Y

Gürültü ve müzik sesi ikilemi

Uğuldayan rüzgarlar, çatırdayan gökyüzü, hışırdayan yapraklar ve doğa cisimlerinin sürtüşmesinin ve çarpışmasının çıkardığı kuvvetli hışırtılar insan kulağının duyduğu ilk ses çeşitleridir. Evrimi tamamlanmış fizyolojik yapısı ileri düzeylere varmış çağdaş insan yaratığı çıkartılan bu sesleri duymaya devam eder. Ancak günümüz insanı kulağı adına “müzik sesi” denen bir başka fiziksel iletişim olayı...

Uygar, çağdaş olabilendir

Uygarlık, çağdaş olmakla örtüşen bir toplumsal niteliktir. Bir elinde telefon, otomobil içinde Fatih dönemini sayıklayan insanlar, dengesiz psikoloji olaylarıdır. Aztek uygarı Meksikalı, Han Çağı uygarı Çinli, Rönesans uygarı İtalyan, Osmanlı uygarı Türk, çağdaş değillerdir. Tarihe özlem duyanlar, ya da metafor olarak, geçmiş bir dönem özellikleriyle tanımlanmak isteyenler olabilir. Amazon yerlile...

Ekranda toz-topraksız arkeoloji?

Göbeklitepe’de ortaya çıkartılan “tapınak” hem gayet eski, hem de gayet ilginçti. Yerli yabancı popüler ve akademik yayınlara konu oldu. İnsanlık tarihinin ne kadar gerilere gittiğine ilişkin tartışmalara enerjik bir boyut kattı. Ama acaba “tek bir tapınak” üzerinden yapılan bu yorumlar, “20 tane daha ‘böyle’ tapınak orada bulunsa” nasıl olurdu? Varsayım için bile “uçuk” görünen bu sorunun arkasın...

Robot / Cobot

Endüstri4.0, ucuz işçilik nedeniyle Doğu Asya’ya kayan üretimin, Avrupa gibi işçiliğin görece yüksek bedelli olduğu ülkelere geri getirilmesi için başlatılan hamle. Bunun Avrupa’nın endüstri gücü olan Almanya’dan gelmesi şaşırtıcı değil. Üretim değerlerine bakarsanız, ABD son birkaç senedir yerinde sayıyor, Avrupa’da çoğu ülke de öyle hattâ küçülme yaşayanlar var, Almanya’nın ufak büyümesi ile yer...

Neden oku(t)muyoruz?

Yakın bir zamanda bir dostumla kitap mezatına giderken konuşuyoruz. Babasının bir arkadaşının Yılmaz Güney’in hapishane arkadaşı olduğunu anlatıyor. Kader kurbanı olan bu arkadaş, bir ziyaret günü dostumun babasına Yılmaz Güney’den imzalı bir kitap hediye ediyor. 70li yıllar. Uzun yıllar sonra dostum bu hikayeyi öğrendiğinde babasına kitabın şimdi nerede olduğu soruyor. Bugün dijital göçmen denen ...

Türkiye üstün nitelikli bilimsel araştırmalarda geriledi

Bilim dünyasının, araştırmacıların ah orada makalelerim yayımlansa diye kalbinin attığı, önde gelen mesleki ve nitelikli dergilerinden Nature, 5 yıldır bir indeks yayımlıyor. Bilim dünyasının en itibarlı 82 bilim dergisinde bir yıl boyunca yayımlanan yüksek nitelikli bilimsel araştırmalar, ülkelere, yazarlara ve konulara göre sınıflandırılıyor ve dünya biliminin nitelikli net bir fotoğrafı çekiliy...

Tehdit: Virüs, iklim ve ötesi… Çözüm: Bilim, sosyal adalet

Hortum, fırtına, sel... Ve kötü haber: Uzmanlar uyarıyor, artık çok daha sık yaşanacak. Neden mi? Çünkü “küresel ısınma” artık öyle uzak bir tehlike değil. Hemen yanı başımızda, ölümcül nefesi ensemizde... Gelip geçti sanmayın, tarladaki ekinden ormanlara, denizlerden kent yaşamına kadar insanlığı bekleyen en büyük tehlikelerden biri. Verkhoyansk kasabası dünyanın en soğuk kasabasıdır. Sibirya’nın...

Dünya Sürdürülebilir Gastronomi Günü (DSGG)

2016 yılında UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü) ve FAO’nun (Gıda ve Tarım Örgütü) eşgüdümünde Birleşmiş Milletler’in çeşitli kuruluşları, kimi ulusal ve uluslararası örgütler ve de demokratik kitle örgütlerinin çabasıyla sürdürülebilirliğe katkıda bulunmak ve farkındalık amacıyla 18 Haziran DSGG olarak belirlenmiş. Sürdürülebilir gastronomi hususu Birleşmiş Milletler Sürdü...

COVID-19 öncesi büyük pandemiler (2): İspanyol gribi

İspanyol gribi konusunda yaptığım ilk yazının sonunda Atatürk’ün de İspanyol gribine yakalandığını yazmıştım. Devam edeyim. Sevgili dostum Turgut Gürer, yazdığı “Atatürk’ün Yaveri Cevat Abbas Gürer” isimli kitabında dedesi Cevat Abbas’ın ağzından şunları aktarıyor. “Atatürk, Almanya seyahati sırasında bir üşüme neticesinde böbreklerinden rahatsızlanmıştı. İstanbul’a avdetinde (dönüşü) yatacak kada...