2007’de “son, en son” kitap yayınlandığında yine kimse, bunun “en son, son” olacağına inanmadı. Aslında evet, Rawling diziyi sürdürmedi, ama zaten on yılda 7 kitap ve 8 film çıkmıştı. Sadece filmlerin toplam gişe geliri 7.7 milyar doları buldu. 2016’ya geldiğimizde roman, tiyatroya “Lanetli Çocuk” adıyla uyarlandı: Londra’da tek bir oyunun uzun yıllar sürekli sahnelendiği Palace Tiyatrosu’na taşındı. Burada, Hazreti İsa’nın hayatına odaklanan müzikal 8 yıl, Victor Hugo’nun “Sefiller”inden yapılma müzikal 19 yıl aralıksız oynanmıştı. Lanetli Çocuk da öyle olabilir.

Harry Potter ekonomisi

British Museum 20 Ekim’de, ilk Potter’ın yayınlanmasının 20’inci yıldönümünde “Sihir Tarihi” adlı sergisini açıyor. Sergiyle eş zamanlı Bloomsbury Yayınevi iki kitap çıkartacak. Biri, serginin kataloğu, diğeri “Sihir Tarihinde Bir Yolculuk” başlığıyla astroloji ve simyadan bugüne sihir ve ilgili konularda tarihsel ve kültürel bir analiz. BBC de boş durmayacak elbette, o da bir belgeselle “etinden sütünden tüyünden” kervanına katılacak.

HP merakı sadece İngiltere’ye özgü değil. Romanlar 79 dile çevrildi. Türkçeye, Sevin Okyay’ın harika üslûbuyla aktarıldı. Sadece 2016’da eBay alışveriş sitesinde HP ile ilgili “şeylerin” satışı 3.3 milyon doları buldu. eBay’e inanırsak, son üç ayda, her dakika 10 tane “sihirli değnek” ve saatte bir HP kostümü satılmış. eBay dışında kalan satış mağazaları ve dükkanlardaki satışları bilemiyoruz.

21 saatlik film maratonu

Londra’daki bir sinemada HP filmleri maraton halinde gösterildi. Seans 30 Nisan akşamı 20.30’da başladı. 1 Mayıs Pazartesi sabahı 5.25’de sona erdi. Dünyanın öte yanında Florida’da “HP Sihirli Dünyası” tema parkını 2016’da 20.4 milyon kişi ziyaret etti. Florida’da ikinci bir park daha var, Hollywood ve Osaka/Japonya’da da birer tane. HP filmlerini çeviren Warner’ın Londra stüdyosunu 2012’den bu yana 8 milyon kişi ziyaret etti. Londra’nın tren istasyonu King’s Cross’ta “Peron 9¾” bir ziyaretgah: Burası, HP’nin “treninin” kalktığı (!) peron çünkü!

Yayınevinin, ilk HP romanı için yazara ödediği para 2 bin 500 Sterlindi (3,400 dolar). Rawling’in tükenmez yaratıcı yenilikçi buluşçuluğu, zihin gücü ve hayal enginliği, HP romanlarından küresel boyutta milyonları aşan bir hayran kitlesi yarattı. 2000 yılında yayınlanan “Ateş Kadehi”, ABD ve İngiltere’de eş saat diliminde satışa sunuldu ki okurlar, kitabı çabucak okuyup, sürprizleri saat farkı sayesinde sosyal medyada “açık etmesinler” diye.

HP, Broadway’e yolcu

Geçen yıl Londra’da sahnelenmeye başlanan HP’nin tiyatro oyunu “Lanetli Çocuk” New York’un tiyatro semti Broadway’e de kopyalanacak. Oyunda HP, evlenmiş, üç çocuklu, orta yaşlı bir devlet memuru: Sihir Bakanlığı’nda çalışıyor. Oğlunu, kendi okuduğu eski okuluna öğrenci olarak (“sihir öğrensin” diye) yolluyor. Oyunda ilginç bir ayrıntı, Hermione adlı genç kız karakterini siyah bir sanatçının oynaması. J.K.Rawling, “Roman kahramanlarımın ne renkte olduklarını hiç belirtmedim” diyerek, elbette bir siyah sanatçının, “beyaz” (?) bir karakteri canlandırabileceğini söyledi. Buna rağmen grafik sanatçısı Anoosha Syed’in, twitter hesabında Hermione’yi “siyah”, HP’yi “esmer” olarak çizip ırkçı nefret söylemine maruz kalması, Trump-sonrası altüst dünya düzeninin bir ironisi.

Edip Emil Öymen

*Bu yazı 29.09.2017 tarihli Dünya gazetesinde yayınlandı.

