Yaşam Bilimleri
2021 yılı Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü, David Julius ile Ardem Patapoutian’a sıcaklık ve dokunma reseptörleri keşfettikleri için verildi. Her yıl Ekim ayının ilk haftasında açıklanan ödüller için İsveç Akademisi, İsveç Kraliyet Bilim Akademisi, Karolinska Enstitüsü’ndeki Nobel Meclisi ve Norveç Nobel Komitesi, oylama yaparak 2021 yılının ilk ödülü olan Fizyoloji veya Tıp dalında ödül sahibini be...
Yeni hukuk, ‘adalet mülkün temelidir’ yerine ‘adalet bir bağlantısallık ağı olarak yaşamın temelidir’ der, vatandaş olarak insanın haklarını değil, yaşam ağının haklarını önceler. Şimdilerde bu yeni hukuğa, ekolojik hukuk diyenler var ve bu değişimin bazı güzel örneklerine de rastlıyoruz. Mesela Almanya’da üç sene önce ev hayvanlarının, pet olarak değil de, ailenin evin bir ferdi olarak görülmesi ...
Russell Warne saatler boyunca üniversitelerde okutulan psikoloji kitaplarını en ince ayrıntılarına varıncaya dek inceledi. Utah Valley Üniversitesi’nde görevli bir psikoloji profesörü olarak, yapmaya çalıştığı, kitaptakileri kavramak değil, yanlışlıkların izini sürmekti. Gerçekten de, bu inceleme sürecinde bir yığın yanlışlığa tanık oldu. En ciddi boyutlardaki kimi yanlışlıklar da IQ testleriyle i...
Kalıtımımızdaki 3 bin bölge diğer memelilerden farklı. Son araştırmalar, bu bölgelerden yarısının beyin gelişimi üzerinde etkili olduğunu gösteriyor. Bilim insanları bu bölgelerin en azından, dolaylı olarak insanın öğrenme yetisinden sorumlu olabileceğini düşünüyorlar. Kısaca HARs olarak isimlendirilen “Human Accelerated Regions” bölgeleri, insan genomundaki parçalardır ve tüm omurgalılarda bulunu...
Bağlantısal Bütünsellik İlkesi: Laniakea, Epigenetik ve Nörozihin. Geçen haftaki yazımda, son beş yılda teleskobun ve matbaanın icadı kadar dünyaya bakışımızı önemli şekilde değiştiren üç bilimsel devrimden bahsetmiştim: Laniakea, Epigenetik ve Nörozihin (Connectome). Bunları daha detaylı olarak şöyle anlatalım.. Galilei’nin teleskobu kadar önemli ilk gelişme: ‘Laniakea’ Bu 3 sözcükten Laniakea, H...
2017 Haziran’da ‘Blue Brain Project’ten M. W. Reimann ve arkadaşları Front. Comput. Neurosci. Dergisinde “Cliques of neurons bound into cavities provide a missing link between structure and function” başlıklı, yeni keşfedilmekte olan beynin ağsal matematiği ile ilgili önemli bir yazı yayınladılar. Bu yazı ile, İnsan Beyni Projesi (HBP) ve İndan Nörozihin Projesi (HCP) ile edinmekte olduğumuz bilgi...
Geçen hafta sizlere Plastisite, yani beynin kendi gelişebilme, değişebilme özelliğinden ve eğitimin bir anlamda nörozihin yapısı değişikliğine sebep olmasının da bir nevi beyin ameliyatı olduğundan bahsettim. Bu yazımda ise beyin cerrahisinin ufkunu görülebilen sınırların ötesine taşıyacak bir başka konudan bahsedeceğim: “Nörozihin (=connectome) cerrahisi”. Sanırım Türkçe’mizde böyle bir yayında i...
Nöronlar, bir araya gelerek nörozihni oluşturuyor demiştik. Nöron ile zihin arasındaki ilişkiyi -tek bir nöronu tek bir uçağa benzetirsek- uçak ile havayolu şirketi arasındaki ilişkiye benzetebiliriz. İkisi arasında nasıl bir ilişki varsa nöron ile zihin arasında da böyle bir ilişki vardır. Şöyle bir benzetme yapalım; bir araya getirilip, bir hangarda toplanan örneğin 300 uçak, bir havayolu şirket...
66 milyon yıl önce dinozorların birçoğu dünya sahnesinden silinirken sadece kuşa benzer türler hayatta kalabilmişti. Bunların uzak akrabaları hala etrafımızda uçmaya devam ediyorlar. Öte yandan bu yok oluş “Memeliler Çağı’nın” da başlangıcı oldu. O zamana kadar göreceli olarak az olan memeliler, toplu yok oluştan sonra farklı türlerle yayılmaya başladılar. Colorado Üniversitesi’nden Madelaine Atte...