Yazarlar
Osmanlı’da bilim – 1
Yıl 1575. Müneccimbaşı Takiyüddin, padişah 3. Murad’ı dünyanın en iyi gözlemevinin İstanbul’da kurulması için on bin altın vermeye ikna ediyor. (Takiyüddin zamanının en iyi astronomlarından, ama bilim yapmak için gerekli kaynağı padişaha yıldızların gelecekle ilgili neler söylediğine ilişkin hikayeler uydurarak edinebiliyor.) İşe bakın, aynı yılda Danimarkalı gökbilimci Tycho Brahe da kendi gözlem...
Sigarayı neden bıraktım?
Sigarayı başarıyla bıraktım. Bugün üçüncü ay içerisindeyim. Her fırsatta herkese bırakmayı tavsiye ediyorum. Bırakmak isteyip bırakamayanların bana gıcık kaptıklarını biliyorum: Zira ben de öyleydim. Buna basit bir ilke neden oluyor: Bilişsel tutarlılık. Sigara içmek saçma, afedersiniz aptalca bir davranıştır. Oysa kendimizin aptal olmadığına dair sarsılmaz bir inancımız vardır. Bu inanç ve davran...
Bilimkurgudan yaşamın gerçeğine: Endüstri 4.0
İlk kez bir devrim insan zekasına ve aklına rakip olma olasılığını ortaya çıkarmaktadır. İlk üç sanayi devrimi sonrası gelinen aşamayı Endüstri 4.0 diyerek Almanya isimlendirmiş oldu. Endüstri esas alınarak ilk üç devrim sırasıyla, buhar gücünün üretimde kullanılması, elektriğin kitlesel üretimi sağlayacak biçimde kullanılması ve bilişim ve elektroniğin üretimin otomatikleştirilmesinde kullanılmas...
Osmanlı’da yok’ların toplamı, Türkiye’nin bugünkü cehaletine aşağı yukarı eşittir
“Osmanlı kültür üretiminin, Rönesans’tan sonra, Avrupa ile karşılaştırılması olanaksız geri kalmışlığını bugüne bağlayan cehalet damarı topluma anlatılmalıdır. Bu artık bir politika konusu değildir. Gerçekleşmezse çağdaşlaşma dış merkezli mekanizmaların yönlendirmesine göre şekillenecektir.” Doğan Kuban Toplumun kendi tarihini afyon olarak çekmekten kurtulması gerek. Bu afyon bazı boyu...
Kadınsız ekonomi, akla ziyan
Türkiye’de neden 2.2 milyon kadın okuma yazma bilmiyor? Neden 43 ilden kadın milletvekili çıkmadı? Neden 29 milyon kadının 21 milyonu evde oturuyor? Neden kadın işveren oranı %8? McKinsey ve TÜSİAD, Türkiye’de kadın istihdamı konusunda, iyimser bir raporu kamuoyuna sundu. Kadının iş dünyasındaki yeri temalı rapor, McKinsey’in dünya çapında yürüttüğü “Kadın Önemlidir” (Women Matter) çalışmasının Tü...
Quo Vadis Eğitim?
Günümüzde herhangi bir politika setinin merkezine eğitim ve eğitim politikalarını koymadan başarıya ulaşmak neredeyse imkânsız. Eğitimin gelişmedeki/kalkınmadaki önemini anlamak için ise tarihe bakmak yeterli… İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde sadece Japonya, Güney Kore ve Tayvan’ın dünya sistemi içerisindeki yerlerinde anlamlı değişiklikler gerçekleşti. Bu ülkelerin büyüme hızlarındaki artışlar...
Einstein’ın genel görelilik kuramı 100 yaşında
2015 yılında, Albert Einstein’ın baş yapıtı genel görelilik (general relativity) kuramının (ya da izafiyet teorisinin) 100 üncü yılını kutladık. Bilim dünyası, yüz yıldır, bu devrimci kuramın mükemmelliğine hayran, onu her açıdan inceliyor, sınıyor, kanıtlıyor, en küçük detaylarına kadar inceliyor ve sürekli olarak içerisindeki gizli zenginlikleri, tahmin bile edilemeyen yeni kaynakları keşf...
“Biz yaşam için öğreniriz” veya Bilim ve Etik
Bilimin serüveninin ilk kilometre taşı belki de eski Yunan okullarının kapısında yazan “Non scholae, sed vitae discimus” cümlesidir, yani “biz yaşam için öğreniriz”. Bu cümlenin açıklaması şudur, ne yapıyorsak bu dünya için yapıyoruz, bu dünyayı anlamak için yapıyoruz, bunun ötesinde hiç bir şey için uğraşmıyoruz. Bu inanış dünya biliminin en önemli aktörlerinden biri olan Albert Einstein’ın şu sö...
“Rastgele seçtim” – Gerçekten öyle mi?
Özgür irade, felsefenin en çetrefilli alanlarından biridir. Özgür bir irademiz var (ve irademiz beden denen makineyi idare eden bir ruh mu?) Yoksa neye nasıl karar vereceğimizi belirleyen başka bir içsel -beyin değil de bedenden gelen- ya da dışsal bir etken mi var? Bu çetrefilli alanın tartışmasına bu kadar kısa bir yazıda girişmeyeceğim elbette, lakin özgür irade olsun ya da olmasın, bazı kararl...