Lale Akarun

Yapay zeka hayatımızda

Neredeyse 40 yıldır “yapay zeka” denen kavramla iç içeyim: makaleler, kitaplar okudum, derslerini aldım; derslerimde anlattım; ama uzak gelecekte ulaşmaya çalıştığımız, belki ileride hayatımıza girecek bir teknoloji olarak. Yapay zeka denince çok değişik şeyler akla geliyor: robotlar, görme, duyma, görüntü sentezi. Ancak yapay zekada en önemli gelişmeler İngilizce, Türkçe gibi doğal dillerin işlen...

1980’lerde üniversite öğrencisi olmak

Üniversiteye 1980 yılında girdim. Kayıt günü 12 Eylül 1980’di. Evet, darbe günü. Kayıt ertelendi; geç bir tarihte yapıldı; Boğaziçi Üniversitesi Elektrik Mühendisliğinde öğrenciliğe başladım. Şehir o zaman kampüsten kopuktu. Her şeyden uzak, sisler içinde rüya gibi bir kampüste okuduk. O dönemlerde öğrenciler kendi bölümleri dışından daha çok ders alırdı. Hocalarımız dünyayı görmüş insanlardı; ruh...

Makale yazan yazılım devrinde yayın yapma

Geçtiğimiz haftalarda Facebook yapay zeka, yeni yazılımı Galactica’yı tanıttı: Bu bir doğal dil işleme yazılımı, yani konuşulan dilde sorular sorduğunuzda buna cevap veren İngilizce metinler yazıyor. Yazılımı tanıtan Bilgisayar Mühendisliği hocası Yann LeCun, “artık bu işlerle zaman harcamayacağız” diye yazdı. Sahiden öyle mi? Mesela bir makale yazıyorsunuz: Literatür taramasını yazılıma yaptıraca...

Yapay zekanın henüz çözemediği problem

Çalışma alanım, yapay zekanın bir alt alanı, bilgisayarla görme. 2014 senesinde, alanımızda bir konferanstan davet aldım: Önümüzdeki 10 yılda bilgisayarla görme ne konularda çalışmalı? Çözülmedik hangi problemler var? Ne alanda çalışmalıyız? Bu konuda bir konuşma yapmak üzere düşünüp, işaret dili tanıma konusunu seçtim. 1980’li yıllarda, yüksek lisans tezimi konuşma tanıma konusunda yapmıştım. O z...

Ortaöğretim bir şey öğretiyor mu?

Adı devamlı değişen ve şu sıra adına Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) denilen Üniversiteye giriş sınavı, ülkemizde en dikkat çeken eğitim aşamalarından birisidir. Bu sene sınavda bazı puan barajlarının kaldırılması, bazılarının da aşağı çekilmesi ile, sınava 3 milyondan fazla aday girdi. Ülkemizde ortaöğretimin etkinliğini ölçen pek fazla bir şey olmadığı için, YKS testlerinin ortalama doğru s...

Üniversitelerde yapılan araştırmalar nasıl ürüne dönüşür?

Üniversitelerde yapılan araştırmaların bilgiye dayalı yeni girişimlere, teknolojilere ve ürünlere dönüşmesi, sanıldığı kadar kolay değildir. Laboratuvarınızda çalışan bir prototipin ürüne dönüşmesi için, epey yol kat etmesi gerekir; bu yıllar, hatta bazen on yıllar alabilir. Bir araştırmanın teknolojiye dönüşmesi için geçmesi gereken adımlara teknoloji hazırlık seviyesi (THS) diyoruz: Üniversitede...

YÖK’ten sonra üniversiteler nasıl yönetilecek?

Bir önceki yazımda yapacağımız Türkiye Yükseköğretim alanının yeniden yapılandırılması çalıştayından bahsetmiştim. Okurlardan sorular geldi; “nasıl katkıda bulunabiliriz” diyenler oldu. Bir serinin ilki olmasını planladığımız çalıştay yapıldı; hem onun hakkında bilgi vermek, hem de bundan sonraki adımlardan bahsetmek isterim. 30 Haziran – 1 Temmuz günlerinde 13 değişik kurumdan 50 akademisyen, Ank...

Rektör seçimleri sihirli değnek mi?

Üniversiteler, rektör ve diğer akademik yöneticilerini yöneticinin yetkinlik ve yeterliklerini üniversite paydaşlarının katılımı ile açık ve şeffaf bir şekilde değerlendirerek belirleyebilmeli. Seçim olmadan demokrasi olabilir mi? Teorik olarak mümkün olsa da, her konuda paydaşların oturup tartışıp karar vermesi mümkün olmadığından, seçimler demokrasinin vazgeçilmez bir parçası. Ancak seçim yapıp ...

Yaşasın! Yüz yüze konferanslar başladı

Pandeminin hayatımıza getirdiği bir yenilik uzaktan çalışma oldu. Derslerimizi uzaktan verdik; toplantıları uzaktan yaptık; konferanslara uzaktan katıldık. Öğrencilerimin pek çoğu, uzaktan çalışmaya geçti; ve pandemi bitse de bu çalışma biçimi kalıcı olacak gibi. Bir kere, uzaktan çalışma, şirketlere faydalı: Ofis kiraları pahalı; kiradan tasarruf ediyorlar. Toplantılar için yollarda harcanan zama...