Sovyetler arşivleri - Herkese Bilim Teknoloji https://www.herkesebilimteknoloji.com/e/sovyetler Türkiye'nin günlük bilim, kültür ve eleştirel düşünce portalı Sun, 28 Oct 2018 13:03:17 +0000 tr hourly 1 Uzayda yürüyen ilk kadın Svetlana Savitskaya https://www.herkesebilimteknoloji.com/haberler/fizikuzay/uzayda-yuruyen-ilk-kadin-svetlana-savitskaya Tue, 25 Jul 2017 13:43:53 +0000 http://www.herkesebilimteknoloji.com/?p=7293 33 yıl önce bugün Salyut 7 kozmonotu Svetlana Savitskaya, uzayda yürüyen ilk kadın oldu. Bir pilotun kızı olan Svetlana Savitskaya, çocukluğundan beri uçmayı hayal etmişti. Önce paraşütle atlamada dünya şampiyonu oldu, daha sonra test pilotu ve sonunda da bir kozmonot… Sahadaki başarıları eşsizdi ve uçma tutkusu ile rekabet edebilecek birisini bulmak çok zordu. Ailesinden gizli paraşütle atlıyordu Svetlana Savitskaya, 8 Ağustos 1948’de Moskova’da doğdu. Sovyet Hava Savunma Komutanı Yardımcısı Yeveniy Savitsky’nin kızı olarak ayrıcalıklı bir gençlik yaşadı. On altı yaşındayken, ailesinin izni olmadan paraşütle atlamaya başlamıştı. Babası bu ilgisini keşfettiğinde, ona destek oldu. 17. yaş gününe kadar 450 kez atlayış yaptı. 18 yaşında, en iyi Sovyet havacılık mühendisliği okulu olan Moskova Havacılık Enstitüsü’ne kayıt olurken pilotluk dersleri de alıyordu. 20 yaşına geldiğinde ise tek başına uçuş yapabiliyordu. Havacılıkta 18 dünya rekoru Svetlana Savitskaya Havacılık Enstitüsü’nden mezun olduktan sonra uçuş eğitmeni olarak çalıştı. 1970 yılında akrobasi alanında olmak üzere, havacılıkta 18 dünya rekoru kırdı. 1972’de Savitskaya yirmi çeşit uçak ile çalışmış ve 1.500 uçuş saati deneyimi yaşamıştı. Savitskaya, 30 Temmuz 1980’de kadın kozmonot grubunun bir parçası olarak seçildi. Kozmonot araştırmacısı olarak Salyut uzay istasyonu ve Soyuz-T uzay aracı üzerindeki uçuş görevlerine yönelik bir eğitim kursuna başladı. Adı, bir asteroide verildi 19 Ağustos 1982’de diğer kozmonotlar Alexander Serebrov ve Leonid Popov ile birlikte Soyuz T-7 uzay aracı ile Salyut 7 uzay istasyonuna gitti. Birkaç deney yaptıkları 7 gün, 21 saat, 52 dakikalık görevden sonra Dünya’ya döndüler. Böylece Savitskaya, uzaydaki 53. kozmonot ve 2. kadın kozmonot oldu. 2 yıl sonra Soyuz T-12 uzay aracı ile ikinci uzay uçuşuna katıldı. 33 yıl önce bugün, 25 Temmuz 1984’te kozmonot Vladimir Dzhanibekov ile Salyut 7 istasyonunda kaynak deneyleri yapmak için, EVA denilen, araç dışı etkinlik gerçekleştirdi. Bu etkinlik 3 saat 35 dakika sürdü ve Savitskaya uzayda yürüyen ve iki kez uzaya giden ilk kadın oldu. 4118 Sveta asteroidi onun adını taşır. Dünya Kadınlar Günü nedeniyle sadece kadın kozmonotlardan oluşan ekibin komutanı olarak Salyut 7 istasyonuna gitmeleri planladıysa da, sonrasında iptal edildi. Savitskaya 1987’de uzay araçları ve uzayda kullanılan çeşitli malzemeler üreten Rus şirketi RKK Energiya’ya baş tasarımcı olarak atandı. “Uzaydayken, tüm dünya evin olur” Svetlana Savitskaya’dan bir alıntı: “Oradan Dünya’yı izlerken, sadece güzel ve mavi bir gezegen değil, beşeri faaliyetleri olan ve yaşanabilir bir yer görürsünüz. Tüm ışıklandırılmış sokaklarını, caddelerini ve büyük şehirlerini, hem gece hem de gündüz izleyebilirsiniz. Bir uzay istasyonu ya da uzay aracında olan herhangi biri, insan zekası ile yapılmış olan bu araçlar ile ilgili elinde olmadan gururlanır. İnsan uygarlığının yaşadığı bu gezegenin, evi olduğunu düşünür. Yani, ülkesini değil, bütün dünyayı evi olarak görür. Ve, er ya da geç, evine dönmeyi ister.” Uzay araştırmalarında “erkek mi, yoksa kadın mı?” tartışmaları Svetlana Savitskaya, uzay çalışmalarında bir kadının varlığının kesinlikle gerekli olduğuna inanıyor. Karma bir ekibin daha verimli çalıştığına dikkat çekiyor ve ekliyor: “Ayrıca bir kadın, yörüngedeki bazı operasyonlar için daha uygun, mesela biyoteknolojide.” Bilim insanları da, renk seçiciliği konusunda kadın gözünün erkeğe göre daha dikkatli olduğunu savunuyor. Kadınlar, daha geniş bir skalada renk ayrımı yapabiliyor, bu da uzaydaki maden yataklarını tespit edebilmek için çok önemli. Uzmanlara göre, bir kadının dikkati, astrofizik araştırmalarında hayati önem taşıyor. Kadınların uzay çalışmalarında ön plana çıkmasıyla, “erkek işi” mi yoksa “kadın işi” mi tartışmaları önemsiz hale geldi. Ancak bu herkesin uçabileceği anlamına gelmez, sadece profesyoneller uçabilir.

