Toplum genellikle yetişkinliğin 18-21 yaşlarında başladığını varsayar. Ancak yeni bir beyin araştırması, beynin yapısal olgunluğunun çok daha geç, yaklaşık 32 yaş civarında tamamlandığını gösteriyor. Bu bulgu, ergenlik dönemine dair bildiklerimizi yeniden düşünmemize neden olabilir.
Toplumda yaygın kabul, insanların 18-21 yaş civarında yetişkinliğe ulaştığı yönündedir. Fiziksel görünüm de çoğu zaman bu düşünceyi destekler. Ancak yeni bir araştırma, beynin gerçek anlamda yetişkin formuna ulaşmasının bundan on yıldan daha uzun bir süre sonra gerçekleştiğini ortaya koyuyor.Çalışmaya göre insan beyni yaklaşık 32 yaşına kadar gelişimini sürdürmeye devam ediyor.
Araştırmanın sonuçları Nature Communications dergisinde yayımlandı.
4000’den fazla beyin taraması incelendi
Araştırma, İngiltere’deki Cambridge Üniversitesinden sinirbilimciler Alexa Mousley ve Duncan Astle tarafından yürütüldü.
Bilim insanları doğumdan 90 yaşına kadar uzanan 4000’den fazla kişinin beyin taramasını analiz etti. Bu taramalar aslında daha önce farklı araştırmalar için yapılmıştı.
Araştırmacılar bu verileri inceleyerek beynin farklı yaşlarda nasıl yeniden düzenlendiğini ve sinir bağlantılarının ne zaman değiştiğini belirlemeye çalıştı.
Sinirbilimde bu bağlantı değişimleri “beyin bağlantısallığı” olarak adlandırılıyor ve beynin farklı bölgelerinin birbirleriyle nasıl iletişim kurduğunu gösteriyor.
Beyin yaşam boyunca yeniden düzenleniyor
İnsan beyninde yaklaşık 86 milyar nöron bulunur. Bu sinir hücreleri birbirleriyle iletişim kurarak bilgi aktarır.
Nöronların uzun uzantıları olan aksonlar, diğer hücrelere sinyal gönderir. Bu aksonların etrafı yağlı bir tabakayla kaplıdır. Bu tabaka sinyallerin daha hızlı iletilmesini sağlar ve bu nedenle “beyaz madde” olarak adlandırılır.
Beyindeki nöron sayısı yaşam boyunca çok fazla değişmez. Ancak bu hücreler arasındaki bağlantılar sürekli olarak yeniden düzenlenir:
- Kullanılmayan bağlantılar zayıflar ve yok olur
- Yeni bağlantılar oluşur
- Sık kullanılan bağlantılar güçlenir
Bu süreç beynin öğrenme ve uyum sağlama kapasitesinin temelini oluşturur.
Beyin gelişiminin beş dönemi
Araştırma, beynin gelişiminin sürekli ve doğrusal bir süreç olmadığını gösterdi. Bunun yerine, beynin farklı dönemlerde yeniden düzenlendiği beş ayrı evre bulundu.
Bu evreler şöyle sıralanıyor:
- Çocukluk: Doğumdan yaklaşık 9 yaşına kadar
- Ergenlik: 9 yaşından yaklaşık 32 yaşına kadar
- Yetişkinlik: 32-66 yaş
- Erken yaşlanma: 66-83 yaş
- Geç yaşlanma: 83 yaş ve sonrası
Araştırmacılara göre özellikle ergenlik dönemi beklenenden çok daha uzun sürüyor.
Beyin verimliliği 30’lu yaşlara kadar artıyor
Bebeklerin beyinlerinde çok sayıda sinir bağlantısı bulunur. Ancak bunların hepsi gerekli değildir. Çocukluk döneminde gereksiz bağlantılar ortadan kaldırılır ve önemli bağlantılar güçlendirilir.
Yaklaşık 9 yaş civarında başlayan ergenlik dönemi, beynin farklı bölgelerinin daha verimli iletişim kurmasını sağlayan değişimlerle karakterizedir.
Araştırmaya göre sinirsel verimlilik yalnızca ergenlik döneminde artar ve bu artış 30’lu yaşların başına kadar devam eder.
Bu bulgu bilim insanları için oldukça şaşırtıcı.
Beyin yaşlanırken ne oluyor?
Araştırma, beynin yetişkinlik döneminden sonra da değişmeye devam ettiğini gösteriyor.
32-66 yaş arasında beyin bağlantıları büyük ölçüde kararlı kalıyor. Ancak daha ileri yaşlarda bazı bağlantılar zayıflamaya başlıyor.
Özellikle beyaz madde kaybı:
- hafıza sorunlarına
- bilişsel yavaşlamaya
- dikkat problemlerine
yol açabiliyor.
Ruh sağlığıyla bağlantısı olabilir
Araştırmanın ilginç sonuçlarından biri de ruh sağlığıyla ilgili.
Araştırmacılara göre insanların yaklaşık üçte ikisi, hayatları boyunca yaşayacakları ruhsal rahatsızlıkların ilk belirtilerini 25 yaşından önce gösteriyor.
Bu durum, beynin en yoğun yeniden yapılanma sürecinin ergenlik döneminde gerçekleşmesiyle ilişkili olabilir.
Beynin nasıl “kablolandığı”, dikkat, hafıza, dil ve davranış gibi birçok bilişsel süreci etkileyebiliyor.
Yetişkinlik gerçekten ne zaman başlıyor?
Araştırma, insanların gerçekten ne zaman yetişkin sayılması gerektiği sorusunu da yeniden gündeme getiriyor.
Ancak uzmanlar bu bulguların tek başına kesin bir yanıt vermediğini söylüyor.
Nebraska Üniversitesi’nden sinirbilimci Hillary Schwarb, çalışmanın yalnızca beynin beyaz maddesine odaklandığını hatırlatıyor. Bu nedenle düşünme, davranış ve karar alma süreçlerinin zaman içinde nasıl değiştiğini tam olarak açıklamıyor.
Yine de araştırma, beynin gelişimi hakkında önemli bir gerçeği ortaya koyuyor:
İnsan beyni düşündüğümüzden çok daha uzun süre gelişmeye devam ediyor.
Görsel: Pexels.com
Kaynak: https://www.snexplores.org/article/long-adolescence-adult-brain