Cem Say

Deha nedir?

Geçen bölümde farklı uzmanlık alanlarında buluşlar yapabilen kimi Yapay Zekâ programlarının dayandığı bir yöntemi anlatmış ve insan dehasının da esasen aynı şekilde çalıştığı iddiasında bulunmuştum. Şimdi bu savımı detaylandırma vakti. Önce insan zihni hakkında bildiklerimizi üç cümleyle özetleyelim: İnsanlar et ve kemikten yapılmış robotlardır. Beyin yumuşak bir bilgisayardır. Tüm yaşadıklarımızı...

Yapay kâşifler nasıl çalışır?

Geçen yazıda ABD’li Douglas Lenat’ın matematik ve savaş oyunu dallarında “yaratıcı” davranış gösteren iki programından söz etmiştim. Bir örnek de kendimden vereyim. Geçtiğimiz asrın sonlarında, doktora tez çalışmamın bir parçası olarak QSI adında bir program yazmıştım. QSI’ın görevi, kendisine bazı değişkenlerinin davranışı tarif edilen bir sistemi en iyi açıklayan denklemleri bulmaktı. (Farklı fi...

Yaratıcılık programlanabilir mi?

Rüyamda görsem hayra yormazdım, ama bu yılki İstanbul Müzik Festivali kapsamında ben de sahneye çıktım! Festivalde konserlerin öncesinde konuyla ilgili uzmanlar konuşmalar yapıyorlar. Festival düzenleyicileri sağ olsunlar, 7 Haziran’da Boğaziçi Üniversitesi’ndeki Bach konseri öncesinde benden de böyle bir konuşma istediler. Konu başlığımız “Deha programlanabilir mi?” idi. Bilgisayarların “yaratıcı...

Yapay zekâ mühendisliği nedir, üniversite tercihi nasıl yapılır?

Bu yıl iki üniversitemiz (Hacettepe ve TOBB üniversiteleri) lisans düzeyinde “Yapay Zekâ Mühendisliği” programları açtıklarını duyurdular. Üniversite adaylarından çok soru geliyor, ben de bu haftaki yazımı bu konuya ayırdım. Üniversite tercihi nasıl yapılır? Birinci kural çok basit: “İstemediğin bir seçeneği tercih listesine yazma!” Ne yazık ki çok sayıda genç hâlâ aslında istemedikleri, ama başka...

Virüse karşı elimizdeki kozu kullanalım!

Bilgisayar mühendislerinin insanlığa en büyük armağanı olan yeni büyük ağı neden hakkıyla kullanmıyoruz? Neden her gün onca çocuk ve genci otobüslere ve sınıflara doldurup “korona partisi” yaptıralım? Bu çağda internetsiz, bilgisayarsız öğrenci olur mu? Dünyamız Covid-19 belasıyla boğuşmaya başladığında, son yıllarda insanlar arasındaki bilgi akışını bizim neslin gençliğinde hayal bile edilemeyece...

Klasikten kuantuma, gerçek zamanlı hesaplama

Çok fazla veri var. Geçen asırda hayal bile edebileceğimizden daha çok bilgi her an dijital ortama giriyor. Herkesin telefonundan bir yığın bilgi sürekli bir yerlere yollanıyor, ağa konuluyor, “eşya İnternet’i” her tarafa mesajlar yağdırıyor mesela. 2016’nın başlarında, insanlığın o sıralarda bir gün içinde dünyanın en büyük kütüphanesi olan ABD Kongre Kütüphanesi’nin içeriğinin yaklaşık 250.000 k...

Aşılar hakkında gerçekleri yayımlamaya cesaretiniz yokmuş

Odatv’de yazmaya başlamadan önce Odatv hakkında yazmaya başlamıştım. Bilgisayar mühendisliği hocasıyım. Ergenekon, Balyoz vs. davaları ilk başladığında delillerin neredeyse tamamının “dijital” olması dikkatimi çekmişti. Bu materyallerin sahtelerinin ne kadar kolay üretilebileceğini bildiğimden nasıl olup da savcı ve yargıçlarca delil olarak kabul edilebildiklerini bir türlü aklım almıyordu. Bir sü...

Aşılar hakkında gerçekleri okumaya cesaretiniz var mı?

Kongo’da 2019’un ilk 11 ayında çoğu çocuk 5 bin insan kızamıktan öldü. Nüfusu çok daha az olan Samoa’yı bir aydır kasıp kavurmakta olan kızamık salgınında ölü sayısı şimdilik 72. Samoa’da “küçük boy” tabut kalmadı, Yeni Zelanda’dan tabut yollanıyor. Bu ülkelerin ortak özelliği, 21. yüzyılda olmamıza rağmen nüfuslarının yeterli çoğunluğunun aşılanmamış olması. Çoğumuz hayatımızı aşılara ve antibiyo...

5 soruda blok zinciri – 5: Neden tek bir zincir muteber?

Blok zinciri birbirine güvenmeyen binlerce öğeden oluşuyorsa, ödüllü “blok kurma bulmacası”nı ilk çözen bilgisayara diğerleri neden uyarak kendi belleklerindeki kütüklere onun duyurduğu bloğu eklesin? Zincirin farklı kopyalarının oluşmasına engel olan nedir? Blok zinciri yazı dizimizde geçtiğimiz haftalarda önemli işlem bilgilerini (sözgelimi, kimlerin kimlere hangi sırayla kaç para havale ettiğin...