Yazarlar
2023’e girerken… Hiçbir ülke bilime önem vermeden gelişemez…
Yılın son günleri... İç siyasetin yıpratıcı karanlığında önceki akşam bir kadın, yıldız gibi parladı. Herkesi kendine hayran bıraktı... Bilim aşkı ve merakı ile mütevaziliği ile, evrensel bilime olan büyük katkıları ile... İçimizden biri ama önceki güne kadar yakın çevresi dışında kaç kişi biliyordu? Rahmi Koç Bilim Madalyası’nın bu yılki sahibi Prof. Dr. Bilge Yıldız’dan bahsediyorum. Araştırmala...
Tam bir yıldız bilim insanı
Temel bilimcilere hayranım. Bilimin yükselmesini onlara borçluyuz.Aziz Sancar hiçbir beklentiye kapılmadan, sadece merak ettiği sorunu anlamak ve çözmek için araştırdı. Şüphesiz, araştırdığı doğanın, canlıların bir sırrıydı. Nasıl oluyor? Nasıl çalışıyor? Acabalarla, belkilerle ve sorularla dolu bir araştırma macerası, inadın, sabrın, sebatın sonucu olarak da anlamanın keyfini yaşatır bilimciye. M...
“Metafizik” sandığınız şey olmayabilir
Ara sıra televizyon programları veya haberlerde felsefi kavramların farklı biçimlerde kullanımına şahit oluyoruz. Bu kullanım kimi zaman tamamen yanlış oluyor, kimi zaman ise özellikle metafizik kavramında olduğu gibi, kelimenin halk dilindeki anlamı ile felsefi anlamı birbirinden farklı olduğu için ortaya komik sonuçlar çıkıyor. Geçtiğimiz aylarda Beyaz Tv’deki bir programda kendisini metafizik o...
Rönesansı anlatma sorunsalı
Rönesans kendinden önceki birkaç yüzyıl süren Gotik üslubun, Roma çağının Grek kökenli insan ve toplum düşünce ve insan özgürlüğü kavramlarını, Sokrat, Platon, Aristo gibi filozoflardan öğrenmiş ve onlar üzerine daha ileri uygulamalar geliştirmiş dünya tarihinin en etkili kültür çağıdır. Etkisi bugüne kadar sürmüş, Avrupa’nın bütünü de bugün ulaştığı uygarlığın felsefe ve sanatın temeli olarak tar...
Bugün bilim günü: Hadi Kuzey Kutbu’na!
Sordum, haftanın dört gününden birini bilim konularına ayırma önerim geniş destek buldu. Siyasete bilimsel bakış ve analizle yaklaşırken, bir günü doğrudan bilime ayırmak, köşenin isim hakkını teslim etmek olacak. Önce “Neler oluyor”a bakacağım bu yazıda. Dünya kapsamlı dönüşümden geçiyor. İlki, yerküre açısından baktığımızda, muazzam bir iklim değişimi süreci içindeyiz. Her yıl çok daha farklı, d...
Makale yazan yazılım devrinde yayın yapma
Geçtiğimiz haftalarda Facebook yapay zeka, yeni yazılımı Galactica’yı tanıttı: Bu bir doğal dil işleme yazılımı, yani konuşulan dilde sorular sorduğunuzda buna cevap veren İngilizce metinler yazıyor. Yazılımı tanıtan Bilgisayar Mühendisliği hocası Yann LeCun, “artık bu işlerle zaman harcamayacağız” diye yazdı. Sahiden öyle mi? Mesela bir makale yazıyorsunuz: Literatür taramasını yazılıma yaptıraca...
Dijital zombi (misin?)
Şimdi de salgın ile ilgili terminolojiyi öğreniyoruz. Bir müsibet kontrolden çıkmışsa adı epidemi, çok geniş bir alanı (tüm dünyayı) etkiliyorsa pandemi. Bunlara bir de dijital kardeş geldi: İngilizcesi Infodemic. Türkçe’ye belki de şöyle çevrilebilir: Bilgidemi! Şu mantık burada da geçerli. Tüm dünyayı etkisi altına alan şey yararlıysa yeryüzü kültürü ona “moda” diyor, “popüler” diyor, zararlıysa...
İnsan beyni gerçekten küçülüyor mu?
İnsan beyninin hacmi son iki milyon yıl içerisinde neredeyse dört kat arttı. Fakat Holosen devresine girildikten sonra insan beyninin hacminin artık artmadığına hatta belki azalmakta olduğuna ilişkin birtakım bulgular mevcut. Bu konudaki araştırmaların birçoğu ciddi yöntemsel sınırlılıklara sahip. Örneğin, 2021 yılında antropolog DeSilva ve arkadaşları (https://doi.org/10.3389/fevo.2021.742639), y...
Teknoloji transfer ofisleri, bilgi ve kalkınma (I)
Üniversitelerin bilgi üretmek ve eğitim temel işlevlerinin doğrudan veya dolaylı olarak ülkelerin toplumsal kalkınmasına etki etmesi beklenir. 1980’ler sonrasında artan küreselleşme baskısı ile büyüme ve rekabet gücü kazandırmanın öne çıkması ve bilginin üretimin temel girdileri içindeki yerinin giderek artması üniversitelerden beklentileri de değiştirdi. Artık bilginin doğrudan ve daha hızlı üret...