IBM Google’u nasıl açığa düşürdü? Neler oluyor iki rakip arasında? Bilim dünyasında eşine az rastlanan bu sızıntı skandalının perde arkasını Prof. Cem Say HBT okurları için yazdı.

Geçen hafta düzenlenen siber saldırı bu konuyu yeniden gündeme taşıdı. Türkiye ne yazık ki en fazla saldırıya uğrayan ülkeler arasında. Güvenlik açıklarını ve saldırı türlerini özetledik.

Medyanın görevi kamuoyunu gerçeklerle, doğru bilgi ile aydınlatmak. Ama ne yazık ki bu çizginin çok çok dışına taşmış durumda günümüz medyası. Tanol Türkoğlu çeşitli örneklerle günümüz medyacılığını değerlendirdi. Dijitalem ise kuşak çatışmasından, Godwin Yasası’na kadar farklı konularla yine dopdolu.

Ali Akurgal “Birlikte düşünelim” yazı serisini sürdürüyor. Bu hafta bir öneri ortaya attı: Bizde günümüzde karşılaştığı sorunlara bilimi kullanarak çözüm getiren bir karaktere çok ama çok ihtiyaç var. Böyle bir karakter yaratılarak bir rol model haline neden dönüştürülmesin ki?

Tartışma sayfasında Bekir Onur’un öğretme ve öğrenme kavramlarını yeniden düşünmek başlıklı yazısına da dikkatinizi çekmek isteriz.

İstanbul Kültür Üniversitesi’nden Prof. Dr. Nihal Sarıer pediyodik tablonun keşfedilmesinin 150. Yılı üzerine son derece bilgilendirici bir yazı yazarken Atılım Üniversitesi’nden Doğuş Kaya iş yaşam kalitesine etki eden unsurlar yazısını bu hafta da sürdürdü.

Yağmur Kan, bu yıl Lasker Temel Tıp Araştırma Ödülü’nü kazanan iki bilim insanının, Cooper ve Miller’ın bağışıklık sistemini anlamak için yaptıkları çalışmalarının harika öyküsünü anlattı bize.

Beslenme ve Bilim sayfamızda sağlıklı beslenerek depresyonu engelleyebilir miyiz diye soruyoruz. Ve bir soru daha: Kahve, bal ile tatlandırılabilir mi?

Araştırma Gündemi sayfalarımızda Alzheimer’ı teşhiste önemli bir ilerleme sağlanmasından tutun saniyede 47 adım atan dünyanın en hızlı karınca türüne, Avrupa’daki hava kirliliğine kadar ilginç haberler hazırladık sizlere.

Murat Altaş’ın hazırladığı Hayvanlar Dünyası’nın bu haftaki konuğu ise dışkıları karbon salımını engelleyen görünümü karidese benzeyen bir deniz canlısı olan kril.

Gelecek hafta yine ilginç konularla, tartışmalarla karşınızda olacağız. Hepinize keyifli okumalar.

Bir ulus nasıl süper güç haline geldi? yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Sayılarımıza ulaşmak için tıklayınız

HBT Dergi 188. Sayı – 1 Kasım 2019 yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Yaşanan siber saldırının DDOS türünde bir saldırı olduğu belirlendi. DDOS saldırılarında sunucularda aşırı bir yoğunluk yaratılarak sistem çalışamaz hale getiriliyor.

Garanti Bankası: Sorunu çözmek için çalışıyoruz

Garanti Bankası’ndan dün akşam saatlerinde yapılan açıklamada, “Dijital hizmetlerimize yönelik yoğun internet trafiği nedeniyle dijital kanallarımızda erişim sıkıntısı yaşamaktayız. İnternet servis sağlayıcılarımızla beraber sorunu gidermek için çalışıyoruz. Müşterilerimizin yaşadığı mağduriyet için özür dileriz” ifadesi kullanıldı. Garanti Bankası’nın cep şubesinde sıkıntı devam ediyor.

