Lale Akarun
Yapay zeka ne kadar zeki?
Matematikte olimpiyatçıların seviyesinde değil; ortalama bir lise öğrencisi kadar soru çözebiliyor! Geçen yazımda, büyük dil modellerinden birisi olan GPT4.5’in insandan ayırt edilemediğini, dolayısıyla Turing testini geçmiş sayılacağını anlatan makaleyi özetlemiştim. Büyük dil modeli, başarısını trilyon mertebesinde parametreye sahip olmasına borçlu. Bu parametrelerini de onlarca, yüzlerce trilyo...
Bilgisayarlar Turing testini geçti mi?
Tartışmalı bir konu: Argo kullanan ve genç taklidi yapan yapay zeka, sorgucuları, kendisinin insan olduğuna ikna etti. Fakat... Bilgisayar sistemleri yapay zekaya sahip mi? Alan Turing, 1950’de bu soruya cevap vermenin yöntemini tanımladı: Turing testi diye tanımlanan bu yöntemde, bir sorgulayıcı, bir bilgisayar sistemi ve bir insan ile mesajlaşma arayüzü üzerinden yazışır. Sorgucu, her ikisine de...
Üniversite diploması ne işe yarar?
Üniversite niye okunur? Toplumun geneli ile akademisyenler arasında genelde bu konuda görüş birliği yoktur. Toplumun geneli, üniversitenin bir meslek edinmek için okunduğunu düşünür: Mühendislik okur mühendis olursun, tıp okur doktor olursun, hukuk okur avukat, savcı, hakim olursun. Beklenti, mesleği icra ederken ihtiyaç olan her şeyin de üniversitede öğretileceğidir. Oysa pek de öyle olmaz: Ünive...
Türkiye’den ABD’ye bilgi transferi
Türkiye akademisyenleri olarak özel kararnamelerle işten atılma; akademik kurumlardan dışlanma, yerine göre üniversitelerin toptan kapatılması, yerine göre kayyım atanması ile baştan aşağı zapt-ı rapta alınması, akademisyenlerin disiplin soruşturmaları, görevden alınması, projelerine, laboratuvarlarına el konulması, akademik ziyaretlerinin engellenmesi ile bezdirilmesi gibi uygulamalara, öğrencile...
Çıkar çatışması nedir?
Çıkar çatışması, sanırım Türkiye’de hiç bilinmeyen bir kavram. Mesela bir ihale yapıyorsunuz; ihalenin bir şartnamesi olur, yani yapılacak işin bir tasarımı, teknik bir tarifi. Yüklenici adayları kapalı zarflar içinde teklif verir; bu işi şu fiyata yapacağım der. İhale komisyonu, zarfları aynı anda açar, teklifleri şartnameye uygunluk açısından denetledikten sonra en düşük fiyat teklifi vereni seç...
Kadın teğmenler sınıflarının birincisi!
Hava, Deniz ve Kara Harp Okulu birincilerinin hepsinin kadın olduğunu duymak beni inanılmaz mutlu etti. 1992 yılında doktoramı bitirip yurda yeni döndüğümde, bir dönem Hava Harp Okulu'nda ders vermiştim: İstatistik ve olasılık. Verdiğim ilk derslerden birisiydi. Sabahları servisle Yeşilköy’e, Hava Harp Okulu'na gidiyorduk. İlk gün silahlı bir asker “Komutanımı almaya geldim" diye kapı...
4 yıl sonra Boğaziçi Üniversitesi
Tam dört yıl oldu: Bir sabah uyandık, gazetede okuduk; hem de resmi gazetede. Akademisyen olarak adını bile duymadığımız, adını anmaya bile gerek olmayan birisi Boğaziçi Üniversitesi’ne rektör atanmış. Hoppala! Atandığının ertesi günü duyduk ki TOKİ başkanı ile üniversite arazilerini geziyor; burayı yıkarız, şuraya kaç kat çıkabiliriz, herhalde bunları konuşuyor. Üniversite değil, gayrimenkul orta...
Ormanlarımız yanarken: Yangın nasıl önlenir?
Ormancılarımızın yangın söndürme performansı hiç kötü değil, hatta Akdeniz ülkeleri arasında en başarılı yangın söndürme performansına sahip ülkeyiz. Ormanlarımız yanarken, videolarını canımız yanarak seyrediyoruz. Alevlerin üstüne helikopter ve uçaklar su boca etse de yangına etkisi az oluyor; ormancıların karadan müdahalesiyle ya da yanıcı madde bitince yangın duruyor. Ancak kamuo...
Öğrenci halime ne derdim?
40 yıl önce üniversiteden mezun oldum. Şimdi genç halimle karşılaşsam ne derdim acaba? Herhalde “kaygılanmayı bırak, kendine güven, bu yaşların tadını çıkar” derdim. Genç halim dinler miydi? Hiç sanmam. Şimdiki öğrenciler de böyle; kaygı içindeler! Ne yapacağız, nasıl bir kariyer çizgisi çizmeliyiz; herkes yurtdışına gidiyor, biz de gitmeli miyiz? Yapay zeka yazılım da yazıyormuş; işimizi elimiz...