Toplum
Şefik Şanal Alkan / sefik.alkan@gmail.com “Sevmeden, öğrenmeyi de öğrenemezsin.” J. W. Goethe. Geçen yazımda sizlere insanlık yaşamını derinden etkileyen tarihsel 5 büyük bilimsel buluşun nasıl gerçekleştiğini anlatmıştım. Bugünkü yazımda yakından tanıdığım 5 bilimcinin yaptığı, hayatımızı derinden etkileyen 5 çağdaş buluşa değineceğim. Ama ondan önce, izninizle, benim bir bilimci olmamda emeği ge...
Bilim, dört yüzyıldır otoriter rejimlerin en büyük korkularından biri oldu. 1633’te Galileo’nun yargılanmasından, Stalin’in genetik bilimi yasaklamasına kadar tarihte sayısız kez, bağımsız düşüncenin ışığı baskı altına alındı. Bugünse tarihçiler, ABD Başkanı Donald Trump’ın attığı adımlarda aynı “otoriter oyun kitabının” izlerini görüyor. Kilise, monarşiler ve diktatörlükler… Hepsi bilimi kendi ik...
Yeni araştırmalar, gençlerin ruh sağlığını asıl tehlikeye atan şeyin ekran başında geçirilen süreden çok, ekran bağımlılığı olduğunu gösteriyor. Sosyal medya ya da video oyunlarından kopamama, kaygıdan depresyona kadar pek çok sorunla bağlantılı. Uzun zamandır anne babalar “kaç saat ekran başında kalındığına” odaklanıyordu. Ancak Weill Cornell Medical College’den veri bilimci Yunyu Xiao ve ekibini...
12.000 yıllık geçmişe sahip heykelcik tarım öncesi toplumlara ışık tutuyor. Arkeologlar insan-hayvan etkileşimine dair bilinen en eski eseri gün ışığına çıkardılar. İsrail‘in kuzeyinde bulunan 12 bin yıllık heykelcik, tarım devrimi öncesi toplumların inançlarına ve sanatsal becerilerine ışık tutması açısından önem taşıyor. Bir kadın ve bir kazı tasvir eden kilden üretilmiş heykelcik, Kudüs İ...
İsviçre’de gerçekleştirilen son bir araştırma, parmak hesabı yapan küçük çocukların, matematikte daha başarılı olduklarını ortaya koydu. Küçük bir çocuğa 4+2 gibi basit bir matematik sorusu sorarsanız, soruyu parmaklarıyla sayarak çözebilir. Peki çocuklar parmaklarıyla saymalı mı? Bu soruya bazı öğretmenler ve ebeveynler, evet küçük çocukların sayıları öğrenmesine yardımcı oluyor diye cevap verirk...
Biriyle tanıştığımızda, içgüdüsel olarak yüzüne odaklanırız çünkü yüzün şekli kimliğimiz ve karşılıklı tanınmamız için çok önemlidir. Peki benzersiz yüz geometrisi nasıl ortaya çıkar? İnsanlarda yüz şekli çeşitliliğini hangi hücreler oluşturur ve genetik bilgimiz, bir ebeveynden burun, diğerinden dudak miras almamızı sağlayacak şekilde yerel bir şekilde nasıl ortaya çıkar? Max Planck Evrimsel Biyo...
2025 çevre açısından iyi bir yıl olmadı. Küresel sera gazı salımları artmaya devam etti, biyolojik çeşitlilik kaybı sürdü. Ama bu karanlık tablonun içinde, gözden kaçan ama gerçek sonuçlar üreten gelişmeler de yaşandı. Temiz enerji, orman koruma, okyanus yönetimi ve yerli halkların hakları alanında atılan bazı adımlar, iklim kriziyle mücadelenin hâlâ geri döndürülemez bir yenilgiye dönüşmediğini g...
Avrasya bozkırlarında bilim insanlarının yaşam, teknoloji ve sosyal örgütlenme anlayışlarını değiştiren dikkat çekici bir Tunç Çağı yerleşimi gün ışığına çıkarıldı. 140 hektarlık Semiyarka alanı, şimdiye kadar belgelenmiş en geniş ve gelişmiş yerleşim yerlerinden birini temsil ediyor. İ.Ö. 1600 civarında inşa edilen ve Çerkaskul ve Alekseevka-Sargary kültürel gelenekleriyle ilişkilendirilen Semiya...
Yapay zekâ (YZ) modelleri, sanat, müzik, metin ve hatta bilimsel hipotezler üreterek, uzun süredir makinelerden bizi ayıran temel bir özellik olan yaratıcılığın tanımını zorluyor. Üretken YZ’nin ulaştığı akıl almaz ilerleme, sadece teknolojinin potansiyelini değil, aynı zamanda insan yaratıcılığının özünü ve geleceğini de tartışmaya açıyor. Bir düşünün: D minör anahtarında, kaybedilen aşk hi...