Yazarlar
Einstein’ın genel görelilik kuramı 100 yaşında
2015 yılında, Albert Einstein’ın baş yapıtı genel görelilik (general relativity) kuramının (ya da izafiyet teorisinin) 100 üncü yılını kutladık. Bilim dünyası, yüz yıldır, bu devrimci kuramın mükemmelliğine hayran, onu her açıdan inceliyor, sınıyor, kanıtlıyor, en küçük detaylarına kadar inceliyor ve sürekli olarak içerisindeki gizli zenginlikleri, tahmin bile edilemeyen yeni kaynakları keşf...
“Biz yaşam için öğreniriz” veya Bilim ve Etik
Bilimin serüveninin ilk kilometre taşı belki de eski Yunan okullarının kapısında yazan “Non scholae, sed vitae discimus” cümlesidir, yani “biz yaşam için öğreniriz”. Bu cümlenin açıklaması şudur, ne yapıyorsak bu dünya için yapıyoruz, bu dünyayı anlamak için yapıyoruz, bunun ötesinde hiç bir şey için uğraşmıyoruz. Bu inanış dünya biliminin en önemli aktörlerinden biri olan Albert Einstein’ın şu sö...
“Rastgele seçtim” – Gerçekten öyle mi?
Özgür irade, felsefenin en çetrefilli alanlarından biridir. Özgür bir irademiz var (ve irademiz beden denen makineyi idare eden bir ruh mu?) Yoksa neye nasıl karar vereceğimizi belirleyen başka bir içsel -beyin değil de bedenden gelen- ya da dışsal bir etken mi var? Bu çetrefilli alanın tartışmasına bu kadar kısa bir yazıda girişmeyeceğim elbette, lakin özgür irade olsun ya da olmasın, bazı kararl...
Ağacın katma değeri nedir?
Birinci veri: New York şehrindeki 5 bölgede 684 bin 343 ağaç var. Bu rakam, masa başında kafadan atarak değil, ağaçları tek tek sayarak, ölçerek, bilgisini bir yere yazarak (Büyük Veri oluşturarak) bulundu. İkinci veri: New York şehrindeki ağaçların, şehre “ekonomik yararı” ölçüldü: 111 milyon doları aşıyor. Bu rakama temiz havaya yaptıkları katkı, gürültüyü azaltmaya katkı, şehirde “doğal yaşamın...
Dijital şövalye
Muhafazakar akımların istilası ile gerileyen medeniyetleri şövalyeler kurtarmıştır. Bugün de dünyanın her yerinde toplumlar kendi şövalyelerini bekliyor. Bellidir ki bu kere onlara “dijital şövalye” diyecekler! 4 Mayıs 2016 Çarşamba günü Hacettepe Üniversitesi’nde bir konferans verme imkanım oldu. Etkinlik, Edebiyat Fakültesi’ne bağlı Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü’nün organize ettiği Çarşamba Kon...
Matematiği Çin öğretecek
PISA 2015 ölçütünde ülkemizin durumu hakkında yazıldı, çizildi. Bizdeki tepki veya tepkisizlik ile, başka ülkelerdeki tepki arasındaki farka bakmak daha anlamlı. Örneğin İngiltere, matematikte 27’inci (Türkiye: 49). İngiltere, okumada 22’inci (Türkiye: 50). İngiltere, fende 15’inci (Türkiye: 52). İngiltere hükümeti, PISA ve benzeri ölçütlerde aldığı “düşük” puanları iyileştirecek çareler geliştiri...
Berlin kültürle kazanıyor
Berlin’deki Zeus Sunağı’nın bulunduğu Bergama Müzesi’nde yüzyıl öncesine ait bir mühendislik hatası yüzünden, onarım bitirilemiyor. Şehrin yılda bir milyonu aşkın turist çeken en yıldız müzesi üç yıldır ziyarete kapalı. Onarım, 261 milyon euro hesaplanmıştı, 477 milyon harcandı. Müzenin en erken açılabileceği tarih 2023. O da, eğer müzenin temelinde 1910’da “unutulan” iki su pompası düzeneği, teme...
Harf devrimi üzerine
Türkiye gündeminde konuşulup tartışılanların, yazılıp çizilenlerin önemli bir bölümü artık doğruluktan uzak, ve hatta ahlâktan nasipsiz bir hâl almaya başladı. Harf devrimi de ideolojik gerekçelerle, bu saydığım noksanlıklar içerisinde dile getirilen, aklın, izanın alamayacağı türden iddialara, sözde ‘akıl’ yürütmelere sıklıkla konu olur. Son günlerde -bağlantı vererek boşu boşuna popü...