Brezilya’da GPS tasmasıyla izlenen 8 yaşındaki erkek jaguar ‘Gaspar’, Amazon’un güney sınırı boyunca en az 2.122 kilometre yol katetti. Önceki kayıtların onlarca katı olan bu olağanüstü yolculuk, jaguarların hareket kapasitesi kadar, onları korumak için oluşturulan mevcut koruma alanlarının yeterliliğini de sorgulatıyor.
Jaguarların ne kadar uzağa gidebileceğine ilişkin bilgilerimizi altüst eden bir yolculuk kaydedildi. Gaspar adı verilen erkek jaguar, Amazon yağmur ormanlarının güney sınırı boyunca ilerleyerek kuş uçuşu 2.122 kilometre yol aldı. Gerçekte katettiği mesafenin bundan çok daha fazla olduğu düşünülüyor.
Daha önce GPS ile takip edilen bir jaguarda kaydedilen yayılma mesafesi yalnızca 60-100 kilometre civarındaydı.
University College Dublin’den Jon Morant ve meslektaşları, 1999’da başlayan daha geniş kapsamlı bir araştırma çerçevesinde Brezilya’daki jaguarları GPS tasmalarıyla izliyor. Amaçlarından biri, jaguarların Cerrado savanları ile Amazon arasında potansiyel bir yaban hayatı koridoru oluşturan Araguaia Nehri çevresini nasıl kullandığını anlamak.
700 kilometrekarelik bölgesini terk etti
Gaspar, 11 Kasım 2024’te yakalanarak GPS tasması takıldığında sekiz yaşındaydı. Bir süre Araguaia Nehri boyunca yaklaşık 700 kilometrekarelik yerleşik yaşam alanında kaldı.Sonra beklenmedik biçimde güneye doğru yola çıktı.
Amazon’un sınırı boyunca ilerleyerek iç kesimlerdeki Cerrado’ya yöneldi. Çoğunlukla ormanlık alanları tercih etse de yolculuğu sırasında çiftliklerden, hayvancılık alanlarından ve yollardan geçti.
GPS tasması Kasım 2025’in sonlarında sinyal vermeyi bıraktığında araştırmacılar Gaspar’ın 2.122 kilometrelik hareketini kaydetmişti.
Peki neden gitti?
Genç jaguarların yeni bir yaşam alanı oluşturmak amacıyla uzun mesafelere gitmesi olağan. Ancak bu davranış daha çok 1-3 yaşındaki hayvanlarda görülüyor. Gaspar ise sekiz yaşında, yetişkin ve zaten yerleşik bir bölgesi bulunan bir jaguardı. Bu nedenle araştırmacılar onun neden yola çıktığını bilmiyor.
Daha iyi besin kaynakları, çiftleşme fırsatları ya da daha elverişli bir yaşam alanı arıyor olabilir. Ancak yolculuğu boyunca jaguarların yaşayabileceği uygun bölgelerden geçmesine rağmen bir yıldan fazla süre yeni bir bölgeye yerleşmemesi araştırmacıları özellikle şaşırtıyor.
Koruma alanları yeterli mi?
Gaspar’ın yolculuğu jaguarların korunmasına ilişkin önemli bir sorunu da ortaya koyuyor.
Bir hayvan binlerce kilometre yol alabiliyorsa yalnızca belirli koruma alanlarını güvence altına almak yeterli olmayabilir. Jaguarlar bu bölgeler arasında hareket ederken insan faaliyetlerinin yoğun olduğu arazilerden geçmek zorunda kalıyor.
Bu da kaçak avlanma, trafik ve özellikle hayvanlarını korumak isteyen çiftçiler tarafından öldürülme risklerini artırıyor.
Morant’a göre Gaspar’ın olağanüstü yolculuğu, korunan alanların nasıl tasarlandığını ve birbirleriyle nasıl bağlantılandırıldığını yeniden düşünmemiz gerekebileceğini gösteriyor.
Gaspar’ın bugün nerede olduğu ise bilinmiyor. GPS tasması bozulmuş ve jaguar hâlâ Brezilya’nın uçsuz bucaksız coğrafyasında dolaşıyor olabilir. Ancak vurulmuş ya da zehirlenmiş olması ihtimali de var.
Kaynak:
