Tanol Türkoğlu

Gerçek ötesi dijital obezlik

Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tarafından bu yıl sekizincisi düzenlenen Değişen Dünyada Bilgi Yönetimi Sempozyumu’nda ben de bir konuşma yaptım. “Gerçek Ötesi ve Bilgi Yönetimi” temalı bu yılki sempozyumdaki konuşmamın başlığı biraz afili kavramlardan oluşuyordu: “Gerçek Ötesi Dünyada Dijital Obezite ve Dijital Detoks”. Basitçe tanımlamak gerekirse dijital obezite internette...

Dijital mentörlük

Dünya belki de ilk defa iki başına buyruk, lider kuşağın çatışmasına tanık oluyor. İkinci Dünya Savaşı’nın hemen ardından doğan “bebek patlaması” kuşağı ile onların torunları olan Y Kuşağı’nın. Çocuklarının oluşturduğu X Kuşağı’nı kendi paradigması çerçevesinde yetiştirmeyi becermiş olan bebek patlaması kuşağı mensupları, çocuklarının çocuklarına söz geçiremiyor. Dijital yerlilerin ilk kuşağı olan...

Sen ne yapıyordun?

Teknoloji insan zekasını geriletiyor mu? Bilimsel bir araştırmaya göre 1970’lerden beri insan zekâsı (IQ) her yıl düzenli olarak gerilemekte. Öncelikle bu tür denek bazlı araştırmalara artık ne kadar “bilimsel” denilebilir; onu tartışmalı. Eskiden milyonlarca, milyarlarca kişiye ulaşmak söz konusu değildi. O nedenle yeterli miktarda(?) denekle yapılan araştırmaların sonuçları tüm dünya için geçerl...

Müzik dinlemek içindir

Thomas Kuhn’un ifadesiyle “paradigma tutulmasına” kapıldığı için dijitalleşmeden olumsuz yönde etkilenen sektörlerin başında global müzik endüstrisi gelmekte malum. Bu “paradigma sıçraması”nın (paradigm shift) etkisini küçümseyen sektör en büyük darbeyi efsanevi Napster uygulamasının ortaya çıkmasıyla aldı. Son 40 yılın global ciro rakamlarına bakıldığında Napster’ın çıktığı 1999’da global cironun...

Siber saldırı tehdidi

Siber saldırıların vereceği zarar 2021’de yıllık altı trilyon dolar olacak. 2015’teki 3 trilyonluk gerçekleşen değerle kıyaslandığında iki misli yani. Öte yandan bu tür saldırılara karşı alınan dijital savunma önlemleri için yapılan teknolojik yatırımların da yüz milyon dolardan (2017) bir trilyon dolara (2021) çıkması bekleniyor. Bu endişe yaratıcı dijital saldırılar ne bilim kurgu ne de gelecekl...

Günümüzde: “Yaşlılara yer yok” idi. Gelecekte: “Cahillere yer yok!”

Pandemi nedeniyle herkes “kendi meşrebine” göre durumdan vazife çıkardı. Almanya’da kansere çözüm bulmak üzere çalışan iki bilim insanı, televizyonda Wuhan haberlerini görünce çalışmalarının yönünü değiştirmeye (iyi ki) karar verdi. Sonuç? Biontech aşısı! Benzer şekilde başka meşrepten olanlar da Bill Gates-5G-Çip gibi olguları birer beton sütun yaparak komplo binası inşa etmeye başladı. Bilim ins...

Dijital kast sistemi

Bireyin ilerlemesi, kendisini geliştirmesi bir zorlama mı? Yapay zeka insanın yerini aldıkça bu soru kafaları daha çok kurcalayacak gibi. Örneğin Homo Sapiens ve Homo Deus kitaplarıyla büyük sükse yapan Harari, bu yıllarda doğan bireylerin hayatları boyunca en az beş farklı mesleği deneyimlemek zorunda kalabileceğinin altını çiziyor. Çünkü yapay zeka geliştikçe, yaratıcı beceri gerektirmeyen işler...

Özgür müyüz, cahil mi?

Bu yılın başlarında Yeşilçam’ın dört büyüğünden olan bir sinema sanatçımızın “Herkes fazla özgür” yorumu ağır eleştiriler almıştı. Siyasi açıdan irdelendiğinde, eleştiri alması doğal gelebilir. Ancak aynı yorumu bir de sosyo-kültürel açıdan değerlendirmek gerekir. İstanbul’u ele alalım. İstanbul öyle narin, kırılgan bir şehir ki en ufak bir istisnai durum olduğunda şehirde hayat felce uğruyor. Örn...

Veri ikizi

Bu kavramın işaret ettiği olgu yeni değil. Arzu eden izini Nasreddin Hoca’ya kadar sürebilir. Malum hoca ağaçtan (başka yorumlara göre eşekten, damdan vs) düşünce etrafına toplanan insanlar çeşitli yorumlarda bulunur. Hoca en sonunda sinirlenir ve “Bana ağaçtan düşmüş bir adam getirin” der. Hocayı pek kaale almayıp daha suratsız kelimeler kullanmak gerekirse olgu geçmişten ders almakla ilgilidir. ...