Türk Telekom: Siber güvenlik uzmanlarımız müdahale etti

Türk Telekom’dan yapılan açıklamada ise saldırının bertaraf edildiği bildirilirken, “Saldırı, Türkiye’nin bilgi, iletişim ve teknoloji şirketi Türk Telekom’un alanında yetkin siber güvenlik uzmanları tarafından zamanında müdahale edilerek durdurulmuştur.

Ülkemizin en büyük Siber Güvenlik Merkezine sahip olan şirketimizin aldığı önlemlerle yurt içi ve yurt dışı internet trafiği herhangi bir olumsuzluğa meydan vermeksizin normal seyrinde devam etmektedir” açıklaması yapıldı.

Kaynak: Cumhuriyet

Garanti Bankası ve Türk Telekom’a ‘siber saldırı’ yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Gayet gizli tutulan, pek çok ayrıntısı hala açıklanmayan, açıklanmayacak olan saldırıya “resmen” Olympic Games adı verildiği, ama siber güvenlik camiasında Stuxnet olarak adlandırıldığı anlatıldı. Konuyu dünya kamuoyunun dikkatine ilk kez sunan New York Times muhabiri David Sanger’in sık sık bilgi verdiği filmde, Amerikalı ve İsrailli bazı yüksek düzey güvenlik yetkilileri de “söyleyebilecekleri kadarını” söylediler. https://youtu.be/0X0Teo5AxQM. (Belgesel, 2016’da Berlin Film Festivali’nde gösterilmişti).

Steve Jobs ve Apple, Wikileaks belgeselleriyle ünlü Amerikalı yapımcı Alex Gibney’nin Zero Days adlı belgeselinde en sıradışı bölüm ise, bizzat Ulusal Güvenlik Kurumu (NSA) ve CIA’de çalışan “vicdan sahibi” bazı görevlilerin kolektif ve anonim ifadelerinden oluşan “bu işi nasıl yaptık” açıklamasıydı. Filmde, yüz görüntüsü ve sesi dijital işlemle “bozulan” bir kadın görevli şaşılacak bir açıklıkla olayı başından sonuna kadar anlatıyor. Filmin sonunda, bu görevlinin aslında bir aktör olduğu ve NSA ve CIA kaynaklı “açıklanabilecek” (?) anonim bilgileri aktardığı seyirciye gösteriliyor.

Olympic Games “solucan yazılımının” Natanz’da nasıl etki yaptığı şöyle anlatıldı: Yazılım, uranyum işlemede kullanılan santrifüj borularındaki titreşimi çok artırarak veya çok azaltarak borularda metal yorgunluğu yaratıp boruların çatlamasını patlamasını sağladı. Öylesine karmaşık bir yazılımdı ki kumanda odasındaki ekranlarda, santrifüj “normal” hızında işliyor görülüyordu. Filmde anlatıldığına göre, hurdaya dönen santrifüj parçaları İran’dan ABD’e kaçırılmış, Başkan Bush’a gösterilmek üzere Beyaz Saray’a kadar nakledilmiş. Bush, bu kanıt üzerine Stuxnet saldırısına devam demiş. İşlem, Obama’nın göreve başlamasına kadar devam etmiş. Obama da 2009’da göreve başladıktan sonra onay vermek zorunda kalmış.

Filmde, sibersaldırı ardından İran’ın nükleer programında aksama yaşandığı, ama kısa sürede bu giderildiği gibi, eskisinden daha etkin bir şekilde programın sürdüğü de belirtildi. İran’dan Suudi Arabistan’ın Aramco petrol şirketine 2012’de ve ABD’de 2013’te bankalara yönelik saldırılarla İran’ın “Biz de size aynısını yapabiliriz” mesajı verdiği, yine uzmanların açıklamalarıyla anlatıldı.

Bütün bu gelişmeler ardından, ABD ve İsrail’in süren işbirliğiyle Nitro Zeus adlı çok daha gelişkin bir siber saldırı yazılımının “hazır olduğu” da filmin son mesajıydı.

Edip Emil Öymen

*Bu yazı 05.02.2017 tarihli BTHaber’de yayınlamıştır.

Stuxnet saldırı belgeseli yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.