Orhan Bursalı

Göç eden beyinlerin geri dönüşü mümkün mü?

İktidar dışarıdaki beyin gücünü / göçünü ülkeye geri getirmek için bir program hazırladı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Yurda Dönüş Araştırma Burs Programı’nı TÜBİTAK “Uluslararası Lider Araştırmacılar Programı” adı altında ilan etti. Özü şu: Deneyimli araştırmacılara aylık 24.000 TL ve altyapı desteği 1.000.000; genç araştırmacılara 20.000 TL maaş ve alt yapı desteği 500.000 TL. Eş ve çocukla...

Genetik hataları iyileştirme dönemi – 2

Genetik, tıbbın artık bir dizi ölümcül hastalığın kaynağını saptadığı alan. Kanser, esas olarak genetik bozulmaların ürünü. Yukarıdaki saptama bir yandan da şunu gösteriyor: İnsan bedeni, mükemmel çalışan bir genetik-biyokimyasal makine değil. Sık bozulan, “kopyalanma” hatalarıyla dolu, mutasyon (genetiğimizdeki rastlantısal ve çevresel etkileşimlerle değişim), hastalıkların kaçınılmaz olduğu bir ...

Yeni yılda gelin bilime bakalım

Şüphesiz ki iyi dilek, sağlık ve mutluluk tüm okurlara, tüm ülkeye... Nasıl bir yıl daha geçirdiğimizi anlatmanın anlamı yok. Gelin biz bilime bakalım, yani dünyayla, gerçek olaylarla ilgilenelim. Her yıl sonu bilim dünyasında binlerce olumlu gelişme arasında çığır açıcı, doğurgan, sorun çözücü, parlak araştırmalardan 10 tane seçilir. Bu seçkileri genellikle Nature, Science gibi büyük bilim dergil...

Durdurulamayacak gelişme: ‘Tasarlanmış İnsan’ – 3

Bilim dünyasının ciddi dergilerinde süren 'genetiği değiştirilmiş bebek' üzerine tartışmalarda üzerinde birleşilen nokta şu: Artık durdurulamaz bir adım atıldı! Devamı gelecek! Topu topu 5 yıl kadar önce geliştirilen CRISPR-Cas9 gen düzenleme tekniği dünyanın dört bir yanında genlere, ucuz, hızlı ve güvenilir müdahale etmeyi kolaylaştırdı. Ülkemizde de bu tekniği deneme amaçlı kullanan var. Aziz S...

‘Tasarlanmış İnsan Çağı’ başlarken – 2

Bir önceki yazımda Çinli bilimci He Jiankui’nin bir embriyoda, HIV virüsünü (AIDS hastalığı etkeni) bedende yaydığı bilinen bir gende değişiklik yaptığını (geni mutasyona uğrattığını) ve böylece genetiği değiştirilmiş ilk ikiz bebeklerin doğduğunu belirtmiştim. Jiankui, bu denemeyi yaparken, gendeki değişimle birlikte HIV virüsünün de bedende yayılmasını durduracağını düşünüyordu ve müdahale ailen...

Mısır, domatesten sonra ‘genetiği değiştirilmiş’ bebek – 1

Genetiğiyle oynanmış (yani değiştirilmiş) besinlere karşı, bir tepki ve tartışma var. Mesela 'kısırlaştırılmış' yani tohumundan fide elde edilemeyen domatesler, iki üç katı ürün veriyor, daha dayanıklı ve üstelik boyutları neredeyse sabit! Büyükada’da Atilla Bey’in izniyle 25 metrekare bahçesinde domates dahil sebze ekiyorum yazın. Sivri biber falan. Domateslerimiz çeşitli yerli. Bu yıl iki fide '...

Bir Cumhuriyet tarihi göçtü, Bozkurt Güvenç’in ardından…

Bozkurt Güvenç Cumhuriyet tarihidir. Cumhuriyetin ilk neslidir. Cumhuriyetin parlak kuruluş tarihinin yüklenicisi, sürdürücüsü; nasıl bir ülke, nasıl bir insan ve nasıl bir kültür yaratılmak istendiğinin günümüze bir yansımasıdır. Ülke inşasına katkı veren, evrensel düşünen ve üreten, ülkesini seven aydın bir insan. Babası askerdi, o dönem çoğunlukla başka ne olabilirdi! Kaybettik, ve çok üzüldüm....

Papa’nın “Gel bize bir gösteri yap” dediği Metin Sitti’ye Koç Madalyası

Metin Sitti adını İngilizce bir dergide bir haberin içinde keşfetmiştik. Bir çeşi kertenkele olan geko’ların bir çırpıda ayaklarıyla düz duvarda, camda, tavanda nasıl yürüdükleri üzerine çalışmalardan yola çıkarak, geko ayağındaki tüyleri taklit eden bir polimer üretmişti. O yazıyı buldum, yıl 2002, Cumhuriyet Bilim ve Teknoloji dergisinde yayınlamışız. Kaynak New Scientist. Her şeyde olduğu gibi ...

Üniversitelerin gerçek fotoğrafı, ilk 500’de üniversitemiz yok mu? İlk 1000’de kaç üniversite var?

Bu hafta dergide (138. sayı) üniversitelerimizin karşılaştırmalı olarak ayrıntılı bir fotoğrafını yayınlamıştık. İTÜ’den Prof. Cemal Balcı, dünyada 2 binden fazla üniversiteyi ortak kriterler açısından değerlendirip sıralayan Times Higher Education (THE) kurumunun son araştırmasını, üniversitelerimiz açısından ayrıntılı olarak anlatıyor. İlk 500 üniversite içinde yok muyuz? Hayır varız! Koç ve Sab...