Yaşam Bilimleri
Yunuslar mı, kuşlar mı, yoksa mürekkep balıkları mı ilk konuşacağımız tür olacak? Yapay zekâ hayvanların gizli dilini çözmeye yaklaşıyor… Washington Üniversitesi’nden Sophie Cohen-Bodénès, mürekkep balıklarını incelerken ilginç bir şey fark etti: Hayvan, iki kolunu yukarı kaldırıp diğer altısını birbirine dolamıştı. Bu hareketi “yukarı” işareti olarak adlandırdı. Daha da şaşırtıcı olan, bu i...
Şefik Şanal Alkan / sefik.alkan@gmail.com Bugün sizlere bilimsel buluşların nasıl yapıldığını örnekler vererek anlatmak istiyorum. Yazının ilk bölümünde sizlere temel ve uygulamalı bilimler arasındaki ikilemden söz ettikten sonra tarihten 5 bilimsel buluşun öyküsünü anlatacağım. Bir sonraki yazımda ise benim kişisel olarak tanıdığım çağdaş 5 bilimcinin yaptığı büyük buluşları anlattıktan sonra, bi...
Son bir araştırma, maymunların ve Neandertallerin olasılıkla arkadaşları ve cinsel partnerleriyle dudak dudağa öpüştüklerini ortaya koydu. Sadece insanlar değil, maymunlar hatta kutup ayıları bile öpüşüyorlar. Bilim insanları öpüşmenin evrimsel kökenini ayrıntılı bir şekilde araştırdılar. Çalışma, dudaktan dudağa öpüşmenin 21 milyon yıldan daha önce evrimleştiğini ve insanların ve diğer büyük maym...
Bilim insanları, modern bitkiler, milyar yıllık fosiller ve meteoritler de dahil olmak üzere 400’den fazla örneği içeren geniş bir yelpazeyi incelediler. 3,3 milyar yıldan eski kayalarda yaşamın kimyasal kanıtları bulundu ve bu da Dünya’daki yaşam için yeni ve daha erken bir zaman çizelgesi oluşturdu. Araştırmacılar ayrıca oksijen üreten fotosentezin kökenini yaklaşık bir milyar yıl ge...
Denizlerimizde derinliklerinde pek çok canlı türüne ev sahipliği yapan siyah ve taş mercanlar, tehditlerle karşı karşıya. İş Bankası ve TÜDAV, ekosistemin binlerce yıllık sessiz tanıkları olan mercanları korumak amacıyla yeni bir proje başlattı. Türkiye denizlerinde yaşayan, pek çok canlı türüne ev sahipliği yapan siyah ve taş mercanlar deniz yaşamının devamlılığı açısından kritik bir rol üstleniy...
Şempanzelerin davranışlarını anlamamızı sağlayan öncü bilim insanı ve doğa savunucusu Dünya, bilimsel keşifleriyle olduğu kadar çevre mücadelesiyle de iz bırakan Dr. Jane Goodall’ı kaybetti. Goodall, 1 Ekim 2025’te Los Angeles’ta, bir konuşma turu sırasında 91 yaşında aramızdan ayrıldı. Çocukluk hayali gerçeğe dönüştü 1934’te Londra’da doğan Valerie Jane Morris-Goodall’ın en büyük tutkusu ha...
Ağustos ayı, leyleklerin göç zamanıydı ve gökyüzünde hüzünlü bir şölen vardı. Gelin biraz leyleklerin ilginç göçlerinin gizli dinamiğine bakalım… Beyaz leylekler (Ciconia ciconia), yaşlandıkça göç yollarını kısaltıp düzleştiriyor. Genç kuşlar keşif yaparken, yetişkinler hız kazanıyor, ama bunun enerjiye bir maliyeti var. Her ilkbahar ve sonbaharda gökyüzünü süsleyen beyaz leylekler, yalnızca görse...
Yeni bir araştırma, ilk primatların uzun süredir doğum yeri olduğuna inanılan tropikal ormanlarda değil, soğuk iklimlerde evrimleştiğini gösteriyor. Maymunların, kuyruksuz maymunların ve insanların bu ataları, sıcak ve yemyeşil ormanlar yerine, muhtemelen günümüz Kuzey Amerika’sında dondurucu kışlar ve sıcak yazlar olan mevsimsel ortamlara uyum sağlamışlardı. PNAS dergisinde yayımlanan sonuç...
“Patatesin atası domates mi? Yapılan son araştırmalar, patatesin 9 milyon yıl önce antik bir domates türü ile yumrusuz bir patates benzeri bitkinin doğal olarak melezlenmesinden doğduğunu gösteriyor.” Patatesler, dünya çapında milyonlarca insanın sofrasında baş köşede yer alsa da, kökenleri uzun süredir bilim insanları için bir sırdı. Ancak yeni bir genetik araştırma, patatesin kökenine dair ezber...