Sırlar çözülüyor… Nobel’e giden zorlu yolda 2021 Ödülleri, keşifler, yeni heyecanlar…

Editör ne diyor?

Bilim dünyasının en prestijli ödülüdür Nobel ödülleri. Her yıl bu günlerde açıklanır. Tıp, Kimya, Fizik ödülleri geçen hafta açıklandı. Hemen ardından Edebiyat ödülünü de Doğu Afrika kıyısında bulunan Zanzibar kökenli romancı Abdulrazak Gurnah aldı. Dilimize çevrilmiş çok sayıda kitabı bulunuyor. Ayrıca Nobel Barış Ödülü de ifade özgürlüğünü koruma çabaları nedeniyle Filipinli gazeteci Maria Ressa ve Rus gazeteci Dmitry Muratav’a verildi.

Baktık bu yıl ödül alanların hepsi erkek. Geçen yıl 4 kadının ödül alması sevindirici olmuş, Nobel’deki erkek egemenliği kırılır gibi gözükmüştü. Nobel’e giden yol zorludur. 2015 Nobel Kimya ödülünü kazanan Aziz Sancar’dan iyi biliyoruz. Neredeyse tüm ömür çalışmalara adanır. Peki 2021 yılında komite hangi konularda önemli keşifl ere yol açan bilim inşalarını ödüle layık gördü. Neler, nasıl yapıldı? Biraz daha detaylı olarak sizlere aktarmak istedik.

Bu yıl üç bilim insanı kaotik ve gelişigüzel olayları açıklayan çalışmaları nedeniyle Nobel Fizik Ödülü’nü paylaştı. Syukuro Manabe ve Klaus Hasselmann. Dünya›nın iklimini modellemeleri ve küresel ısınmayı tahmin etmeleri, Giorgio Parisi de gazlarda ve sıvılarda gelişigüzel görünen hareketlerin arkasındaki “gizli kuralları” keşfetmesi nedeniyle ödüle layık görüldü. Kimya Ödülü Benjamin List ve David Mac Millan arasında paylaştırıldı. İki bilim insanı molekül inşasında son derece dahice bir yol geliştirdiler: Asimetrik Organokataliz.


2021 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülleri ısı ve dokunma duyularının moleküler temelini keşfeden Amerikalı David Julius ve Ardem Patapoutian’a verildi. Ayrıntılar dergimizde... Reyhan Oksay hazırladı.

Özlem Kayım Yıldız da Nobel Tıp ödüllerini değerlendirdi ‘Ağrı tedavisinde çığır açabilir’ diyerek... İstanbul Kültür Üniversitesi Mühendislik Bölümü’nden Prof. Dr. Nihal Sarıer de Nobel tıp ödülünü yazdı: Kırmızı biber deneyi ve sıcaklık reseptörlerinin keşfi!

İş-Yaşam dengesinde hedef ne olmalı? Çalışmak zorunda olmasak, ya da daha az çalışacak olsak daha mı mutlu oluruz? Konu öyle görüldüğü kadar basit değil. Yeni araştırmalar ne diyor? Rita Urgan derledi.

Sıtma ile mücadelede tarihi an: Uzun süredir beklenen an nihayet geldi: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) sıtma aşısının Sahra altı Afrika ülkelerindeki çocuklara yapılması için yeşil ışık yaktı. RTS,S veya Mosquirix adı verilen aşı ölümcül sıtma vakalarını ancak %30 oranında engellemekle birlikte, bu ilk adımdan hemen sonra daha etkili aşıların geleceği düşünülüyor; kaldı ki daha etkili diğer aşılar üzerindeki çalışmalar hızla devam ediyor.

Korona ile ilgili yeni gelişmeler ne?

Korona geçirip aşı olanların bağışıklığının yüzde 94 olduğu belirlendi. COVID parmaklarının gizi çözüldü.. Molnupiravir, ağır COVID-19 riskini azaltan, enfekte olur olmaz alınan bir ilaç. Çok sayıda ülke şimdi Molnupiravir’i getirtmek için birbiri ile yarışıyor. Aynı anda hem COVID, hem de grip aşısı olmak güvenli. Aşısızlarda birden fazla kez COVID’e yakalanma riski var... Ayrıntılar sayfalarımızda..

Doğru soru sormayan, doğru yanıt alamaz… Doğan Kuban’ın geçmişteki yazılarını yeniden vermeyi sürdürüyoruz. Kuban “Kapitalist dünyanın bir onulmaz hastalığı sürekli kazanç isteğidir. Fakat bunun ahlaksız bir alt koşulu var: Para kazanmanın, başarının temel göstergesi olması. Yüz yıl önce bunu Amerikalılar keşfetti” demiş...

