Y

Yasalar, yasaklar ve töreler

Dilimizin mantığı bazı ilişkileri ne kolay kuruyor. Yazımın başlığını yazarken çerçevesi ve içeriğiyle oluşuverdi. Londra köprüsü yakınında bir otopark bulduk diye sevinirken birisi çıkageldi duvardaki uyarıyı gösterdi: “Kent Meclisinin 1787 tarihli kararıyla park yapılamaz.” Gerçi dilimiz, yasakların yasalardan geldiğini düşündürüyor ama biz bunun bilincinde miyiz? Kentlerde yasal dayanağı sorulm...

Üniversitelerde cinsiyet eşitsizliği hâlâ büyük

Üniversitelerin en tepe yönetiminde kadınların sayısı veya oranı azın da azı iken, akademik piramidin tabanına inildikçe giderek artan kadın sayısı... Ama hayale kapılmayın, üniversitelerimiz erkek egemen yapıda. Üniversitelerde akademisyenlerin %61,8’i erkek, %38,2’si kadın. Vakıf üniversitelerinde daha iyi bir durum var: 57’ye 43. (Devlet üniversitelerinde 63’e 37). Önemli ayrıntılar var ama önc...

5 soruda blok zinciri – 5: Neden tek bir zincir muteber?

Blok zinciri birbirine güvenmeyen binlerce öğeden oluşuyorsa, ödüllü “blok kurma bulmacası”nı ilk çözen bilgisayara diğerleri neden uyarak kendi belleklerindeki kütüklere onun duyurduğu bloğu eklesin? Zincirin farklı kopyalarının oluşmasına engel olan nedir? Blok zinciri yazı dizimizde geçtiğimiz haftalarda önemli işlem bilgilerini (sözgelimi, kimlerin kimlere hangi sırayla kaç para havale ettiğin...

Ummadık taş baş yarar: Asteroid tehdidi

NASA Başkanı Jim Bridenstine'ın geçtiğimiz günlerde basına düşen sözleri medya tarafından abartılmış olsa da aslında Dünya'ya bir asteroid çarpma riski gerçekten de kayda değer bir risk. 2013'te Chelyabinsk semalarında infilak eden sadece 20 metrelik bir asteroidin yarattığı tahribatı hatırlarsanız, çok değil, onun iki katı büyüklüğünde bir asteroidin yaratacağı zararın "yine iki misli" olduğunu s...

Sürdürülebilir gelişme ve yerel yönetim

Yerel seçimlerde seçilen belediye başkanlarının eğer bağımsız aday ise kendi programı, bir partiye bağlı iseler (ki seçimlerde belediye başkanlığı alanlar CHP, TKP, AKP, MHP, SP, DSP, DP, BBP oldu) kendi partilerinin genel yaklaşımları doğrultusunda bir genel rehberleri mutlaka vardı. Bu rehberlerin en başında elbette amaç ve hedefleri içeren planlama mevcuttur. Örnekse halkçı bir belediyecilik il...

Bilimdeki ‘cam tavan’

Hemen her alanda olduğu gibi bilimde de, akademik dünyada da  kadın olmak kolay değil. Tarihte çığır açan buluşlar yapsalar bile çalışmaları erkek meslektaşlarına mal edilen, keşifleri erkeklerin gölgesinde kalan onlarca bilim kadını var. Günümüzde bilim kadınlarına karşı önyargılar hayli azalmış olsa da tamamen ortadan kalmış değil. Cinsiyet, etnik köken, din gibi çeşitli ayrımcı faktörler nedeni...

Yürüyen robotlara bir şeyler oluyor!

Bu yıl yürüyen, ya da bacaklı olarak adlandırılan robotlarda önemli gelişmeler oldu. Özellikle ABD’li Boston Dynamics firmasının iki ve dört ayaklı robotlarının performansları tüm endüstriyi şaşkına çevirdi. Honda firması da meşhur robotu ASİMO’yu geliştirmeyi durdurdu. Uzun yıllardır geliştirilen ASİMO’nun hareketleri, bilindiği gibi, pek de doğal değildi. Robotun mekanik modeli ve kontrol sistem...

Hasta adam Türkiye ya da Türk hasta: İktisadi bakış

Türkiye ekonomisine ve giderek Türkiye’ye aynı Osmanlı’daki gibi hasta adam nitelemesi gündeme geldi. Almanya’nın eski Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Joschka Fischer, Türkiye'ye yönelik 'Hasta Adam' benzetmesi yaptı. Ardından da Fransız Le Figaro gazetesi Türkiye hakkındaki analizinde “Türk hasta Avrupa’yı neden kaygılandırıyor” başlığını kullandı. Anımsayalım, bu deyimi ilk kez Rus Çarı ...

Evrensel temel gelir, yoksulluğa ve çaresizliğe son!

1970’lerde Kanada’nın Manitoba eyaleti alışılmamış bir deney yaptı. Eyaletin bazı bölgelerindeki binlerce vatandaşına karşılıksız ve koşulsuz aylık ödemeler yapmaya başladı. Mincome (Minimum Income - Asgari Gelir’in kısaltması) adlı projenin hedefi, acaba bu gelirden yararlanan kişiler çalışmayı bırakacaklar mı, bazıları verilen parayı hemen tüketip yoksulluk içinde yaşamayı sürdürecekler mi, gibi...