Dijital HBT’ye yeni abonelere 5 kitap hediye
Dijital HBT’ye yeni abone olan ve aboneliklerini yenileyen okurlara, göndermesi bizden 5’er kitap hediye ediyoruz. Orhan Bursalı’nın HBT’ye hediye ettiği kütüphanesinden şimdilik 600 kitabı listeledik. Yeni dijital sayı aboneleri, abonelik bildirimleri ile birlikte web sayfamızdaki listeden seçecekleri 5 kitabı info@herkesebilimteknoloji.com adresine bildirecekler. Ayrıca abone olmayıp da kitaplardan satın almak isteyenler veya fazladan kitap edinmek isteyen HBT okurları, yine ayrı bir satış listesinden kitap satın alabilecekler.
Bilgi için: HBT Kitap Kampanyası: Hediye ve Satılık
Abonelik işlemleri ve kitap satın almak için: HBT Kütüphane
***
Kentlerimizi, doğayı ve geleceğimizi nasıl koruyacağız?
İstanbul’da geçtiğimiz günlerde yaşanan şiddetli yağışlar, hepimizin bildiği ama yeterince yüzleşmediği bir gerçeği yeniden hatırlattı: Doğal olayları felakete dönüştüren yalnızca iklim değişikliği değil, kentlerimizi nasıl planladığımız, nasıl büyüttüğümüz ve nasıl yönettiğimiz.
Bu sayımızın kapağında İstanbul’un geleceğini sorguluyoruz. Fotoğraf sanatçısı ve akademisyen Prof. Dr. Murat Germen, Reyhan Oksay’a verdiği söyleşide kentin giderek kendi kendini tüketen bir yapıya dönüştüğünü anlatıyor. Deprem, sel, kuraklık, hava kirliliği, ulaşım ve altyapı sorunları birbirinden bağımsız değil; birbirini tetikleyen krizlerin parçaları. Germen’in uyarısı çarpıcı: “Asıl tehlikeli olan da bu zincirleme etki!”
Bu dosyayı, Cumhuriyet gazetesinin COP31 İklim Zirvesi öncesinde düzenlediği yuvarlak masa toplantısından önemli değerlendirmelerle destekliyoruz. İklim bilimci Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, çevre mühendisi Prof. Dr. Seval Sözen ve İstanbul Enerji Genel Müdürü Dr. Yüksel Yalçın, İstanbul’un taşıma kapasitesini, nüfus baskısını ve su-enerji ilişkisini tartışıyor. Ortak soru şu: Kentler sonsuza kadar büyüyebilir mi?
Yazırlarımız fark atıyor
Yazarlarımız bu hafta da bilimin toplumsal yaşamla ilişkisini farklı açılardan ele alıyor.
Doğan Kuban, kültürün, dilin, laikliğin ve bilimsel düşüncenin bir toplumun gelişmesindeki belirleyici rolünü hatırlatıyor. Müfit Akyos, OECD’nin yeni verilerinden hareketle devlet desteklerinin küresel sanayi rekabetini nasıl şekillendirdiğini, özellikle Çin’in bu alandaki üstünlüğünü inceliyor. Tanol Türkoğlu ise dijital çağın zihinsel yorgunluğuna farklı bir açıdan yaklaşıyor: Ertelemekten kurtulamıyorsak, ertelemeyi yararlı bir alışkanlığa dönüştürebilir miyiz?
Geçtiğimiz günlerde kaybettiğimiz değerli felsefecimiz İoanna Kuçuradi’nin düşünce dünyasına da yeniden dönüyoruz. İstinye Üniversitesi Tıp Fakültesi DekanıProf. Dr. Türker Kılıç, felsefeyi yalnızca akademik bir uğraş değil, insan olabilmenin ve insan kalabilmenin temel çabası olarak ele alıyor.
2026 Nobel Ekonomi Ödülü’nün sahipleri Robert E. Hall ve Michael Woodford’un çalışmaları ise ekonomik dalgalanmaların etkilerini azaltmak için bilimsel araştırmaların nasıl yol gösterdiğini ortaya koyuyor.
