24 Haziran’da Venezuela’nın kuzeybatısında meydana gelen ve yalnızca 39 saniye arayla gerçekleşen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki güçlü deprem, ülkede büyük yıkıma yol açtı. Depremlerin ardından ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), afetin olası etkilerini değerlendiren PAGER sistemi kapsamında en yüksek seviye olan “Red Alert” (Kırmızı Uyarı) ilan etti.
USGS’nin PAGER (Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response) sistemi, büyük depremlerin ardından can kaybı ve ekonomik zarar olasılığını birkaç dakika içinde hesaplayan istatistiksel bir model. Model; depremin büyüklüğü, yerin ne kadar şiddetli sarsıldığı, nüfus yoğunluğu, yapı stokunun özellikleri ve geçmiş benzer depremlerin sonuçları gibi çok sayıda veriyi birlikte değerlendiriyor.
“Kırmızı Uyarı” ne anlama geliyor?
PAGER sistemindeki kırmızı uyarı, depremin çok ağır insani ve ekonomik sonuçlar doğurmasının beklendiğini gösteriyor. Bu seviye, ulusal kapasitenin yetersiz kalabileceği ve uluslararası insani yardım gereksiniminin doğabileceği en yüksek alarm düzeyi olarak kabul ediliyor.
PAGER sisteminin ilk değerlendirmesine göre:
- Can kaybının binlerle ifade edilebileceği, nihai bilançonun ise arama-kurtarma çalışmaları tamamlandıkça netleşeceği belirtiliyor.
- Aynı model, çok ağır ekonomik kayıpların da meydana gelebileceğine işaret ediyor.
Bununla birlikte USGS, bu rakamların kesin öngörüler değil, afetin ilk saatlerinde oluşturulan istatistiksel tahminler olduğunu özellikle vurguluyor. Arama-kurtarma çalışmaları ilerledikçe gerçek bilanço değişebiliyor.
Riskli yapılar
USGS’nin değerlendirmesinde, depremden etkilenen bölgelerde donatısız tuğla yapılar, kerpiç (adobe) binalar ve eski yığma yapıların yaygın olması nedeniyle ağır hasar riskinin yüksek olduğu belirtiliyor. Milyonlarca kişinin, Yapısal Şiddet Ölçeği’nde (Modified Mercalli Intensity – MMI) VII ile IX arasında değişen, “çok güçlü” ile “şiddetli” düzeyde sarsıntıya maruz kaldığı tahmin ediliyor.
Resmî bilanço yükselmeye devam ediyor
27 Haziran itibarıyla açıklanan resmî verilere göre depremde en az 920 kişi yaşamını yitirdi, 3.300’den fazla kişi yaralandı. Enkaz altında hâlâ çok sayıda kişinin bulunduğu, arama-kurtarma çalışmalarının ise zamanla yarışarak sürdüğü bildiriliyor.
Yetkililer, kesin can kaybının ancak enkaz kaldırma çalışmalarının tamamlanmasının ardından netleşeceğini belirtiyor.
Not: USGS’nin PAGER sistemi tarafından yayımlanan ölüm tahminleri, resmî can kaybı açıklamaları değildir. Bunlar, acil yardım kuruluşlarının ilk müdahale planlarını oluşturabilmesi amacıyla geliştirilen olasılık temelli bilimsel model çıktılarıdır.
Kaynaklar:
https://earthquake.usgs.gov/data/pager
