Erdal Musoğlu

Matematiğin doğuşunun eğlenceli öyküsü

Çok eski çağlarda, milattan dört bin yıl öncesinin sonlarında, Mezopotamya’dayız. Tarım ve hayvancılıkla uğraşan yerleşikler, küçük köyler yerine, giderek büyüyen ve bazılarının nüfusu 10 bini geçen şehirlerde yaşamaya başlıyorlar. Çeşitli ‘teknolojiler’ görülmedik bir hızda ilerliyor. Çömlekçiler, dokuyucular, marangozlar, mücevherciler, heykeltraşlar, mimarlar her gün yenilenen bir yaratıcıkla k...

Bir kuyu, bir deve ve bir çubuk ile dünyanın çevresini nasıl ölçersiniz?

Günümüzden 2300 yıl önce, İskenderiye’de, büyük bilgin Eratosten (Eratosthenes) tam da bunu yaptı. Milattan önce 276 ile 196 yılları arası yaşamış olan Eratosten, Yunanlı bir matematikçi, coğrafyacı, astronom ve filozofdur. Şimdiki Libya’yada bulunan Kirene (Cyrene) şehrinde doğan Erastoten yüksek öğrenimini Atinada yapmış ve henüz 30 yaşında iken, MÖ 245 yılında, firavun Ptoleme III ün daveti üze...

Yapay zekânın kötü amaçlı kullanımının tehditleri neler?

Füzeye dönüşmüş insansız hava araçları, kamuoyunu yanlış yönlendiren yapay zekâ üretimi videolar, bilgisayar korsanı bilgi sistemleri... İşte kötü ellere geçen yapay zekânın tehditlerine birkaç örnek. Yapay zekâ ve makina öğrenmesi (machine learning) yetenekleri eşine rastlanmayan bir hızla ilerliyor. Bu teknolojilerin geniş çaplı ve çok yararlı uygulamaları otomatik çeviriden tıbbi görüntü analiz...

Yenilenebilir enerjiler küresel ısınmayı sınırlayabilecek mi?

2017, temiz enerjiler için Çin’in ve güneş enerjisinin başı çektiği yeni bir rekor yılı oldu. Ama, bütün tahminlerin de ötesinde ucuzlayan ve yaygınlaşan yenilenebilir enerjiler küresel ısınmayı sınırlamaya yeterli olacak mı? Yöneticisinin Dr. Fatih Birol olması ile öğündüğümüz Uluslarası Enerji Ajansı (International Energy Agency - IEA) ‘Yenilenebilir Enerjiler 2017’ raporunu yayınladı. Güneş pan...

Yüksek teknolojili tarımının lider ülkesi: Hollanda

Önce bazı özet bilgiler: • Hollanda, 2000 yılında belirlediği, tarım üretimini %50 daha az kaynak tüketerek iki katına çıkarma hedefini gerçekleştirdi • Ülkenin yüzölçümünün yarısı tarım için kullanılmakta • Hollanda domates üretiminde dünya birincisi • Seraların toplam yüzeyi Newyork’un Manhattan adasının 1.5 katı büyüklüğünde • Bütün bunlar ülkenin 17 milyon yerleşiği ile dünyanın nüfus yoğunluğ...

Temassız toplum: Birlikte yalnızız

Başkaları ile bir araya gelememek, onlara dokunamamak, hemen her şeyi ekranlar aracılığı ile yapmak bana büyük bilim kurgu yazarı Isaac Asimov’un, yıllar önce okuduğum ‘Çıplak Güneş’ (The Naked Sun) adlı romanını hatırlattı. Romanın konusu, gökadamız Samanyolu’na yayılan insanlığın yaşadığı planetlerden bir olan Solaris’te işlenmiş bir cinayetin, biri robot olan iki detektif tarafından çözümüdür. ...

2050’de tüm dünya %100 temiz enerjiye geçebilir!

Stanford üniversitesi araştırmacıları, yerküremizin 2030 yılına kadar %80, 2050 yılına kadar ise %100 yenilenebilir enerjilere geçebilmesi için bir yol haritası yayınladılar. Küresel bir vizyonla geliştirilmiş bu ayrıntılı araştırma, 139 ülkede, tüm enerji sektörlerinin elektriğe geçmesini, altyapının yenilenmesini ve enerjinin yalnızca rüzgar, güneş ve sudan elde edilmesini öngörüyor. Böyle bir r...

Beynin hiyerarşik ve holistik karar mekanizması çözülüyor: Kalabalıkların bilgeliği

HBT Sayı 70, 28 Temmuz’da yayınlanan bir önceki yazımıza devam ediyoruz. Nobelli kuantum fizikçisi Erwin Schrödinger 1944 yılında yazdığı Yaşam Nedir? (What’s Life) kitabında, canlıların kromozomlarında kalıtsal bir şifre, bir program, olması gerektiğini öne sürmüştü. On yıl sonra Crick ve Watson, genetik bilgiyi nükleotidlerinde kodlayan DNA’yı bularak onu haklı çıkardılar. Günümüzde ise, söz kon...

Beynimizin şifresini çözmede umut verici gelişmeler

İnsan beyninin yapısını ve çalışmasını anlamak için günümüzde pek çok araştırma yürütülmektedir. Bunların en başında ABD’nin ‘Brain Initiative’ ve AB’nin ‘Human Brain Project’ projeleri gelmektedir. Ayrıca ABD Seattle’daki Allen enstitüsü gibi birçok özel kuruluş da aynı konularda yoğun araştırmalar yürütmektedir. Yüzlerce uzman araştırıcı, milyar dolarları bulan kaynakları kullanarak bu dalda çal...