Edip Emil Öymen

Yalanın ilacı yapay zekâ

Washington’da Kongre Binası’na giden geniş Pennsylvania Avenue’de 2008 yapımı binasında Basın Müzesi (Newseum). Binanın caddeye bakan duvarında 17 Eylül 1787 tarihli Amerikan Anayasası’nın “Basın özgürdür” diyen, 1791’de Anayasa’ya Birinci Ek Madde olarak eklenen şu cümle yazılı çatıdan aşağıya doğru: “Kongre, bir dinin kurumsallaşması ile ilgili, veya özgür ifadeden yararlanılmasını yasaklayan; v...

Turizmde bilgi çağı: Tarih, VR ile canlanıyor

Roma’yı ortadan bölen Tiber Nehri’nin kenarındaki M.Ö. 13 yılı yapımı Barış Sunağı (Ara Pacis Augustae) beyaz bir küp bina içinde korunuyor. Fotoğraf “henüz” icat edilmemişken, dört duvarına dönemin bütün önemli şahsiyetlerinin suretleri, mermere fotoğraf ayrıntısıyla bir heykeltraşlık şaheseri olarak nakşedilmiş: İmparator Augustus’un, zaferlerinden sonra M.Ö. 4 Temmuz 43 günü Roma’ya giriş meras...

Sanayi 1.0’ı kaçırdık, Sanayi 4.0’ı kaçırmayalım

Dördüncüyü de kaçırmayalım derken, “gerçek” tarihi bilmek gerek. Geriye dönüp bakarsak, çok şey görürüz. Kitaplar, ciltler, tezler, makaleler dolusu. Sadece birkaç örnek: Osmanlı’da ilk banka, padişahın izniyle 1847’de iki Galata bankeri Jacques Alléon ve  Manolaki Baltazzi tarafından Bank-ı Dersaadet-İstanbul Bankası (Banque de Constantinople) adıyla kuruldu. (Daha önce izinsiz kurulan bir banka ...

Internete cinayet girişimi: Ağ tarafsızlığı ölecek mi?

Internette “parayı veren, düdüğü çalmasın” diye ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC) tarafından Obama döneminde korunan “ağ tarafsızlığı”, Trump’ın atadığı “yeni” komisyon tarafından iptal edildi. 5 kişiden oluşan komisyondaki 3 Cumhuriyetçi üye iptal istedi, 2 Demokrat üye karşı çıktı. Bizdeki Bilgi Teknolojileri Kurumu (BTK) benzeri görev ve sorumlulukları olan FCC, böylece ABD’de interneti “par...

Sentetik DNA: Sanata elektronik imza

Sanatçı, tablosunu tamamladı. Boyası kururken, tablonun bir kenarına Sentetik DNA yapıştıracak. Bu, kendi DNA’sı değil: Adı üstünde, yapay bir DNA. Bunu bir laboratuvar hazırlıyor. Nasıl ki her insanın farklı görünümünü DNA’sı sağlıyorsa, bu tablo da “kendi” DNA’sı ile özgün olacak. Başkası aynısını kopyalasa bile DNA’sını kopyalaması mümkün değil. En azından, “şimdilik” değil. Çünkü sanat dünyası...

Sanat sahteciliğine yapay zekâ çözümü

Leonardo da Vinci’nin Hz. İsa (Salvator Mundi - Dünyanın Kurtarıcısı) tablosu geçen ay New York’ta Christie’s Müzayede Evi’nde 450.3 milyon dolara satıldı. Şimdiye kadar bir tabloya ödenen en yüksek fiyat bu. Ama, gerçekler kadar sahte eserlerin de kaynaştığı sanat piyasasında, artık her eser için önce kuşku duyuluyor. Acaba sahte mi? Leonardo’nun, günümüze çok az tablosu ulaştı. Sanatçı, ressamda...

Teknoloji transferine hız: Küresel projelerimize hız

İleri teknoloji ürünü yaratmak, bunu ihraç ederek ülkeye döviz getirmek, uzun vadede dış ticaret açığını kapatmak. Hayal gibi, ama mümkün. Sessiz sedasız bir proje yapıldı bu konuda: TTH=Teknoloji Transferini Hızlandırma Projesi. Katılanlar: Bilim Sanayi Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV), yabancı yardımcılar Avrupa Yatırım Fonu (EIF), BpiFrance, ABD’den Ventur...

Patentte cinsiyetçilik: Kadının adı az…

Psikoloji deneyinde 30 yaşlarında 700 kişiye soruldu: “Bilimsel bir buluş için ‘zihninde şimşek çaktı’ dersek, bu kişi erkek midir, kadın mıdır?” Ciddi istatistik analize, sağlam deney koşullarına uygun araştırmanın temel sonucu özetle: Eğer “şimşek çaktıysa” o bilimci erkektir, ona dâhi diyebiliriz. Ama kadın bilimcide “zihinde şimşek çakmaz,” onun buluşu zaman alır, zamanla olgunlaşır. ABD Corne...

Hedy Lamarr: Artist ve mucit

Dünya sinemalarına sıra dışı bir kadının çok sıra dışı hayatı belgesel olarak geliyor. Amerikalı sinema artisti, 1938-1950 arasında en parlak dönemini yaşayan, 2000’de 85 yaşında ölen Hedy Lamarr. Sadece “dünyanın en güzel kadını” değil, aynı zamanda ileri teknoloji patenti sahibi: Hem de öyle bir patent ki bugün ceptellere, GPS, WiFi, Bluetooth teknolojisini sağlayan bir patent. Üstelik taa 1942’...