Harry Potter 20 yaşında oldu yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

Peki Kuban’ın çalışma masasında tamamlanmayı bekleyen 5-7 kitabı ne olacak? Neyse gerçekçi davrandı ve roman yazımına girmedi; ama bu durumdan bir aşk yazısı çıktı… Herhalde Kuban’ın bugüne kadar ki yazı hayatında eksik bir konuydu!

Yazı çok iyi, okuyunca göreceksiniz, aşka çok farklı açılarda yaklaşıyor; biz de bu makalenin yanına “bilim aşk ile tanışıyor” incelemesini ekledik. Ortaya bir aşk dosyası koymaya çalıştık!  Bunca toplumsal karamsarlığa belki aşk ile bir açılım gelebilir mi?

Kuban’ın yazısından bir bölüm:

“Aşk her dilin en gizemli sözcüğüdür. Bütün duygularınızı, gençliğinizi, yaşamınızı ya da hayvansı içgüdülerinizi içerir. Yaşam felsefenizi, doğa yorumunuzu, güzellikleri, çirkinlikleri, hayal edebildiğiniz bütün hisleri aşk sözcüğüne katabilirsiniz. Dilde bu kadar esnek başka sözcük yoktur. Edebiyatın, tiyatronun, sinemanın, musikinin, psikolojinin bu kadar derinden işlediği başka konu da yok. Evrim, yaşam, döllenme, birleşme, çocuk, anne-baba, ev, evlilik hep bu aks etrafında döner. İnsan ‘Sevgiyi Aşk’tan öğrendi’ denebilir.”

İki Bilge Cumartesi konferansı

Biliyorsunuz, her ayın ilk Cumartesi günü, Kuban ve Güvenç hocaların İki Bilge konferansı var. Geçen Cumartesi salon doldu taştı. Çok güzel şeyler anlattılar. Kuban, tarihçi olarak gelecek için karamsar olmadığını, bugün yaşanılan derin sorunların nedeninin, Osmanlı’dan miras olarak bize kalan ‘Cahil Toplum’dan kaynaklandığını belirtti. Bu dünyada ‘Yakın Geçmişe Saygı’sı olmayan hiçbir devletin, ülkenin ve toplumun bulunmadığını vurguladı. Biz ise bu konuda derin sorunlar yaşıyoruz. Kuban, tarihin tamamen uydurma olarak yazılabileceğini, çağdaş ve uygar ülkelerde bunun tartışılarak yapıldığını, bizde ise tartışma olmadığı için bunu başaramadığımızı vurguladı. Daha pek çok şey…

Bozkurt Güvenç geçen sayımızdaki makalesi çerçevesinde konuştu. O yazı önemli, dönüp okuyun lütfen. Güzel anekdotlar anlattı. Zenginlik ile aydınlanmanın farklı olduğunu, zengin olup da cehalet içinde yüzenlerin çok olduğunu, İran’ın Tıp Akademisi’ni 1826’da kurduğunu, bizde ise 1993’de kurulan Bilimler Akademisi’nin 10 yıl sonra ortadan kaldırıldığını belirtti. Tabii en önemli vurgularından biri İslamın Altın Çağı’nın 1500’lerde sona ererken, uygarlık inşasının Avrupa’ya geçtiğini; bu anlamda Avrupa’nın Ortaçağı biterken, İslam Dünyasının Ortaçağı’nın başladığını belirtmesiydi.

Bu konuşmalarını kısa videolarını herkesebilimteknoloji.com portalında yayımlayacağız. Biraz zaman…

Dergiden seçmeler

İlginç ve güzel konular seçtik sizler için. TÜİK’in yaptığı iller arasında memnuniyet anketinin derli toplu sonuçlarını Bayram Ali Eşiyok sunuyor. Ispartalıların en memnun kent halkı olması sürpriz mi veya Muşluluların en mutsuz? Mustafa Çetiner uyuşturucu alışkanlığına bakıyor; Tanol Türkoğlu demokrasi umudunu internette arıyor. Yazarlarımız kendi alanlarındaki dünyadan renkli yazılar sunuyorlar sizlere…

Bu sayıdan itibaren bilimin metafiziğe bakışı ile ilgili kısa yazılar sunmaya başlıyoruz. Tadı damağınızda kalabilir! Daha geniş bir yazı seçkisi özeti için, ana sayfamızdaki içindekilere bakabilirsiniz.

Ne diyorduk: Her Cuma beyin besleme günü. HBT geleceği kurmak için yola çıktı; ülkeyi bu temel üzerinde inşa etmek zorundayız… Bizi izleyin, izletin…

Gelecek Cuma yeniden buluşmak üzere, sevgiyle kalın.

Özür: Geçen yazımızda bu köşede Etnomüzikolog Yıldıray Erdener’in soyadının yazılışında hata yaptık. Düzeltir, özür dileriz.

Doğan Kuban Aşk’a Nasıl Bakıyor? yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.