Hitit tabletlerinden dizlerimizin sağlığına
Arkeoloji sayfalarımızda Anadolu’nun binlerce yıllık geçmişine uzanıyoruz. Sivas Kayalıpınar’da bulunan 3.400 yıllık Hitit tabletleri, salgınların ve savaşların unutulmuş hikâyelerini günümüze taşıyor. Muş’ta keşfedilen dev kale ise Urartu’nun kayıp başkentine ilişkin yeni sorular doğuruyor.
Sağlık sayfalarımızda bu hafta önemli bir soru var: Koşmak dizlerimizi gerçekten yıpratıyor mu? Yeni araştırmalar, hareketin eklem sağlığı açısından sandığımızdan çok daha önemli olabileceğini gösteriyor.
Atılım Üniversitesi’nden Prof. Dr. Yekbun Adıgüzel, 2026 Nobel Tıp Ödülü’ne uzanan optogenetik araştırmalarını, ışığa duyarlı proteinlerin beynin işleyişini anlamada nasıl yeni kapılar açtığını anlatıyor.
Neleri kaçırıyoruz ve uzun yaşamın peptidler
Modern yaşamın hızına yetişmeye çalışırken neleri kaçırıyoruz? İstanbul Kültür Üniversitesi’nden Dr. Kübra Öztürk, sürekli meşguliyetin ve her an ulaşılabilir olmanın yarattığı zihinsel yükü sorguluyor. Prof. Dr. Zeliha Özer ise sağlıklı uzun yaşam arayışında giderek popülerleşen peptitleri ele alıyor; umut veren araştırmalarla henüz kanıtlanmamış vaatler arasındaki ayrımı hatırlatıyor.
Grafik Bilgi sayfamızda dünya otomotiv üretiminin haritasını çıkarıyoruz. Çin açık ara lider; Türkiye ise 13. sırada. Bilim ve Beslenme bölümünde, görünüşü bozulmuş yiyeceklerin hangilerinin kurtarılabileceğini, hangilerinin sağlık riski taşıdığını inceliyoruz.
Hayvanlar Dünyası’nda bal arılarının zehir iğnesindeki şaşırtıcı pompa mekanizması var. Doğanın milyonlarca yılda geliştirdiği bu küçük sistem, geleceğin tıbbi teknolojilerine ilham verebilir.
Araştırma Gündemi’nde ise üç farklı bilimsel bilmeceye yer veriyoruz: Letonya’daki 1.200 yıllık mezarın Viking Çağı’na uzanan şiddet izleri, yalnızca beş dakikada kendi çevresinde dönebilen dev asteroitler ve Patagonya kıyılarında yüzlerce balina yavrusunun gizemli ölümü.
Ekonomi Nobeli, Bilgi Küpü, bulmaca sayfamız, Taygun Akgül ve Ergun Akleman’ın karikatür bantları ve pek çok konu…
Dijital HBT’de neler var…
Hacettepe Üniversitesi emekli profesörü ve Bilim Akademisi üyesi Olgun Güven Nobel Ödüllerine çok farklı bir açıdan yaklaşıyor: Bir yanlış haber çok önemli olaya neden oldu: Nobel Ödülleri kondu. Yazı Nobel tarihinden çok ilginç olaylara bakıyor, mesela Einstein’in Nobel ödülü parasını boşandığı karısına yettiği gibi. Ayrıca Türkiye’den Nobel adaylığı da gündeme gelen bir ismi listesi… Gülme konusunda ilginç bir yazımız ve bitkiler müzik dinler mi yazısı…
***
Bilim, bazen geçmişin izlerini sürüyor, bazen evrenin sırlarını aralıyor, bazen de yaşadığımız kentlere ve gündelik alışkanlıklarımıza yeniden bakmamızı sağlıyor.
Bu sayımızda da bütün bu soruların peşindeyiz.
Özlem Yüzak
