Doğan Kuban

Neyi koruyalım, nasıl koruyalım?

Anıtlar Yüksek Kurulu 1950’lerde çalışmaya başladığı zaman Türkiye’nin tanınmış tarihçileri, arkeologları, mimarları bu kuruma üye yapılmıştı. Bunların hemen hepsi Avrupa görmüş, Avrupa dillerinden birini bilen çoğunluğu üniversite hocası idiler. Restorasyon uzmanı değillerdi, fakat tarihin ne olduğunu ve ülkelerinin tarihini biliyorlardı. Türkiye’de ilk koruma programı İ.T.Ü.’de Torino’ dan gelen...

Halkın doğa ve yaşam üzerine düşünceleri

Halk dediğim zaman 1933’te 15 milyonu köylerde oturan ve genelde okuma yazma bilmeyen vatandaşlardan söz ediyorum. 1949’da üniversiteyi bitirdiğimde Türkiye nüfusu 20 milyondu. Bugün 82 milyon. Gerçi zorunlu ilkokul uygulamasından sonra epey yol kat edildiğini düşünsek bile, kentlere göç eden köylünün okuma yazması biraz kısırdır. Fakat gelenekleri “Göçer” dönemine kadar uzanır. Halkın düşünce bir...

Rönesans’tan bu yana topallıyor muyuz?

İstanbul fethinin Rönesans’ı belirleyici olması bağlamında bizim tarihi yazınımızda övgüye benzer söylentiler vardır. Türklerden kaçan Bizanslı bilginler İtalya’da bir kültürel patlamaya yol açmışlarsa bizim bunda övünülecek bir katkımız olamayacağı açık. Fakat Fatih’e Roma İmparatorluğunu yakıştıran, onun bu düşünceye yatkın olduğunu ima eden tekerlemeler sürüp gider. Fatih’in çevresindeki Bizans...

Her konuyu halka nasıl anlatacağız?

Sevgili Okurlar, Bu ülke nasıl bulunduğu düzeyden kurtulup çağdaş uygarlık düzeyine ulaşacak? Gelişmiş, gerçek varlığını nasıl, ne zaman duyuracak? Ne zaman Türk denince Avrupalılar hâlâ bizi “Avrupa’nın Hasta Adamı” olarak görmekten vazgeçecekler. Aslında Avrupa’nın Türkiye’yi iyi bilenleri bizim Osmanlı dönemini çoktan aştığımızı biliyorlar. Fakat bizi kendileriyle aynı terazide görmüyorlar. Avr...

Lewis Mumford’tan tavsiyeler…

Geçenlerde Amerika’nın en ünlü kent tarihçilerinden Lewis Mumford’un 1956’da ‘The City in History - Its Origins, Its Transfmations and Its Prospects -(Tarih Boyunca Kent- Kökenleri, Geçirdiği Dönüşümler ve Geleceği) başlıklı bölümlerle 657 sayfalı bir baş yapıtı yayımlamıştı. Bunun son bölümleri bizim için öğretici ve geçerlidir. Çünkü İTÜ ve Ortadoğu gibi üniversitelerin dışında, bu konuları okut...

Telefon

Sevgili okurlar, zengin içerikli ansiklopediler dünya tarihinde bugüne kadar önemli bir bilgi kaynağı olmuşlardır. Fakat günümüzde önemini yitirmeye başladılar. Benim gençliğimde evimizde telefon yoktu. Sonra aldığımız telefonlar da sadece haberleşme için kullanılıyordu. Bugün bir teknoloji harikası olan cep telefonu ortaya çıktı. İçinde her bilginin özeti var, fotoğraf ve video var. Yaşamın gerek...

İklimsel değişiklik ve akıl

Sevgili Okurlar, Bu yazı iki farklı konu içeriyor. İlki aklın oluşumu üzerine fazla okumuş olmayanlara küçük bir açıklama ve insanın dünyayı anlama mekanizması üzerine. İkincisi, iklimsel değişikliğin sonuçlarını anlatmak ve toplumun aklını kullanmayı öğrenerek zor bir geleceğe hazır olmak üzerine bir deneme. Geleceğe korku içinde bakamayız, fakat bu durumu bilerek yeni kuşakların yaratıcı düşünce...

Küresel ısınmanın tehdidi ve ekonomik kargaşa

Sevgili Okurlar, yıllardır gazetelerin, dergilerin, televizyonun ve bilim adamlarının dünyaya verdikleri endişe verici haber; insan türünün 100 yıl içinde yok olmasıdır. Bu yok oluşun göstergeleri arasında Kuzey Kutbu’nun erimeye başlaması, sıcaklığın 60 dereceye ulaşarak insanların ölmesine neden olması, yükselen deniz suyunun kıyı kentlerini tehdit etmesi ve kuraklık nedeniyle bitkilerin yetişem...

Tarihimiz üzerine bir gözlem…

Osmanlı tarihçilerinin şimdiye kadar üzerinde durmadıkları bir konu var: Göçerler Anadolu’ya geldikten sonra Bizans kentlerini yavaş yavaş ele geçirdiler. Selçuklu egemenliğinde de bir süre yaşadılar. Göçer yaşamından yerleşik düzene geçtiler. Bu süreç Türk tarihinde Asya bozkırından, Çin sınırına ve Ege Denizi’ne varışlar ve sürekli yağmalardan oluşur. Herhalde göçerler fetih sözcüğünü yağma yeri...