Gıda 4.0? Akıllı Gıda Üretimi! Olabilir mi? Ali Akurgal “Endüstri 4.0 sanayide dördüncü devrim olarak niteleniyor. Tanol Türkoğlu’nun yazısı facebook üzerine... Türkoğlu ‘Facebook, eski çalışanının dediği gibi, ahlaken iflas etmiş bir şirket mi?’ diye soruyor...

Fosil yakıt çağı nasıl ve ne zaman sona erecek? Rüzgâr ve güneş enerjisi her zamankinden daha ucuz. Bu da kömür, petrol ve doğalgazdaki düşüşün durdurulamaz olduğu anlamına geliyor. İşte size temiz enerjiye geçişte 4 senaryo. Batuhan Sarıcan derledi.

Dokunabileceğimiz hologramlar yaratıldı: Yakında bir arkadaşınızın elini sanal olarak sıkabilirsiniz. Bilim insanları, sanal dokunma hissini bir adım öteye taşıdı: “Aerohaptik” teknik sayesinde artık uzaktaki birinin avatarıyla el sıkışmak, daha gerçekçi üç boyutlu oyun deneyimleri ve klinisyenler arasında daha etkin iş birlikleri gibi durumlar söz konusu olabilecek.

La Palma yanardağının gizemi

İspanya’nın La Palma Adası’nda 50 yıldır uyuyan yanardağ 20 eylülde harekete geçti ve patladı. 400 ev kül oldu, 5 bin kişi tahliye edildi. Uçuşlar durduruldu, lavlar denize ulaştı. Peki neydi bu yanardağı harekete geçiren? Tolga Eren Tuna jeolojik yapılarını ve gelişmeleri yazdı.

Doğayı tanıyan kişelerden lider seçmenin zamanı gelmedi mi? Almanya şansölyesi Dr. Angela Merkel’in diğer dünya liderleri arasında en çok desteğe sahip lider. Celal Şengör üşenmedi Avrupa ve Kuzey Amerika’daki politik liderlerin tahsillerinin hangi konularda olduğunu araştırıp yazdı.

Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Dr. Mehmet Ozansoy, ilginç bir konuyu gündeme getiriyor: Hikaye anlatımının evrimsel ve sosyolojik önemi ve beyindeki yansımaları.

Barış gerçekten ütopik mi?

Milyonlarca yıl içinde artan zekâ ve el becerisiyle doğru orantılı olarak şiddeti “çeşitlendiren”, “sistemleştiren”, hatta “kurumsallaştıran” ve “yücelten” tek canlı “insan”; paradoksal, anlaşılamaz ve ürkütücü biçimde…Dr Sami Eren’in Şiddet, savaş ve ütopik sonsuz barış yazısı önemli saptamalar yapıyor.

Bir kitap tanıtmak istedik. Adı Üniversite ve Akademisyen. Yazarı bir akademisyen olan Prof. Dr. Alican Kavas. Üniversite ne iş yapar? Bir akademisyende bulunması gereken temel kişisel yetenekler nelerdir? Üniversiteye ve akademisyene tanınması gereken kurumsal ve akademik özgürlük nedir ve niçin önemlidir? Önemli saptamalar var. Ayrıca da ABD’de kendi çalıştığı üniversitede bir rektörün nasıl seçildiğine ilişkin son derece önemli bir örnek...

Uzayda kaç yıldız var? 100 milyar desek.. Meraklı çocuk sordu, Mercan Bursalı yanıtladı.

‘Dahi köpekler’ oyuncak adlarını kolayca öğrenebiliyor... Darwin ve Wallace var olduğu tahmin etmişti, şimdi yeni bir tür olarak tanımlandı.. Murat Altaş’ın Hayvanlar Dünyası’nda.. Dünyamız neden 20 yıl öncesine uzaya daha az ışık yansıtıyor? Mars misyonlarına neden kısa bir ara verildi? Antik Bergama’da bulunan özel localar kimlere ait? Sars-2’nin laboratuvar ürünü olmadığı nasıl anlaşıldı? Nilgün Özbaşaran Dede’nin hazırladığı Araştırma Gündemi’nde..

Her hafta özenerek hazırladığımız dergi ile bilim dünyasını ve önemli konuları evinize getiriyoruz. Bizi izleyin, paylaşın ve yeni okurlara ulaşalım.. Sevgiyle ve bilimde kalın...