ABD Deniz Kuvvetleriâne alınan asker adaylarına Covid-19 salgını nedeniyle uygulanan prosedür, normal olarak Åu Åekilde belirlenmiÅti: Adayların, orduya teslim olmadan önce iki ay süreyle evde karantinaya alınmaları isteniyordu. Bunun ardından, ordu tesislerine alınan adayların hepsine, gözetim altında yürütülen iki haftalık karantina uygulanıyordu. Karantina boyunca, adaylar iki kiÅilik odalarda kalıyorlar, uyku ve yemek dıÅında mutlaka çift maske takıyorlar, karantina alanı dıÅına çıkamıyorlardı ve de en az 1,8 metrelik sosyal mesafeye, fiziksel temas ve hijyen kurallarına uyumları gözetmenlerce 24 saat kontrol ediliyordu. Karantina sonrasında qPCR testi uygulanıyor, test sonucu pozitif çıkanlar mutlak izolasyona alınıyor, negatif çıkanlar birliklerine sevkediliyordu. Mutlak izolasyona alınan adaylar ise iyileÅtikten sonra birliklerine gönderiliyorlardı.
12 Mayıs 2020 ile 15 Temmuz 2020 arasında yapılan ve sonuçları 14 Kasımâda New England Journal of Medicineâde yayımlanan bir çalıÅmada, veri toplamak amacıyla, biraz daha ayrıntılı bir prosedür uygulandı.
Buna göre, araÅtırmaya katılmayı kabul eden adaylara, 14. Gün testlerinin yanı sıra ilk gün ve 7. günde de qPCR testi uygulandı, ayrıca, her gün ateŠölçümü ve semptom taramasına tabi tutuldu. 12 Mayıs-15 Temmuz arasında askere alınan 3402 adaydan 1848âi bu araÅtırmaya katıldı. ÃalıÅmaya katılan 1848 gencin %2,8âi bu dönemde Covid-19 hastalıÄına yakalandı. Ancak, ilginç olanı, hastalıÄa yakalanan bu gençlerden %90,2âsinde hiçbir semptom belirlenememiÅ olmasıdır. İstatistiksel sayılar aÅaÄıdaki çizelgede özetlenmiÅtir.
ÃalıÅmanın sonuçları, SARS CoV-2ânin bulaŠözellikleri hakkında veriye dayalı çıkarımlar yapmaya olanak saÄlamıÅtır:
1-SARS CoV-2 virüsü, bulaÅtıÄı genç insanların büyük çoÄunluÄunda, hiçbir rahatsızlıÄa yol açmamaktadır. ÃalıÅma sırasında enfekte olan gençlerin %90,2âsi, virüsü almalarına karÅın herhangi bir hastalık belirtisi göstermemiÅlerdir.
2-Virüsün bulaÅması sonucunda taÅıyıcı durumuna gelen ama hiçbir belirti göstermeyen kiÅilerin, virüsü yayma riski daha yüksek olmaktadır. Nitekim, ilk gün testleri pozitif çıkan 16 adayın mutlak izolasyona alınıp gruptan ayrılmasına karÅın, gözetim altında yürütülen karantina koÅullarına raÄmen 7.gün testlerinde 24 kiÅi daha pozitif çıkmıÅ; bu kiÅilerin gruptan ayrılmasına karÅın da 14. Günde 11 kiÅinin daha pozitif olduÄu görülmüÅtür. Virüs taÅıyanların, belirti taÅımaları durumunda daha erken izole edilmeleri mümkün olacaktı. Oysa, belirtisiz olmaları nedeniyle hastalık yayabildikleri anlaÅılıyor.
3-Aynı odada uyumak virüsün bulaÅmasını artırmaktadır, ama bu sınırlı bir etkidir. ÃalıÅmanın sonuçlarına göre, bir hafta boyunca aynı odada uyuyan adayların %10âu virüsü birbirlerine bulaÅtırırken %90âı bulaÅtırmamıÅtır. İki haftanın tümünde aynı odayı paylaÅanlarınsa %31,2âsi virüsü birbirlerine bulaÅtırmıÅ, %68,8âi bulaÅtırmamıÅtır.
4- Semptom göstermeyen olgularla ilgili ilave test ve yöntemlerinin geliÅtirilmesine ihtiyaç vardır. Toplumlardaki yaÅlı nüfusu korumak için, semptom yani belirti göstermeyen olgularla ilgili ilave yöntemlerinin geliÅtirilmesine duyulan ihtiyaç, bu çalıÅma sonuçlarının ıÅıÄında daha da önem kazanmıÅtır.
Mustafa Tunçgenç / mtuncgenc@gmail.com