Uzayda yürüyen ilk kadın Svetlana Savitskaya yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]> 33 yıl önce bugün Salyut 7 kozmonotu Svetlana Savitskaya, uzayda yürüyen ilk kadın oldu.

Bir pilotun kızı olan Svetlana Savitskaya, çocukluğundan beri uçmayı hayal etmişti. Önce paraşütle atlamada dünya şampiyonu oldu, daha sonra test pilotu ve sonunda da bir kozmonot… Sahadaki başarıları eşsizdi ve uçma tutkusu ile rekabet edebilecek birisini bulmak çok zordu.

Ailesinden gizli paraşütle atlıyordu

Svetlana Savitskaya, 8 Ağustos 1948’de Moskova’da doğdu. Sovyet Hava Savunma Komutanı Yardımcısı Yeveniy Savitsky’nin kızı olarak ayrıcalıklı bir gençlik yaşadı. On altı yaşındayken, ailesinin izni olmadan paraşütle atlamaya başlamıştı. Babası bu ilgisini keşfettiğinde, ona destek oldu. 17. yaş gününe kadar 450 kez atlayış yaptı. 18 yaşında, en iyi Sovyet havacılık mühendisliği okulu olan Moskova Havacılık Enstitüsü’ne kayıt olurken pilotluk dersleri de alıyordu. 20 yaşına geldiğinde ise tek başına uçuş yapabiliyordu.

Havacılıkta 18 dünya rekoru

Svetlana Savitskaya Havacılık Enstitüsü’nden mezun olduktan sonra uçuş eğitmeni olarak çalıştı. 1970 yılında akrobasi alanında olmak üzere, havacılıkta 18 dünya rekoru kırdı. 1972’de Savitskaya yirmi çeşit uçak ile çalışmış ve 1.500 uçuş saati deneyimi yaşamıştı.

Savitskaya, 30 Temmuz 1980’de kadın kozmonot grubunun bir parçası olarak seçildi. Kozmonot araştırmacısı olarak Salyut uzay istasyonu ve Soyuz-T uzay aracı üzerindeki uçuş görevlerine yönelik bir eğitim kursuna başladı.

Adı, bir asteroide verildi

19 Ağustos 1982’de diğer kozmonotlar Alexander Serebrov ve Leonid Popov ile birlikte Soyuz T-7 uzay aracı ile Salyut 7 uzay istasyonuna gitti. Birkaç deney yaptıkları 7 gün, 21 saat, 52 dakikalık görevden sonra Dünya’ya döndüler. Böylece Savitskaya, uzaydaki 53. kozmonot ve 2. kadın kozmonot oldu.

2 yıl sonra Soyuz T-12 uzay aracı ile ikinci uzay uçuşuna katıldı. 33 yıl önce bugün, 25 Temmuz 1984’te kozmonot Vladimir Dzhanibekov ile Salyut 7 istasyonunda kaynak deneyleri yapmak için, EVA denilen, araç dışı etkinlik gerçekleştirdi. Bu etkinlik 3 saat 35 dakika sürdü ve Savitskaya uzayda yürüyen ve iki kez uzaya giden ilk kadın oldu. 4118 Sveta asteroidi onun adını taşır.

Dünya Kadınlar Günü nedeniyle sadece kadın kozmonotlardan oluşan ekibin komutanı olarak Salyut 7 istasyonuna gitmeleri planladıysa da, sonrasında iptal edildi. Savitskaya 1987’de uzay araçları ve uzayda kullanılan çeşitli malzemeler üreten Rus şirketi RKK Energiya’ya baş tasarımcı olarak atandı.

“Uzaydayken, tüm dünya evin olur”

Svetlana Savitskaya’dan bir alıntı:

“Oradan Dünya’yı izlerken, sadece güzel ve mavi bir gezegen değil, beşeri faaliyetleri olan ve yaşanabilir bir yer görürsünüz. Tüm ışıklandırılmış sokaklarını, caddelerini ve büyük şehirlerini, hem gece hem de gündüz izleyebilirsiniz. Bir uzay istasyonu ya da uzay aracında olan herhangi biri, insan zekası ile yapılmış olan bu araçlar ile ilgili elinde olmadan gururlanır. İnsan uygarlığının yaşadığı bu gezegenin, evi olduğunu düşünür. Yani, ülkesini değil, bütün dünyayı evi olarak görür. Ve, er ya da geç, evine dönmeyi ister.”

Uzay araştırmalarında “erkek mi, yoksa kadın mı?” tartışmaları

Svetlana Savitskaya, uzay çalışmalarında bir kadının varlığının kesinlikle gerekli olduğuna inanıyor. Karma bir ekibin daha verimli çalıştığına dikkat çekiyor ve ekliyor: “Ayrıca bir kadın, yörüngedeki bazı operasyonlar için daha uygun, mesela biyoteknolojide.” Bilim insanları da, renk seçiciliği konusunda kadın gözünün erkeğe göre daha dikkatli olduğunu savunuyor. Kadınlar, daha geniş bir skalada renk ayrımı yapabiliyor, bu da uzaydaki maden yataklarını tespit edebilmek için çok önemli. Uzmanlara göre, bir kadının dikkati, astrofizik araştırmalarında hayati önem taşıyor. Kadınların uzay çalışmalarında ön plana çıkmasıyla, “erkek işi” mi yoksa “kadın işi” mi tartışmaları önemsiz hale geldi. Ancak bu herkesin uçabileceği anlamına gelmez, sadece profesyoneller uçabilir.

