Tevfik Uyar

Bilim tarihimizde bir kuyrukluyıldız

"O bir kuyrukluyıldızdı, hepimize değdi geçti" - Cahit Arf *** Tarihler 11 Kasım 1967'yi göstermektedir. Az önce TÜBİTAK (O zamanki adıyla T.B.T.A.K) bilim ödüllerinin kimlere verildiği açıklanmıştır. Ödül sahiplerinden bir konuşma yapması beklenmektedir. İlk gelen, katı hâl fiziği alanındaki çalışmalarıyla ödüle layık görülen, Türkiye'ye henüz bir kaç ay önce dönmüş bir fizikçidir. Bir kaç yıl ön...

Kültür ne tuhaf, pikseller filan…

Ünlü kültür kuramcısı Raymond Williams’a göre “kültür” kelimesi İngilizce’deki en karmaşık 2-3 kelimeden birisi ve 164 farklı tanıma sahip (1). Belki de Williams bu cümleyi sarf ettikten sonra yenileriyle birlikte 200'e dayanmıştır. Aslına bakarsanız ben de bir kültür tanımı yapsam çok eğlenebilirim (yazı sonuna doğru yapacağım da). Kültür kelimesinin kökeni tarıma dayanır. Bildiğiniz kültür manta...

Risk budur!

Bir önceki yazımda "Risk nedir?" diye sormuş, riskin bir tanımını yapmış, onu nasıl algıladığımıza da değinmiştim. Bu yazıyı okumadan evvel mutlaka ilk yazıyı okumanızı tavsiye ederim; zira bu bir devam yazısıdır. Öncelikle, bir riski gerçekten ölçmek mümkün müdür? Bir kaç yaklaşıma yer vereyim; ki ortak özelliklerini de görmüş olalım: Teknik risk yaklaşımına göre, eğer elde yeteri kadar veri vars...

Risk nedir?

Doğruluğu teyit edilemeyen çeşitli internet kaynaklarında geçen, “Risk nedir?” sorusu ve yanıtıyla ilgili efsaneleşmiş bir anlatı vardır.  Bu anlatıya göre ODTÜ İşletme Fakültesi’nin Stratejik Yönetim dersi veren Prof. Dr. Muhan Soysal, yaptığı bir sınavda “Risk nedir?” diye sorar. Öğrencilerden biri de -internet kaynaklarında Mehmet Ali Berkman olduğu söylenmektedir- sadece “Risk budur” yazdığı b...

Görece ‘önemsiz’

Carl Sagan, Voyager 1'in çektiği fotoğraf üstüne verdiği o meşhur 'Soluk Mavi Nokta' söylevinde gökbilimin tevazu sağlayan bir deneyim olduğunu belirtir. Nedeni ilk bakışta çok belli, çok anlaşılırmış gibi görünür. Neticede geçmişiyle, geleceğiyle, önem verdiğimiz her şey, bir mesafeden bakıldığında küçücük bir noktadan ibarettir. Bizlere; ...Çok büyük bir zaman ölçeğinin küçücük bir zerresinde, ....

Hipotez, teori, yasa.

Gündemdeki evrim tartışmaları herkese bilim lügatında yer alan "hipotez", "teori", "yasa" gibi kavramların ne olduğunun pek de iyi anlaşılmadığını gösterdi. Gerçekten ama gerçekten özellikle "teorinin" ne anlama geldiğini öğrenmeye şiddetle ihtiyacımız var; zira "evrim bir teori ama sonuçta ispatlanmamış" gibi hatalı mantık yürütmeleri, hatta ve hatta "evrim bilim tarafından çoktan çürütüldü" gibi...

Sigarayı neden bıraktım?

Sigarayı başarıyla bıraktım. Bugün üçüncü ay içerisindeyim. Her fırsatta herkese bırakmayı tavsiye ediyorum. Bırakmak isteyip bırakamayanların bana gıcık kaptıklarını biliyorum: Zira ben de öyleydim. Buna basit bir ilke neden oluyor: Bilişsel tutarlılık. Sigara içmek saçma, afedersiniz aptalca bir davranıştır. Oysa kendimizin aptal olmadığına dair sarsılmaz bir inancımız vardır. Bu inanç ve davran...

“Rastgele seçtim” – Gerçekten öyle mi?

Özgür irade, felsefenin en çetrefilli alanlarından biridir. Özgür bir irademiz var (ve irademiz beden denen makineyi idare eden bir ruh mu?) Yoksa neye nasıl karar vereceğimizi belirleyen başka bir içsel -beyin değil de bedenden gelen- ya da dışsal bir etken mi var? Bu çetrefilli alanın tartışmasına bu kadar kısa bir yazıda girişmeyeceğim elbette, lakin özgür irade olsun ya da olmasın, bazı kararl...

Harf devrimi üzerine

Türkiye gündeminde konuşulup tartışılanların, yazılıp çizilenlerin önemli bir bölümü artık doğruluktan uzak, ve hatta ahlâktan nasipsiz bir hâl almaya başladı. Harf devrimi de ideolojik gerekçelerle, bu saydığım noksanlıklar içerisinde dile getirilen, aklın, izanın alamayacağı türden iddialara, sözde 'akıl' yürütmelere sıklıkla konu olur. Son günlerde -bağlantı vererek boşu boşuna popülarite kazan...