Uzayda yürüyen ilk kadın Svetlana Savitskaya yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]> 7293 Astronomi tarihinde iki önemli olay: İlk uzay istasyonu ve Hindistan’ın ilk uydusu https://www.herkesebilimteknoloji.com/slider/astronomi-tarihinde-iki-onemli-olay-ilk-uzay-istasyonu-hindistanin-ilk-uydusu Wed, 19 Apr 2017 11:43:44 +0000 http://www.herkesebilimteknoloji.com/?p=6191 1971 – İlk uzay istasyonu Salyut 1 uyduya fırlatıldı Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği arasında 1957’den 1975’e kadar süren, resmî olmayan bir rekabet vardı. 1969 yılında ABD’li astronot Neil Armstrong aya ilk ayak basan kişi olunca Sovyetler’in önünde uzay yarışını sürdürmek için fazla seçenek kalmamıştı. Ya Mars’a insan gönderecek ya da insanlı uzay istasyonları kuracaktı. Sovyetler daha ucuz ve mütevazı seçenek olan uzay istasyonları planını devreye soktu. Uzay istasyonu, uzay boşluğunda insanların konaklaması ve çalışması için hazırlanan platformlardır. Uzay istasyonları, yörüngede haftalarca, aylarca, hatta yıllarca kalmak üzere tasarlanırlar. Sovyetler çalışmalarını tamamlayıp, 19 Nisan 1971’de ilk insanlı uzay istasyonu olan Salyut 1’i uzaya gönderdi. 6 Haziran 1971’de ilk mürettebat bir kapsül içinde istasyona ulaştı. Sovyetler başarılı ilk projenin ardından, 1980’lere kadar yörüngeye 7 tane Salyut istasyonu gönderdi. Bu istasyonlar basit, ucuz, ancak etkili ve güvenli uzay platformları olarak hizmet verdi. Salyut’lara 30’dan fazla uzay uçuşu yapan, 70’ten fazla mürettebat gitti. Bu uçuşlarda uzayın insan organizmasına etkileri üzerine değerli bilgiler ve tecrübeler edindiler, uzayda kalma rekorları kırdılar. Ayrıca bu projeyle uzayda neredeyse sürekli olarak Sovyet vatandaşlarının bulunması sağlandı. Gelişmelerin ardından ABD de uzay istasyonu projesiyle ilgilenmeye başladı. ABD’nin ilk uzay istasyonu olan ve adı “uzay laboratuvarı” anlamına gelen Skylab, 14 Mayıs 1973’te uzaya gönderildi. İstasyona ilki 25 Mayıs 1973’te olmak üzere üç seferde toplam dokuz uzay adamı gönderildi. Skylab’ın çalışmaları, ismine uygun olarak bilimsel konularda yoğunlaştı. İstasyonda 2.000 saatten fazla bilimsel deney çalışması yapılmıştır. Ancak 1979 yılında Avustralya kıtasında çöle düştü, bazı parçaları halen NASA’da sergileniyor. 1975 – Hindistan’ın ilk uydusu olan Aryabhata fırlatıldı 1969 yılında Hindistan’ın ana uzay ajansı, Hindistan Uzay Araştırma Örgütü (ISRO) kurulmuştu. Örgütün amacı uzay teknolojisini geliştirmek ve ulusal yarara olan uygulamalarda kullanmaktı. Kurulduğu günden bu yana ISRO, sayısız dönüm noktası yakaladı. Hindistan’ın ilk uydusu Aryabhata, 19 Nisan 1975 yılında fırlatıldı. Uydu ismini ünlü Hint gökbilimci ve matematikçi Aryabhata’dan aldı. Uzayda bir uydu kurma ve kullanma konusunda deneyim kazanmak için ISRO tarafından inşa edilen uydu, Sovyetlerin Kosmos-3M fırlatma aracı ile Rus roket başlatma ve geliştirme alanı olan Kapustin Yar’dan fırlatıldı. Bu proje için, Sovyetler Birliği ve Hindistan arasında 1972’de imzalanan anlaşmaya göre: SSCB, Hindistan uydularını başlatmasının karşılığında, Hint limanlarını kullanabilecekti. Uydu, X-ışını astronomisi, havacılık ve güneş fiziğinde deneyler yapmak üzere inşa edildi. 1.4 metre çapındaki uydunun, 96.46 dakikalık bir yörüngede, dünyaya en uzak olduğu mesafe 611 kilometre; en kısa mesafe ise 568 kilometreydi ve 50.6 derecelik bir eğime sahipti. Uydu, 11 Şubat 1992’de Dünya’nın atmosferine geri döndü. İlk uydusu Sovyetler tarafından fırlatılan Hindistan, 1980 yılında Rohini adlı uydusunu, ilk kez yerli bir roketle yörüngeye yerleştirdi. Yıllar geçtikçe ISRO, Hint ve yabancı müşterilerine çeşitli projeler yürüttü. Yakın zamanda, 28 Eylül 2015’de ise Hindistan, Astrosat isimli ilk uzay gözlem uydusunu fırlattı. ISRO’nun uydu fırlatma projeleri, çoğunlukla yerli fırlatma araçları ile gerçekleşiyor ve şu an, Dünya’nın en gelişmiş uzay ajansları arasında yer alıyor.

Astronomi tarihinde iki önemli olay: İlk uzay istasyonu ve Hindistan’ın ilk uydusu yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]> 1971 – İlk uzay istasyonu Salyut 1 uyduya fırlatıldı

Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği arasında 1957’den 1975’e kadar süren, resmî olmayan bir rekabet vardı. 1969 yılında ABD’li astronot Neil Armstrong aya ilk ayak basan kişi olunca Sovyetler’in önünde uzay yarışını sürdürmek için fazla seçenek kalmamıştı.

Ya Mars’a insan gönderecek ya da insanlı uzay istasyonları kuracaktı. Sovyetler daha ucuz ve mütevazı seçenek olan uzay istasyonları planını devreye soktu. Uzay istasyonu, uzay boşluğunda insanların konaklaması ve çalışması için hazırlanan platformlardır. Uzay istasyonları, yörüngede haftalarca, aylarca, hatta yıllarca kalmak üzere tasarlanırlar.

Sovyetler çalışmalarını tamamlayıp, 19 Nisan 1971’de ilk insanlı uzay istasyonu olan Salyut 1’i uzaya gönderdi. 6 Haziran 1971’de ilk mürettebat bir kapsül içinde istasyona ulaştı.

Sovyetler başarılı ilk projenin ardından, 1980’lere kadar yörüngeye 7 tane Salyut istasyonu gönderdi. Bu istasyonlar basit, ucuz, ancak etkili ve güvenli uzay platformları olarak hizmet verdi. Salyut’lara 30’dan fazla uzay uçuşu yapan, 70’ten fazla mürettebat gitti. Bu uçuşlarda uzayın insan organizmasına etkileri üzerine değerli bilgiler ve tecrübeler edindiler, uzayda kalma rekorları kırdılar. Ayrıca bu projeyle uzayda neredeyse sürekli olarak Sovyet vatandaşlarının bulunması sağlandı.

Gelişmelerin ardından ABD de uzay istasyonu projesiyle ilgilenmeye başladı. ABD’nin ilk uzay istasyonu olan ve adı “uzay laboratuvarı” anlamına gelen Skylab, 14 Mayıs 1973’te uzaya gönderildi. İstasyona ilki 25 Mayıs 1973’te olmak üzere üç seferde toplam dokuz uzay adamı gönderildi. Skylab’ın çalışmaları, ismine uygun olarak bilimsel konularda yoğunlaştı. İstasyonda 2.000 saatten fazla bilimsel deney çalışması yapılmıştır. Ancak 1979 yılında Avustralya kıtasında çöle düştü, bazı parçaları halen NASA’da sergileniyor.

1975 – Hindistan’ın ilk uydusu olan Aryabhata fırlatıldı

1969 yılında Hindistan’ın ana uzay ajansı, Hindistan Uzay Araştırma Örgütü (ISRO) kurulmuştu. Örgütün amacı uzay teknolojisini geliştirmek ve ulusal yarara olan uygulamalarda kullanmaktı.

Kurulduğu günden bu yana ISRO, sayısız dönüm noktası yakaladı. Hindistan’ın ilk uydusu Aryabhata, 19 Nisan 1975 yılında fırlatıldı. Uydu ismini ünlü Hint gökbilimci ve matematikçi Aryabhata’dan aldı.

Uzayda bir uydu kurma ve kullanma konusunda deneyim kazanmak için ISRO tarafından inşa edilen uydu, Sovyetlerin Kosmos-3M fırlatma aracı ile Rus roket başlatma ve geliştirme alanı olan Kapustin Yar’dan fırlatıldı. Bu proje için, Sovyetler Birliği ve Hindistan arasında 1972’de imzalanan anlaşmaya göre: SSCB, Hindistan uydularını başlatmasının karşılığında, Hint limanlarını kullanabilecekti.

Uydu, X-ışını astronomisi, havacılık ve güneş fiziğinde deneyler yapmak üzere inşa edildi. 1.4 metre çapındaki uydunun, 96.46 dakikalık bir yörüngede, dünyaya en uzak olduğu mesafe 611 kilometre; en kısa mesafe ise 568 kilometreydi ve 50.6 derecelik bir eğime sahipti. Uydu, 11 Şubat 1992’de Dünya’nın atmosferine geri döndü.

İlk uydusu Sovyetler tarafından fırlatılan Hindistan, 1980 yılında Rohini adlı uydusunu, ilk kez yerli bir roketle yörüngeye yerleştirdi. Yıllar geçtikçe ISRO, Hint ve yabancı müşterilerine çeşitli projeler yürüttü. Yakın zamanda, 28 Eylül 2015’de ise Hindistan, Astrosat isimli ilk uzay gözlem uydusunu fırlattı. ISRO’nun uydu fırlatma projeleri, çoğunlukla yerli fırlatma araçları ile gerçekleşiyor ve şu an, Dünya’nın en gelişmiş uzay ajansları arasında yer alıyor.

Astronomi tarihinde iki önemli olay: İlk uzay istasyonu ve Hindistan’ın ilk uydusu yazısı ilk önce Herkese Bilim Teknoloji üzerinde ortaya çıktı.

]]> 6191